PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Stosowanie herbicydów a występowanie chorób podsuszkowych

Autor: Grzegorz Lemańczyk

Dodano: 08-05-2016 07:34

Tagi:

Nieprzestrzeganie przyrodniczych zasad zmianowania roślin przyczynia się do kompensacji oraz zmian w strukturze gatunkowej niektórych gatunków patogenów, a także chwastów. Zmniejsza się również efektywność metod oraz zabiegów ograniczających ich występowanie



Powszechnie stosowane herbicydy wpływają nie tylko na chwasty, oddziaływają także na mikroorganizmy, zwłaszcza te rozwijające się w glebie. Wpływ herbicydów na patogeny nie jest jednoznaczny. Stosowanie herbicydów może powodować zarówno spadek nasilenia c horób, jak i ich wzrost.

INFORMACJE UDOKUMENTOWANE BADANIAMI ŚCISŁYMI

Większość doświadczeń najczęściej uwzględnia pojedyncze gatunki roślin. Autor publikacji zbadał (w tych samych warunkach środowiskowych i agrotechnicznych) wpływ stosowania herbicydu na porażenie chorobami grzybowymi korzeni i podstawy źdźbła zbóż jarych. Trzyletnie ścisłe doświadczenie polowe przeprowadzono na stanowisku po pszenicy ozimej w Stacji Badawczej Mochełek należącej do Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. Materiałem badawczym były cztery podstawowe zboża jare, tj. jęczmień (odmiana Rodion), owies (Szakal), pszenica (Nawra) i pszenżyto (Mieszko).

Dla wszystkich zbóż zastosowano dwie kombinacje doświadczalne:

- chemiczne zwalczanie chwastów - w fazie pełni krzewienia zbóż stosowano herbicyd Chwastox Trio 540 SL (mekoprop, MCPA, dikamba) w dawce 1,5 l/ha.

- brak zwalczania chwastów.

Na wszystkich obiektach zastosowano taką samą agrotechnikę. Stosowanie fungicydów ograniczono do zaprawiania ziarna zaprawą Funaben T 480 FS (tiuram + karbendazym). Obserwacje zdrowotności korzeni i podstawy źdźbła prowadzono w fazie strzelania w źdźbło (BBCH 35) i dojrzałości mlecznej (BBCH 75). Oceniano porażenie korzeni przez kompleks patogenów oraz występowanie fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła (Fusarium spp.), łamliwości źdźbła (Oculimacula yallundae, O. acuformis) i ostrej plamistości oczkowej (Rhizoctonia cerealis, R. solani). Nasilenie objawów chorobowych wyrażono jako indeks chorobowy (mieszczący się w granicach 0-100 proc.), uniwersalny wskaźnik uwzględniający zarówno liczbę roślin porażonych, jak i stopień nasilenia objawów chorobowych.

W trakcie prowadzonych badań najwięcej objawów porażenia korzeni odnotowano na pszenicy, znacznie mniej było ich na pszenżycie, jęczmieniu i owsie. Stosunkowo duże nasilenie porażenia korzeni pszenicy mogło wynikać z faktu, iż przedplonem dla badanych zbóż jarych była pszenica ozima. Uprawa zbóż po przedplonie zbożowym szczególnie sprzyja porażeniu korzeni, zwłaszcza w przypadku pszenicy. Najmniej objawów porażenia podstawy źdźbła stwierdzono na owsie, natomiast najwięcej było ich na jęczmieniu, następnie na pszenicy i pszenżycie. Korzenie i podstawa źdźbła owsa zazwyczaj nie są porażane w większym stopniu przez patogeny grzybowe, dlatego uchodzi on za roślinę fitosanitarną. Na źdźbłach zbóż jarych obserwowano głównie objawy fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła, w znacznie mniejszym stopniu łamliwości źdźbła, a najmniej było ostrej plamistości oczkowej. Zboża jare mają krótki okres uprawy, dlatego porażenie przez Oculimacula spp. oraz Rhizoctonia spp. zazwyczaj nie jest zbyt silne.

Na zdrowotność korzeni wszystkich badanych zbóż jarych wpływało chemiczne zwalczanie chwastów. Stosowanie herbicydu oddziaływało korzystnie na zdrowotność korzeni pszenżyta, jednak sprzyjało porażeniu korzeni jęczmienia, owsa i pszenicy. Istotny wpływ zwalczania chwastów obserwowano dopiero w stadium dojrzałości mlecznej.

Stosowanie herbicydu przyczyniło się do nasilenia fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła na wszystkich badanych zbożach, a także łamliwości źdźbła na jęczmieniu i pszenżycie, co uwidoczniło się szczególnie w fazie dojrzałości mlecznej. Stosowanie herbicydu nie wpływało na występowanie ostrej plamistości oczkowej. Znacznie więcej objawów ostrej plamistości oczkowej po zastosowaniu herbicydów obserwuje się również na formach ozimych pszenżyta i żyta, a spadek na pszenicy ozimej. Niekiedy po zastosowaniu chemicznego zwalczania chwastów następuje obniżenie porażenia pszenżyta ozimego przez Fusarium spp. Spadek nasilenia występowania łamliwości źdźbła i ostrej plamistości oczkowej na pszenicy ozimej obserwuje się zwłaszcza po zastosowaniu herbicydów zawierających dikambę.

OBSERWACJE POLOWE POTWIERDZONE BADANIAMI LABORATORYJNYMI

Ocenę zdrowotności roślin uzupełniono analizą mikologiczną zdrowych oraz porażonych korzeni i podstawy źdźbeł. Izolację z korzeni przeprowadzono w fazie strzelania w źdźbło, a z podstawy źdźbła - w stadium dojrzałości mlecznej. Z chorych źdźbeł izolację wykonano oddzielnie dla źdźbeł wykazujących różne objawy chorobowe. Analizę mikologiczną wsparto badaniami molekularnymi. By potwierdzić przynależność gatunkową patogenów, przeprowadzono reakcję PCR (polymerase chain reaction). W tym celu zastosowano startery specyficzne gatunkowo dla poszczególnych patogenów zbóż.

Z porażonych korzeni pszenicy izolowano głównie Gaeumannomyces graminis, co wskazuje, iż patogen ten był głównym sprawcą zgorzeli korzeni tego zboża. Na korzeniach pozostałych zbóż dominowały grzyby z rodzaju Fusarium, zwłaszcza F. solani i F. culmorum, a na owsie głównie F. equiseti. Na porażonych korzeniach jęczmienia dominował Cochliobolus sativus (= Bipolaris sorokiniana). Jest to grzyb, który w Polsce występuje głównie na jęczmieniu, atakując jego wszystkie organy - od korzeni po kłosy. Znacznie rzadziej izolowano Rhizoctonia solani. Duży udział Fusarium spp. tłumaczyć można tym, iż grzyby te występują w glebie powszechnie, cechują się dużą konkurencyjnością w stosunku do innych patogenów i dobrze rozwijają się na roślinach w obecności innych grzybów. Opanowują one rośliny porażone pierwotnie przez inne patogeny. Ponadto porażone tkanki roślinne znajdujące się w glebie często zasiedlane są wtórnie przez mniej wyspecjalizowane patogeny oraz przez grzyby saprotroficzne (niepatogeniczne dla zbóż), spośród których głównie izolowano Penicillium spp., Trichoderma spp. i Mucor spp. Z tego powodu czasami trudno jest wyizolować głównego sprawcę choroby, gdyż może być on przerastany przez inne, szybciej rosnące grzyby.

Ze źdźbeł zbóż z objawami fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła najczęściej izolowano Fusarium spp. Na wszystkich zbożach dominował F. culmorum i F. equiseti. Ze źdźbeł pszenicy i owsa dużo uzyskano także F. avenaceum. Ze źdźbeł jęczmienia z charakterystycznymi zbrunatnieniami, bądź smugami często izolowano C. sativus. Na podstawie przeprowadzonych reakcji PCR z zastosowaniem starterów specyficznych dla Oculimacula spp. za sprawcę łamliwości źdźbła uznano O. yallundae. Mimo wyraźnych objawów tej choroby, udział O. yallundae nie był zbyt duży i wynosił od 1,3 proc. (na owsie) do 14,7 proc. (na pszenżycie). Na źdźbłach z objawami łamliwości źdźbła często występowały Fusarium spp., zwłaszcza F. culmorum, F. equiseti i F. avenaceum oraz grzyby saprotroficzne. Ze źdźbeł z objawami ostrej plamistości oczkowej izolowano głównie R. cerealis, rzadziej R. solani. Mały udział uzyskanych izolatów Rhizoctonia spp. i Oculimacula spp. w badaniach można tłumaczyć krótkim okresem wegetacji zbóż jarych, przez co grzyby te nie zdążyły dokonać poważniejszych zmian chorobowych. Ilość ich DNA w tkankach wzrastała wraz z rozwojem rośliny, dlatego wyraźne objawy powodowane przez te patogeny zazwyczaj pojawiają się w późniejszych fazach rozwojowych.

Na zdrowych korzeniach i źdźbłach zbóż występowały głównie grzyby uznawane za saprotroficzne (niepatogeniczne dla zbóż), zwłaszcza z rodzajów Penicillium, Trichoderma i Mucor. Spośród potencjalnych patogenów izolowano przede wszystkim F. solani i F. culmorum.

RÓŻNE MECHANIZMY DZIAŁANIA HERBICYDÓW NA PATOGENY

Mechanizm działania herbicydów na patogeny roślin jest bardzo złożony. Herbicydy mogą wpływać bezpośrednio na sam patogen, jak również pośrednio poprzez oddziaływanie na roślinę uprawną, chwasty, mikoryzę, organizmy antagonistyczne oraz skuteczność działania fungicydów. Są one w stanie stymulować procesy odpornościowe rośliny przeciwko patogenom. Ponadto zaobserwowano, iż niektóre herbicydy stosowane łącznie z fungicydami znacznie podnoszą skuteczność tych drugich. Stosowanie herbicydów nie zawsze hamuje rozwój patogenów w glebie, może też go stymulować. Istnieją cztery mechanizmy mogące powodować wzrost nasilenia chorób, tj.: poprzez bezpośredni wpływ herbicydów na rozwój patogenów, wirulencję patogenów, wrażliwość żywiciela i/lub zmiany zależności pomiędzy patogenem a innymi organizmami glebowymi.

Wzrost porażenia korzeni przez G. graminis po zastosowaniu herbicydów wynika z ograniczenia rozwoju populacji antagonistycznych mikroorganizmów. Jednocześnie herbicydy mogą przyczynić się do spadku porażenia zbóż poprzez eliminację chwastów będących żywicielami pośrednimi. Wielu autorów podaje, iż herbicydy wpływają korzystnie na rozwój mikroorganizmów glebowych. Lepszy rozwój mikroorganizmów w glebie po zastosowaniu herbicydów może być spowodowany wzmożonym wydzielaniem przez korzenie roślin traktowanych herbicydami różnych substancji stymulujących rozwój organizmów antagonistycznych. Nalistne stosowanie mekopropu może przyczynić się do istotnego wzrostu w glebie populacji Pseudomonas spp., co skutkuje słabszym porażeniem przez patogeny. Stosowanie herbicydów na glebie słabszej może przyczynić się do spadku zawartości w niej biomasy mikroorganizmów, co hamuje wzrost populacji organizmów antagonistycznych i nie obserwuje się jednoznacznego efektu działania herbicydu. Okres wegetacji zbóż jarych jest krótki i dlatego herbicydy nie zawsze przyczyniają się do rozwoju mikroorganizmów antagonistycznych. Obserwowany wzrost porażenia roślin po zastosowaniu herbicydów nie wynika z większej podatności żywiciela po zastosowaniu herbicydów, ale z ograniczenia rozwoju organizmów antagonistycznych w glebie.

Na występowanie chorób podsuszkowych istotny wpływ ma gęstość roślin. Im rośliny są bliżej siebie, tym większe prawdopodobieństwo porażenia, gdyż rozrastająca się grzybnia patogenu ma drogę krótszą do pokonania. Istnieje wyraźna korelacja pomiędzy nasileniem chorób podsuszkowych a zagęszczeniem żywicieli pośrednich. Potencjalnymi żywicielami grzybów z rodzaju Fusarium i R. solani mogą być liczne chwasty należące do różnych rodzin, natomiast dla G. graminis, Oculimacula spp. i R. cerealis żywicielami są głównie chwasty jednoliścienne. Jednak usunięcie chwastów będących potencjalnymi żywicielami patogenów nie zawsze musi powodować spadek porażenia zbóż.

Artykuł pochodzi z kwietniowego wydania miesięcznika Farmer

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.133.152
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!