PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kryzys odsadzeniowy - przyczyny i zapobieganie

Kryzys odsadzeniowy - przyczyny i zapobieganie

Autor: Bartosz Wojtaszczyk

Dodano: 24-09-2014 09:17

Odsadzanie prosiąt od lochy jest najtrudniejszą fazą całego cyklu chowu świń. Na szczęście coraz doskonalsze metody profilaktyki pozwalają na istotne ograniczenie upadków.



Okres kilkunastu dni po odsadzeniu jest najtrudniejszym momentem życia prosiąt. Stres związany z brakiem matki oraz zmianą otoczenia, w połączeniu z całkowitym zaprzestaniem pobierania mleka, sprawia, że są one narażone na liczne infekcje. Pojawiają się one zazwyczaj 3-5 dni po odsadzeniu i zwykle dotyczą przewodu pokarmowego. Zaburzenie najczęściej towarzyszące odsadzeniom to kolibakterioza, będąca następstwem nadmiernego rozrostu populacji bakterii Escherichia Coli w przewodzie pokarmowym prosiąt. Objawia się ona intensywną, wodnistą biegunką, prowadzącą do utraty masy ciała, i odwodnienia organizmu. W ostrych przypadkach kolibakteriozy występują także objawy toksemiczne, będące następstwem działania toksyn, produkowanych przez bakterie. Zatrucie toksynami może powodować chorobę obrzękową (obrzęki głowy, jelit, mózgu, zasinienie głowy i uszu) oraz uszkodzenia wątroby i nerek. Rzadziej występującą dolegliwością jest salmonelloza. Objawia się ona silną biegunką, połączoną z jasnoczerwonym zabarwieniem skóry. Niekiedy po odsadzeniu mogą występować również infekcje wirusowe, takie jak rotawirusowe zapalenie jelit i zakaźne zakażenie żołądka i jelit, choć częściej występują one w wcześniejszym okresie życia.

Wszystkie wymienione wyżej zaburzenia mogą być źródłem znacznych strat. Powodują zahamowanie wzrostu, odwodnienie organizmu, nierzadko kończą się upadkami. Warto również pamiętać, że intensywne infekcje przewodu pokarmowego skutkują częściowym zniszczeniem struktury kosmków jelitowych, przez co zwierzęta charakteryzują się słabszym tempem przyrostów w późniejszym okresie życia. Dlatego niezbędne jest poznanie istoty kryzysu odsadzeniowego oraz metod profilaktyki.

PRZYCZYNY

Za podstawową przyczynę występowania zaburzeń po odsadzeniu prosiąt uznać należy niedostateczny rozwój układu odpornościowego zwierząt. W czwartym tygodniu życia - a wtedy najczęściej następuje odsadzenie prosiąt od lochy - zanika już działanie przeciwciał pobranych wraz z siarą, a układ immunologiczny prosiąt wciąż jest mało skuteczny. Infekcjom sprzyja także spożywanie paszy treściwej. Układ trawienny czterotygodniowych prosiąt wciąż przystosowany jest do trawienia składników mleka (laktoza), a sekrecja enzymów amylolitycznych jest niewystarczająca. Niska strawność paszy treściwej sprawia, że zalega ona w przewodzie pokarmowym. Nie należy również zapomnieć o wpływie, jaki na kondycję zdrowotną prosiąt wywiera stres związany z odsadzeniem. W jego następstwie zmniejszeniu ulega wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Podwyższone pH układu trawiennego, w połączeniu z występowaniem niestrawionych resztek paszy, tworzy doskonałe siedlisko dla rozwoju patogennej mikroflory, której nadmierny rozrost skutkuje wystąpieniem zaburzeń przewodu pokarmowego.

ŻYWIENIE PRZEDE WSZYSTKIM

Czynnikiem w dużej mierze ograniczającym zaburzenia układu pokarmowego odsadzonych prosiąt jest prawidłowe żywienie. W paszy przeznaczonej dla prosiąt niezbędny jest odpowiedni stosunek energii do białka, a także odpowiednia zawartość witamin i składników mineralnych. Według polskich norm żywienia świń, odpowiedni poziom energii w mieszance dla prosiąt odsadzonych to 14 MJ/kg. Najlepszym źródłem energii są zboża, takie jak kukurydza i pszenica. Zboża te mogą stanowić odpowiednio 50 i 70 proc. składu paszy. W mieszankach dla prosiąt mniejsze są możliwości zastosowania jęczmienia (25 proc.) i pszenżyta (30 proc.). Nie należy natomiast stosować żyta i owsa, które negatywnie wpływają na pracę przewodu pokarmowego. W celu uzyskania odpowiedniego poziomu energii zalecany jest również niewielki dodatek olejów roślinnych. Jako że układ trawienny czterotygodniowych prosiąt w znacznej mierze przystosowany jest do trawienia laktozy, dobrym źródłem energii są również produkty mleczne, takie jak mleko w proszku czy suszona serwatka. Nie należy zapominać, że są one także źródłem wartościowego białka, a obecność laktozy korzystnie wpływa na wzrost populacji bakterii kwasu mlekowego, przez co obniżeniu ulega pH przewodu pokarmowego. Zawartość produktów mlecznych w mieszance dla prosiąt może wynosić nawet 15 proc. ze względu na wysoki koszt zakupu, najczęściej jest ona jednak niższa.

Krajowe zalecenia żywieniowe określają, że zawartość białka w mieszankach paszowych przeznaczonych dla prosiąt odsadzonych powinna zawierać się w przedziale 190-200 g/kg. Relatywnie niski koszt (w porównaniu do pasz pochodzenia zwierzęcego) sprawia, że podstawowym składnikiem białkowym pasz dla prosiąt jest poekstrakcyjna śruta sojowa. Niestety, obecność związków antyżywieniowych (inhibitor trypsyny, glicynina, konglicynina) powoduje, że jej udział w składzie mieszanki nie powinien przekraczać 10 proc. Pozostałą ilość białka najlepiej uzupełnić paszami pochodzenia zwierzęcego. Jak już wspomniano, dobrym źródłem białka są produkty mleczne. Doskonałym surowcem białkowym jest także suszona rozpyłowo plazma krwi. Zawiera ona ok. 70 proc. białka o wysokiej wartości biologicznej. Część frakcji białka stanowią immunoglobuliny, dodatkowo stymulujące działanie układu odpornościowego. Zaleca się, aby w mieszankach dla prosiąt odsadzonych udział suszonej plazmy nie przekraczał 5 proc. Cennym źródłem białka jest także mączka rybna. Jest ona bogata w aminokwasy egzogenne, poza tym jest dobrym źródłem wapnia oraz łatwo strawnego fosforu.

Mówiąc o zawartości białka w mieszankach dla prosiąt, nie można zapomnieć również o konieczności jego dokładnego zbilansowania. Wysoka zawartość białka w paszy sprawia, że jej właściwości buforujące wzrastają, przez co odczyn przewodu pokarmowego wzrasta. Optymalne zbilansowanie poziomu białka powoduje, że jego ogólna zawartość w paszy maleje. Celem właściwego zbilansowania poziomu białka zaleca się zastosowanie kilku komponentów wysokobiałkowych, wzajemnie się uzupełniających. Dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie aminokwasów paszowych.

NIEZBĘDNE DODATKI

W systemie chowu intensywnego prawidłowy odchów prosiąt jest niemożliwy bez zastosowania różnego rodzaju dodatków paszowych. Dodatki stosowane w profilaktyce kryzysu odsadzeniowego to aminokwasy paszowe, enzymy, zakwaszacze, zioła, probiotyki, witaminy oraz dodatki mineralne. Syntetyczne aminokwasy pozwalają na prawidłowe zbilansowanie składu białka, przez co możliwe jest obniżenie jego ogólnej zawartości. Enzymy poprawiają strawność paszy i zwiększają wykorzystanie niektórych składników mineralnych. Zakwaszacze zwiększają strawność paszy, jednocześnie wspomagając ustalenie równowagi mikrobiologicznej przewodu pokarmowego. Podobnie działają dodatki pro- i prebiotyczne. Dodatki ziołowe, w postaci ekstraktów i esencji, wykazują działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne. Łagodzą również skutki stresu związanego z odsadzeniem. Dodatki mineralno-witaminowe uzupełniają poziom niezbędnych związków, żywotność i odporność zwierząt. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów dodatków paszowych. Niekiedy występują preparaty zawierające dodatek tylko jednego rodzaju (np. zakwaszacz czy probiotyk), częściej jednak stanowią mieszaninę kilku dodatków. Oto przegląd dodatków oferowanych przez wybrane firmy paszowe.

Omówienie dodatków rozpoczniemy od oferty firmy Josera. Tym, co wyróżnia mieszanki mineralno-witaminowe tej firmy, jest zastosowanie dodatków mikroelementowych w postaci chelatów glicynowych. Jak mówi Adam Wiatrow, przedstawiciel firmy Josera, taka forma mikroskładników sprawia, że są one lepiej wchłaniane przez zwierzęta, co w konsekwencji minimalizuje ryzyko ich nadmiernego wydalania wraz z kałem. Poza tym związki chelatowe nie wykazują tak silnych właściwości buforujących jak sole niemetali. Warto również wspomnieć o tym, że preparaty firmy Joesera zostały wzbogacone dodatkiem probiotyków i ekstraktów ziołowych. Na tle konkurencji wyróżnia się także preparat zakwaszający Triplex. Składa się on

z mieszaniny pięciu kwasów, a część z nich występuje w formie otoczkowanej. Według Adama Wiatrowa, takie rozwiązanie sprawia, że zakwaszacz działa w całym odcinku przewodu pokarmowego, gwarantując wysoką strawność w żołądku oraz utrzymanie równowagi mikrobiologicznej w jelitach.

Nieco węższa jest oferta firmy Sano, większość swoich produktów kieruje ona bowiem do producentów bydła i mleka. Warto jednak wspomnieć o kilku interesujących produktach przeznaczonych dla prosiąt, oferowanych przez tę firmę. Uwagę zwraca preparat Cellusan, zawierający 70 proc. włókna wytworzonego z drewna. Jak mówi dr Ryszard Kujawiak, główny technolog firmy Sano, preparat działa wielotorowo. Przede wszystkim usprawnia pracę przewodu pokarmowego, przyspieszając perystaltykę jelit. Zapobiega to zaleganiu treści pokarmowej, i namnażaniu szkodliwych bakterii. Poza tym, włókno pęczniejąc w żołądku daje prosiętom uczucie sytości. Dzięki temu prosięta są spokojniejsze, ograniczony zostaje odruch rycia, w wyniku którego do organizmu mogą wnikać szkodliwe mikroorganizmy. W konsekwencji Cellusan zmniejsza ryzyko występowania biegunek, ogranicza upadki i poprawia strawność paszy. Celem zwiększenia odporności warto jest stosować preparat Stabilosan. W swoim składzie zawiera on witaminy C i E, wspomagające układ odpornościowy i wykazujące działanie przeciwutleniające. Dodatek selenu wspomaga natomiast pracę serca. Przy bilansowaniu paszy z udziałem Stabilosanu należy jednak pamiętać, aby nie przekroczyć dopuszczalnej zawartości selenu w składzie mieszanki.

Ofertę dodatków dla prosiąt, oferowanych przez firmę Sano, uzupełnia zakwaszacz Sanocid. Jest to preparat oparty na kwasie mrówkowym. Jak twierdzi dr Ryszard Kujawiak, jest to najlepszy kwas stosowany w żywieniu zwierząt. Nie każdy bowiem wie, że kwas mrówkowy jest również naturalnym stymulatorem wzrostu.

Bardzo szeroka jest oferta dodatków paszowych, produkowanych przez firmę Schaumann. Podobnie jak w ofercie Josery, w mieszankach mineralno-witaminowych zastosowano chelaty cynku, miedzi i żelaza. Mieszanki te wzbogacone są także dodatkiem probiotyku, eznymów i zakwaszacza. Tym, co wyróżnia mieszanki produkowane przez Schaumanna, jest dodatek kwasów tłuszczowych omega 3. Według Przemysława Pautera z firmy Schaumann, wpływają one korzystnie na wydzielanie hormonów i rozwój układu nerwowego.

Oferta firmy Dolfos, oprócz podstawowych produktów, takich jak premiksy i zakwaszacze, wzbogacona jest o preparat Dolzin 0,75 proc. Jak mówi Janusz Węgrzyn, doradca żywieniowy firmy Dolfos, jest to preparat oparty na chronionej formie tlenku cynku, dzięki czemu tylko w niewielkiej ilości rozkłada się w żołądku, a jego działanie rozpoczyna się w jelitach. Według Węgrzyna, chroniona forma cynku ogranicza interakcje preparatu z innymi mikroelementami oraz ryzyko przedawkowania cynku.

Ciekawą alternatywą dla konwencjonalnych dodatków są preparaty oferowane przez firmę Farmwet z Wrześni. Preparaty te, oparte na wyciągach ziołowych, naturalnie regulują pracę przewodu pokarmowego, ograniczając przy tym ryzyko występowania biegunek. Produkty dedykowane na okres odsadzeniowy to Diaromax i Ecostim. Pierwszy z nich oparty jest na olejkach eterycznych, uzyskanych z oregano, cechujących się silnym działaniem bakteriobójczym. Ecostim natomiast zawiera wyciąg z lebiodki, bogaty w związki takie jak kwakrol i tymol. Związki te, oprócz działania bakteriobójczego, są również naturalnymi stymulatorami wzrostu. Warto wspomnieć również o preparacie zakwaszającym OregoCid, dostępnym w postaci proszku oraz płynu. Preparat ten, oprócz

mieszaniny kwasów organicznych, zawiera również olejki z oregano. Działają one bakteriobójczo, jednocześnie korzystnie wpływając na zwiększenie pobrania paszy.

Przy omawianiu dodatków oferowanych przez firmy paszowe nie można pominąć oferty firmy Blattin. A jest ona bardzo szeroka. Jak mówi Artur Turek z firmy Blattin, znajduje się w niej wiele specjalistycznych produktów, dedykowanych dla prosiąt w okresie odsadzeniowych. Spośród premiksów Turek wyróżnia preparaty Blattivit Ferkel 14 LMT PIK Fitaza oraz Blattivit Ferkel Lac Acid. Pierwszy z nich, to premiks o podwyższonej zawartości składników odżywczych, przeznaczony do stosowania w żywieniu ras wysokomięsnych. Drugi zawiera w swoim składzie otoczkowany zakwaszacz, przez co wpływa na stabilizację mikroflory, w całej długości przewodu pokarmowego. Artur Turek zwraca również uwagę na preparat Blattivit Immuno-Ferkel. Jest to koncentrat immunoglobulin uzyskanych z jaj kurzych. Przeznaczony jest do stosowania tuż po urodzeniu, jednak jak przekonuje przedstawiciel firmy Blattin, warto go również podać słabszym prosiętom, na krótko przed odsadzeniem. Dzięki temu są one mniej podatne na infekcje przewodu pokarmowego. W ofercie Blattin znajduje się również preparat Lignotop, będący koncentratem syntetycznego włókna. W odróżnieniu od tradycyjnych źródeł włókna (np. otrąb) lignotop jest całkowicie wolny od mykotoksyn. Jego działanie polega na wchłanianiu wody wewnątrz jelit, dzięki czemu ograniczone zostaje ryzyko biegunek. Poza tym włókno przyspiesza też perystaltykę jelit, co zapobiega zaleganiu treści wewnątrz przewodu pokarmowego. Blatticid to tradycyjny preparat zakwaszający, składający się z mieszaniny kwasów organicznych i nieorganicznych. Cechuje się niskim udziałem w składzie mieszanki paszowej - 0,2 proc. Ofertę firmy Blattin uzupełniają preparaty Blatisan Diat oraz Blattisan Albis Akut. Są to pójła elektrolitowe, hamujące biegunkę i zapobiegające odwodnieniu organizmu. Według Artura Turka, szczególnie wart uwagi jest Blatissan Albis Akut. Zawiera on w swoim składzie propektyny, chłonące wodę z jelit i naturalnie regulujące mikroflorę jelit. Substancje odżywcze, takie jak algi, dekstroza i maltoza, uzupełniają niedobory energii, natomiast węglan wapnia i cytryniany przeciwdziałają kwasicy krwi, która może mieć miejsce w przypadku silnej biegunki.

ŻYWIENIE TO NIE WSZYSTKO!

Znaczenie prawidłowego żywienia w zapobieganiu biegunek następujących po odsadzeniu prosiąt jest nie do przecenienia. Nie można jednak zapomnieć, że samo żywienie nie wystarczy. Na występowanie zaburzeń przewodu pokarmowego wpływ mają również warunki panujące w chlewni oraz ogólny stan zdrowia prosiąt. Wszelkim infekcjom sprzyja nagromadzenie patogenów w otoczeniu, dlatego tak ważne jest, by prosięta wprowadzać do starannie umytych i zdezynfekowanych kojców. Niezbędne jest utrzymanie karmideł i poideł w nienagannej czystości. Nie bez znaczenia jest również utrzymanie właściwego mikroklimatu chlewni. W pierwszych dniach po odsadzeniu temperatura panująca w pomieszczeniach, w których prosięta są utrzymywane, powinna wynosić 26-28ºC. Niezbędna jest również skutecznie działająca wentylacja, usuwająca nadmiar wilgoci oraz amoniaku z powietrza. Wysokie stężenie amoniaku powoduje podrażnienia błon śluzowych dróg oddechowych, przez co zwierzęta narażone są na infekcje.

Pamiętajmy również, by bodźcem do przeprowadzenia odsadzeń nie był wyłącznie wiek prosiąt. Przy podjęciu decyzji o odsadzeniu, należy wziąć pod uwagę masę prosiąt. Zaleca się, aby waga większości prosiąt w miocie nie była mniejsza niż 7,5 kg. Prosięta warto jest wcześniej odrobaczyć, gdyż występowanie pasożytów jelitowych może sprzyjać biegunkom.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.212.152
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!