PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo żywności

Bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo żywności 13 proc. strat żywności powstaje w procesie dystrybucji (Fot. Fotolia)

Podczas seminarium w IERiGŻ-PIB, dr inż. Agnieszka Obiedzińska przedstawiła referat „Bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo żywności - wielowymiarowe podejście". Prezentujemy omówienie tego referatu.



Bezpieczeństwo żywnościowe

Według FAO bezpieczeństwo żywnościowe to sytuacja, w której wszyscy ludzie przez cały czas mają fizyczny, społeczny i ekonomiczny dostęp do wystarczającej, bezpiecznej i odżywczej żywności, zaspokajającej ich potrzeby żywieniowe i preferencje dla prowadzenia aktywnego i zdrowego życia.

W myśl najnowszej definicji wyróżnić można następujące poziomy i wymiary bezpieczeństwa żywnościowego: gospodarstwa domowego, jednostkowy, globalny, narodowy, społeczny, zdrowotny, ekonomiczny i fizyczny.

Do czynników zagrażających bezpieczeństwu żywnościowemu według autorki referatu należą: wzrost liczby ludności na świecie, wzrost globalnego zapotrzebowania na żywność, zmiany we wzorcach konsumpcji, ceny żywności, wzrost obszarów z niedoborem wody, ograniczenie dostępności gruntów, zmiany klimatu, zanikanie bioróżnorodności, straty i marnotrawstwo żywności oraz brak bezpieczeństwa żywności.

Według Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, bezpieczeństwo żywności to ogół warunków, które muszą być spełnione, dotyczące w szczególności: stosowanych substancji dodatkowych i aromatów, poziomów substancji zanieczyszczających, pozostałości pestycydów, warunków napromieniania żywności, cech organoleptycznych, i działań, które muszą być podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu żywnością – w celu zapewnienia zdrowia i życia człowieka”.

Wśród czynników wpływających na bezpieczeństwo żywności są:

● industrializacja i intensyfikacja produkcji żywności począwszy od produkcji pierwotnej aż do przetwórstwa i dystrybucji m.in.:

● stosowanie pestycydów i innych środków ochrony roślin oraz nawozów;

● zmiany w hodowli zwierząt np. stosowanie intensywnych praktyk hodowli zwierząt, które prowadzą do maksymalizacji produkcji, ale także przyczyniają się do występowania i wzrostu częstotliwości występowania zakażeń bakteriami Salmonella spp. i Campylobacter; 

● pojawienie się nowych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność pochodzenia mikrobiologicznego (nowe patogeny) oraz zwiększenie się odporności obecnie istniejących mikroorganizmów i nowych źródeł zagrożeń chemicznych;

● liberalizacja handlu, która jest siłą napędową globalizacji, co prowadzi do masowej produkcji żywności, co sprzyja wydłużaniu się łańcucha żywnościowego i w konsekwencji prowadzi do anonimowości rynku żywnościowego oraz trudności w określeniu podmiotów odpowiedzialnych za wprowadzenie niebezpiecznej żywności (identyfikowalność); ● przemiany demograficzne nasilające proces urbanizacji, który wpływa na zmianę stylu życia i wzorców konsumpcji żywności, prowadząc do homogenizacji wzorców (ujednolicania) oraz nieprawidłowego stanu odżywienia. Dodatkowo starzenie się społeczeństwa wpływa na zwiększenie podatności na czynniki chorobotwórcze;

W referacie dr inż. Agnieszka Obiedzińska przedstawiła szereg przypadków incydentów żywnościowych w UE, w tym incydentów w łańcuchu żywnościowym oraz omówiła skutki ekonomiczne, legislacyjne, społeczne i zdrowotne braku bezpieczeństwa żywności.

Bezpieczeństwo żywności

Jednym ze wskaźników bezpieczeństwa żywności oraz poziomu higieny jest liczba zatruć i zakażeń pokarmowych wywołanych czynnikami biologicznymi (wirusy, baterie, toksyny bakteryjne) lub chemicznymi (pestycydy, dioksyny i inne zanieczyszczenia chemiczne). Wskaźnik ten jest wykorzystywany do podejmowania działań prewencyjnych a później monitoringu postępów z działań.

 Oficjalne dane przedstawiają tylko zarejestrowane przypadki zatruć pokarmowych. Duża liczba chorych nie zgłasza się do lekarza.

Według ekspertów Komisji Higieny i Mikrobiologii Żywności WHO, rzeczywista liczba przypadków może być od 10 do 1000 razy wyższa od oficjalnych statystyk, w zależności od kraju.

Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności

● według unijnego prawodawstwa żywnościowego, zakłady produkujące żywność bądź prowadzące obrót żywnością mają obowiązek opracowania i wdrożenia procedur na podstawie zasad systemu HACCP (System Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli);

● w zależności od wielkości zakładu oraz prowadzonej działalności możliwe jest elastyczne/uproszczone podejście w zakresie implementacji zasad systemu;

● bezwzględnym jest stosowanie zasad:

● Dobrych Praktyk Higienicznych (GHP)

● Dobrych Praktyk Produkcyjnych (GMP)

Wdrożenia zasad GMP i GHP oraz systemu HACCP i nadzoru w Polsce obejmowały w 2014 r.:

●187 031 obiektów z wdrożonym system HACCP;

● 309 593 obiektów z wdrożonymi zasadami GHP i GMP;

● 423 137 obiektów objętych nadzorem;

System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Paszach (RASFF)

 Jest jednym z elementów ochrony konsumentów przed wprowadzeniem do obrotu niebezpiecznej żywności bądź zminimalizowania potencjalnych skutków, jakie może wywołać.

Istotnym aspektem chorób odżywnościowych są ich koszty ekonomiczne składają się na nie koszty: gospodarstwa domowego, przemysłu spożywczego i sektora publicznego.

Aktorzy łańcucha żywnościowego ponoszą wysokie koszty, które obejmują m.in.:

● wycofanie żywności z rynku i ich utylizacja;

● w przypadku producentów pierwotnych – ubój i utylizacja zwierząt;

● odkażenie / czyszczenie linii produkcyjnej;

● koszt testów laboratoryjnych;

● utratę dochodów z powodu zmian w zachowaniach nabywczych konsumentów względem produktów objętych niepokojem w kierunku produktów postrzeganych jako bezpiecznych alternatyw na rynku;

● koszty reorganizacji przeprowadzanej w przedsiębiorstwie; • naprawę czy odbudowę zaufania klientów.

Najczęściej do zakażeń dochodzi w gospodarstwach domowych (38,5 proc. ognisk chorobowych), a także w restauracjach, kawiarniach, pubach, barach i hotelach (22,2 proc. ognisk chorobowych).

● Działania takie jak opracowanie przez WHO „Pięciu kroków do bezpieczniejszej żywności” ma na celu uświadomienie konsumenta o zagrożeniach żywnościowych: ● Utrzymuj czystość

● Oddzielaj żywność surową od ugotowanej

● Gotuj dokładnie

● Utrzymuj żywność w odpowiedniej temperaturze

●Używaj bezpiecznej wody i żywności

Straty i marnotrawstwo żywności

Według Federacji Polskich Banków Żywności,  straty i marnotrawstwa żywności to: „Wszelkie produkty przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub których spożycia przez ludzi można się̨ spodziewać́ , a także takie, które pomimo ich wytworzenia, nie zostały przez nich spożyte”.

Na świecie 1,3 mld ton żywności rocznie jest wyrzucane, czyli 1/3 produkowanej żywności. Polska wśród krajów UE jest na czwartym miejscu pod względem ilości marnowanej żywności. Marnujemy jej mniej niż w Holandii, Belgii i Estonii. Łącznie w Polsce marnujemy 9 mln ton żywności rocznie.

Największe starty żywności występują w produkcji rolniczej (32 proc.), mniejsze w  przechowywaniu i zabiegach po zbiorach i konsumpcji (po 22 proc.), przetwórstwie (11 proc.) i dystrybucji (13 proc.).

Wpływ strat i marnotrawstwa żywności na bezpieczeństwo żywnościowe można podzielić na bezpośredni i pośredni.

Wpływ bezpośredni to:

● brak dostępnej żywności,

● utrata dochodu przez rolników, producentów, przetwórców,

● straty ekonomiczne poniesione przez konsumentów,

● wyższe ceny żywności,

● trudności z dostępem do żywności,

● liczba ludności żyjącej w ubóstwie

Wpływ pośredni to:

● marnowanie ograniczonych zasobów naturalnych – gleby, wody, energii wykorzystywanych do produkcji żywności.

Celem ograniczenia strat i marnotrawstwa żywności powołano szereg projektów finansowanych z UE i działań w Polsce.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • rolnik6666 2016-02-08 18:23:05
    niech wycofają eurokomuchy srodki ochrony roślin to będziemy pryskać tymi z ukrainy -a do ludzi z miasta musicie sie w końcu zdecydować czy chcecie mieć tanio czy zdrowo bo jedno i drugie razem jest niemożliwe do spełnienia albo tanio albo zdrowo wybór należy do ciebie miastowy człowieku
  • ja 2016-02-08 17:10:35
    Mniej żywności na rynku, to mniejsze marnotrawstwo. Maszyny i urządzenia będą eksploatowane w nieskończoność. Żywność, nawet lekko zepsuta nie wyląduje w śmietniku. Tylko czy ktokolwiek chce powrotu tamtych czasów? W niektórych afrykańskich krajach rowery służyły 50 lat. W naszym wiele maszyn rolniczych zbliża się do tego wieku. :(
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.167.230.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!