PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Efektywność polskich gospodarstw na tle gospodarstw w wybranych krajach UE

Efektywność polskich gospodarstw na tle gospodarstw w wybranych krajach UE Minimalna powierzchnia polskich gospodarstw zdolnych do rozwoju wynosi 68 ha, a w Słowacji aż 1318 ha. Fot. Fotolia

Profesor dr hab. Wojciech Zientarski i dr inż. Marek Zieliński z IERiGŻ-PIB przeprowadzili badania polskich i unijnych gospodarstw objętych księgowością FADN. Gospodarstwa należały do typu 15 - czyli wyspecjalizowane w produkcji zbóż, roślin wysokobiałkowych i oleistych oraz typu 16, czyli prowadzące różne uprawy.



Udział tych gospodarstw dominuje w strukturze gospodarstw ogółem i w ostatnich latach wzrósł o,5 proc.

Badania objęły gospodarstwa w Polsce, na Węgrzech, Słowacji, w Czechach i Niemczech w latach 2010-2012.

Gospodarstwa podzielono na 6 klas według wielkości ekonomicznej (SO): I klasa <8; II klasa 8-25; III klasa 25-50; IV klasa 50-100; V klasa 100-500 i IV klasa > 500 tys. euro.

W trakcie badań określono potencjał konkurencyjny gospodarstw roślinnych i efektywność techniczną gospodarstw w aspekcie ich konkurencyjności.

W wyniku badań sformułowane zostały następujące wnioski:

● W latach 2000-2012 w badanych krajach wystąpił spadek powierzchni użytków rolnych w Polsce o 18,5 proc., na Węgrzech o 9,2 proc. i Słowacji o 32 proc., w Czechach i Niemczech o 2,3 proc.

● Potencjał produkcyjny polskiego rolnictwa jest wysoki w stosunku do badanych krajów, świadczy o tym powierzchnia użytków rolnych w przeliczeniu na 1 mieszkańca i wysokie zasoby pracy.

● Struktura obszarowa polskich gospodarstw jest niekorzystna, świadczy o tym niski udział gospodarstw powyżej 20 ha użytków rolnych i mała średnia powierzchnia gospodarstwa.

● Nasilający się w ostatnich kilkunastu latach wzrost udziału gospodarstw specjalizujących się w uprawie zbóż, oleistych i wysokobiałkowych (typ 15) przy jednoczesnym spadku udziału gospodarstw z różnymi uprawami (typ 16) należy ocenić negatywnie, ze względu na zagrożenie bilansu substancji organicznej w glebie.

● Powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwach roślinnych była ściśle skorelowana z ich wielkością ekonomiczną. Podobnie było w przypadku gruntów dzierżawionych, których udział również zwiększał się wraz ze wzrostem wielkości gospodarstw.

● Nakłady pracy wyrażone liczbą jednostek pracy (AWU) w przeliczeniu na 100 ha użytków rolnych zmniejszały się wraz ze zwiększaniem wielkości ekonomicznej gospodarstw. Wśród gospodarstw w typie 15 najwyższe w poszczególnych klasach wielkości wystąpiły w gospodarstwach polskich i słowackich. Najniższe nakłady pracy wystąpiły natomiast w gospodarstwach niemieckich. Poziom nakładów pracy w typie 16 był wyższy we wszystkich grupach gospodarstw. W gospodarstwach węgierskich i słowackich był dwukrotnie wyższy, w gospodarstwach polskich i czeskich odpowiednio o: 85 i 71 proc., a w gospodarstwach niemieckich o 54 proc. wyższy.  

● W nakładach pracy ogółem w klasach wielkości gospodarstw od I. do IV. dominowała praca własna. Najwyższy jej udział występował w gospodarstwach polskich i niemieckich, w których w klasie IV. wynosił odpowiednio: 83 i 98 proc.. Natomiast w klasie VI. udział pracy własnej we wszystkich gospodarstwach poza niemieckimi, nie przekraczał 2 proc. W tych ostatnich wynosił 11,3 proc. W typie 16. udział pracy własnej był podobny, jak w typie 15.

● W typie 15 wartość aktywów w przeliczeniu na 1 ha UR wykazywała tendencję spadkową w miarę wzrostu powierzchni gospodarstwa. W typie 16. wystąpiły podobne tendencje, jednak wartość aktywów była wyższa. W gospodarstwach niemieckich o 47 proc., polskich o 28 proc., czeskich i słowackich odpowiednio o 19 i 18 proc., a w gospodarstwach węgierskich o 7 proc. 

● W aktywach w obydwu typach dominowały środki trwałe, a w pasywach kapitał własny.  Zarówno udział środków trwałych w aktywach i udział kapitału własnego w pasywach zmniejszał się wraz ze wzrostem wielkości gospodarstw. W najmniejszym stopniu w typie 15. z kapitału obcego korzystały gospodarstwa polskie i niemieckie, w których udział kapitału własnego w pasywach wynosił odpowiednio: 68 i 67 proc, a w typie 16. odpowiednio: 61 i 70 proc.

● Organizacja produkcji w badanych gospodarstwach zbożowych zdominowana była uprawą zbóż. Ich udział w powierzchni użytków rolnych wykazywał tendencję spadkową, w miarę wzrostu wielkości gospodarstw. Najwyższy wystąpił w gospodarstwach polskich, w których zawarty był w przedziale od 77,5 proc. w klasie I do 67 proc. w klasie VI., Najniższy natomiast w niemieckich, zawarty w przedziale od 66 proc. w klasie III. do 61 proc. w klasie VI. W typie 16. udział zbóż był niższy, a w gospodarstwach niemieckich, słowackich i częściowo węgierskich (klasy II – IV) nie przekraczał 50 proc. Uzupełnieniem były pozostałe uprawy, w których dominowały uprawy oleiste.

● Obsada zwierząt była bardzo niska. W typie 15. wynosiła średnio około 3 SD/100 ha użytków rolnych.  W typie 16. obsada zwierząt była nieco wyższa, zawarta w przedziale od 4 do 16 SD/100 ha użytków rolnych. Ten poziom obsady zwierząt nie zapewniał minimalnego poziomu nawożenia organicznego.

● Intensywność produkcji określona wielkością kosztów ogółem w tys. euro/ha użytków rolnych wykazywała tendencję wzrostową w miarę zwiększania wielkości gospodarstw. W typie 15. Koszty te zawarte były w przedziale od 0,67 (klasa I) do 1,44 tys. euro/ha UR (klasa VI), natomiast w typie 16. były wyższe, zawarte w przedziale od 0,7 do 2,6 tys. euro/ha. Najwyższy poziom intensywności produkcji był w gospodarstwach niemieckich.

● Relacja kosztów bezpośrednich do kosztów ogółem w gospodarstwach polskich zawarta była w przedziale 40 – 50 proc. natomiast w pozostałych grupach w przedziale 30 – 35 proc.

● Koszty czynników zewnętrznych (pracy najemnej, czynszu i odsetek) w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych zwiększały się w miarę wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstw. Odmienne tendencje wystąpiły w kosztach własnych czynników produkcji na 1 ha użytków rolnych. Najwyższy poziom tych kosztów wystąpił w gospodarstwach niemieckich w obydwu typach gospodarstw.

● Produktywność ziemi określona poziomem wartości produkcji w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych w gospodarstwach polskich w obydwu typach była wyższa niż w pozostałych, poza niemieckimi.

● Wydajność pracy w gospodarstwach polskich w klasach I – IV była niższa niż w gospodarstwach węgierskich, porównywalna z gospodarstwami czeskimi i słowackimi, jednak zdecydowanie niższa niż w gospodarstwach niemieckich.

● Polskie gospodarstwa w typie 15. uzyskały najwyższą dochodowość ziemi, natomiast w typie 16. najwyższą dochodowość ziemi w klasach V. i VI. uzyskały gospodarstwa niemieckie. Najwyższą dochodowość aktywów w obydwu typach uzyskały gospodarstwa węgierskie. Dochodowość pracy własnej w obydwu typach w gospodarstwach polskich była niższa w stosunku do gospodarstw węgierskich, jednak wyższa niż w pozostałych gospodarstwach.

● Polskie gospodarstwa były najmniej uzależnione od dopłat, o czym świadczył najniższy udział dopłat w dochodzie z gospodarstwa w klasach od I. do V. w obydwu typach gospodarstw. Najwyższy udział dopłat w dochodzie w typie 15.  wystąpił w gospodarstwach czeskich i słowackich, w których w klasie VI. wynosił odpowiednio: 160 i 242 proc., natomiast w typie 16. w gospodarstwach węgierskich i słowackich, w których wynosił odpowiednio: 232 i 783 proc.

● Polskie gospodarstwa w typie 15. w klasach od IV do VI wykazały się zdolnością konkurencyjną. Takimi zdolnościami wykazały się również gospodarstwa węgierskie w klasie IV. i niemieckie w klasie VI.,  natomiast w typie 16. zdolnością konkurencyjną wykazały się gospodarstwa polskie i węgierskie w klasach IV. i V., czeskie w klasie V., słowackie w klasie VI oraz niemieckie w klasach V. i VI.

● Minimalna powierzchnia polskich i węgierskich gospodarstw (typ 15) zdolnych do rozwoju wynosiła odpowiednio: 107 i 128 ha użytków rolnych, natomiast niemieckich, aż 1000 ha użytków rolnych. Natomiast minimalna powierzchnia gospodarstw z różnymi uprawami (typ 16) polskich i węgierskich wynosiła odpowiednio: 68 i 79 ha użytków rolnych, czeskich 176 ha użytków rolnych, niemieckich 111 ha użytków rolnych, a słowackich aż 1318 ha użytków rolnych.

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (9)

  • z..........y rolnik 2016-01-20 14:31:28
    Masz racje "smoku" a Obserwator będzię jeszcze szukał żarcia produkując 25q/ha jak
    za znanych Mi czasów. Piszesz człowieku bzdury i myślisz że miasto zapłaci Ci za "zdrową
    żywność a nie masz pojęcia na czym to polega.
    ,Ma rację również grzesiekk a wspieranie 5 i 15 ha jast dobre ale w Wietnamie.
  • smoku 2016-01-17 23:45:37
    I duże potrzebne i małe potrzebne bo musi być wybór i rożnorodnośc w sklepach w tym czy chcesz jeść wyroby masowe czy tradycyjne ale wsparcie jeśli już to dla jednych i drugich równe a nie preferujące obszarników z PSL .A jak bez wsparcia to też wszyscy i niech każdy robi swoje a nie czycha na drugiego bo jemu ciągle za mało. To co to zaburza to dominacja wysokoprzemysłowego rolnictwa z łuni i nędza rodzimego rynku, który nie wchłonie żywności prosto od chłopa dopóki ludzie w miasatach pracjują za takie grosze. Nie można oczekiwać, że ktoś kto ledwo wiąże koniec z końcem wybierze lepszą, nieprzetworzoną żywność zamiast taniej masówki to irracjonalne myślenie.
  • RoZy 2016-01-17 17:33:50
    @JK
    Profesor dr hab. Wojciech Ziętara
    Przy okazji pozdrowienia dla dla Pana Profesora :)
  • imen 2016-01-16 22:23:27
    Małe gospodarstwa to potęga i siła a będziemy jak Szwajcaria mamy góry i kredyty we frankach dlatego nic nie musimy robić rząd o nas zadba bo Polskie rolnictwo jest najlepsze na świecie będziemy produkować żywność kulinarną bezpośrednio dla miastowych .
  • obserwator 2016-01-16 17:58:27
    co z tej efektywności jak to czysta chemia...oprysk goni oprysk ...przereklamowane duże gospodarstwa...mówiono tak duży morze więcej ,,,teraz się mówi ,,,mały dużo zdrowiej ,,,i tego się trzymajmy ,,ta przemysłówka nie długo się skończy ,ludzie dopiero przejrzą na oczy ...
  • maniek 2016-01-16 11:53:57
    @grzesiekk Może gospodarstwo 15ha nie jest wstanie się rozwijać, ale z drugiej strony, może to lepsze niż praca u kogoś za najniższą krajową,
  • żuławiak 2016-01-15 21:24:21
    zgadza się a u nas wielki Jarosław kombinuje jak by tutaj dużych udupić a małych uzależnić od wielmożności i spazmów wielkich polityków więc niezły skansenik szykuje
  • Xxx 2016-01-15 19:55:04
    Szkoda ze nie ma pełnych informacji tylko takie kawałki. Słabo można cokolwiek porównać...
  • grzesiekk 2016-01-15 19:37:48
    tak, tak aż 107 ha użytkow rolnych trzeba miec zeby moc sie rozwijać. Nie rozumiem po co jeszcze się wspiera gospodarstwa 15ha
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.197.24
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!