PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wczesnowiosenne wapnowanie użytków zielonych

Wczesnowiosenne wapnowanie użytków zielonych W glebach o uregulowanym odczynie zwiększa się dostępność mikroskładników, których koniczyna czerwona pobiera znaczne ilości

Autor: Katarzyna Szulc

Dodano: 26-03-2016 08:05

Tagi:

Kwaśny odczyn gleby negatywnie wpływa na produktywność użytków zielonych. Wzrost runi jest silnie zaburzony ze względu na małą zdolność przyswajania przez rośliny fosforu, magnezu i wapnia. Nie wszystkie użytki zielone wymagają wapnowania, jednak na części z nich stosowanie nawozów wapniowych jest konieczne.



Ograniczenie lub - jeszcze gorzej - brak wapnowania trwałych użytków zielonych (TUZ) prowadzi do znacznej ich degradacji botanicznej i spadku produktywności. Brak dbałości o odczyn gleby prowadzi do przyspieszonej sukcesji, która z rolniczego punktu widzenia ma charakter negatywny. Z runi ustępują bowiem szlachetne gatunki traw i bardzo cenne (z paszowego punktu widzenia) rośliny motylkowe. Oczywiście, zmiany te nie zachodzą podczas jednego czy dwóch sezonów, dostrzegalne są w dłuższym przedziale czasu, zazwyczaj dopiero gdy dochodzi do tzw. sukcesji wtórnej, polegającej na stopniowym wzroście udziału roślin dwuliściennych, np. pokrzywy zwyczajnej, jak również gatunków traw ekspansywnych o niskiej wartości paszowej, takich jak np.: kłosówka wełnista, śmiałek darniowy, trzcinnik piaskowy.

Dbałość o odczyn gleby na TUZ to jednocześnie troska o jakość uzyskiwanych pasz - o ich skład chemiczny. Optymalny poziom wapnia w paszy dla przeżuwaczy to 0,7 proc. w suchej masie. Wraz z dobrym odżywieniem roślin w wapń w runi wzrasta także zawartość innych składników mineralnych, m.in. fosforu i magnezu, niezbędnych w prawidłowym rozwoju układu kostnego i mięśniowego u zwierząt, a niedostępnych dla roślin rosnących na glebach o niskim pH. Pod wpływem wapnia wzrasta strawność hemicelulozy i zwiększa się poziom pobierania paszy przez zwierzęta. Należy jednak pamiętać, ze dla zwierząt niekorzystny jest zarówno niedobór wapnia w paszy, jak i jego nadmiar.

Zawartość wapnia w suchej masie, zarówno w przypadku traw, jak i roślin motylkowatych, jest cechą gatunkową, jak również odmianową. Większa koncentracja wapnia jest charakterystyczna dla roślin dwuliściennych i wynosi ok. 1,3 proc. suchej masy, natomiast dla traw - 0,5 proc. suchej masy. To pojęcie ogólne, bowiem w każdej z grup roślin występujących na użytkach zielonych jest duże zróżnicowanie zawartości wapnia. W zależności od stanowiska na glebach kwaśnych niewielkie ilości wapnia gromadzą gatunki sklasyfikowane jako kalcyfoby, natomiast większe ilości kumulują tzw. kalcyfile. Gatunki dostosowane do różnych siedlisk pod względem pH kumulują więcej wapnia w czasie wegetacji, kiedy rosną na glebach o odczynie obojętnym i zasadowym.

Stopniowe obniżanie odczynu prowadzi do znacznego spadku produkcyjności TUZ na skutek uruchamiania się wolnego glinu w glebie i jednocześnie intensywnego pobierania przez rośliny manganu. Oba pierwiastki są przyczyną zakłóceń w rozwoju korzeni i powodują zahamowanie ich wzrostu. Nadmierna kwasowość, czyli niedobór wapnia w glebie, to pogorszenie struktury gruzełkowatości gleby, bowiem wapń jest lepiszczem jej agregatów. Wapń, wchodząc w reakcje z cząsteczkami próchnicy, przyczynia się do tworzenia struktury gruzełkowatej, dzięki czemu przeciwdziała powstawaniu warstw zagęszczonych, przez co gleby ciężkie stają się bardziej przewiewne, nie zlepiają się, z kolei lekkie dłużej utrzymują wilgoć. Wapnowanie odpowiedzialne jest za lepszy dostęp dla roślin składników pokarmowych z gleby wnoszonych w nawozach, zwłaszcza magnezu oraz fosforu.

Na glebach lekkich, na zbiorowiskach pastwiskowych z udziałem życic, wiechliny łąkowej i kostrzewy czerwonej sukcesja przebiega w kierunku powstawania zbiorowisk wieloletnich roślin ruderalnych o szerokiej tolerancji ekologicznej, jak np. trzcinnik piaskowy, który wykazuje dużą tolerancję w stosunku do składu granulometrycznego i wilgotności gleby, oraz zbiorowisk półruderalnych zdominowanych przez perz z udziałem roślin kłączowych i rozłogowych.

CO DAJE WAPNOWANIE UŻYTKÓW ZIELONYCH

Produktywność trwałych użytków zielonych można poprawić poprzez wapnowanie. Choć wykonanie tego zabiegu zalecane jest przede wszystkim w okresie jesiennym, można go jednak także z powodzeniem przeprowadzić na przedwiośniu, na zmarzniętą glebę. Występujące w ciągu dnia ocieplenia prowadzą do rozmarznięcia górnej warstwy gleby, rozpuszczenia nawozu i przemieszczenia go na głębokość 2-3 cm. W przypadku traw oznacza to dotarcie wapnia w strefę zasięgu ich korzeni wiązkowych.

Wapnowanie jest konieczne nie tylko na zaniedbanych obiektach, lecz także łąkach i pastwiskach prawidłowo użytkowanych, bowiem w naturalny sposób na takich stanowiskach dochodzi do obniżenia odczynu gleby. Jest to zabieg istotny, ponieważ na glebach o uregulowanym odczynie przyswajalność składników pokarmowych jest większa i lepiej rozwijają się wartościowe gatunki traw: życice, kostrzewa łąkowa, tymotka łąkowa czy wiechlina łąkowa, a także rośliny motylkowe.

Zwiększenie zakwaszenia gleby jest rezultatem naturalnego wyczerpywania się zasobów wapnia, głównie poprzez produkcję paszy i wymywanie. Również działalność człowieka przyczynia się w znacznym stopniu do obniżenia ilości wapnia w glebie poprzez nieprzemyślane stosowanie nawozów mineralnych (w szczególności azotowych) czy organicznych (niekontrolowane ilości gnojowicy). Istotnym czynnikiem obniżania się odczynu gleby na dobrych pastwiskach są odchody pozostawiane przez p asące się zwierzęta.

DOBÓR DAWKI I CZĘSTOTLIWOŚĆ WAPNOWANIA

Częstotliwość zabiegu wapnowania nie jest stała dla wszystkich użytków zielonych. Przeprowadza się go w zależności od rodzaju gleby średnio co 2-6 lat. Wysokość dawki nawozu wapniowego warunkowana jest składem granulometrycznym gleby i zawartością próchnicy. Gleby lżejsze wapnuje się częściej mniejszymi dawkami, a ciężkie odwrotnie. Gleby lekkie i średnie mineralne wapnuje się przy pH poniżej 5,5. Dawki wapna wynoszą od 0,5 do 3 t/ha CaO, a ich wielkości zależy od stopnia zakwaszenia gleby. Natomiast ogranicza się zabieg wapnowania na glebach organicznych z uwagi na szybszy rozkład substancji organicznej i degradację gleb w wyniku działania nawozu wapniowego. Im większa zawartość materii organicznej, tym bardziej wskazana jest rezygnacja z zabiegu. Dotyczy to takich gleb jak np.: torfowo-murszowe, mułowo-murszowe, gytiowo-murszowe i murszowate. Odstępuje się od wapnowania na glebach mineralnych ciężkich o pH powyżej 5,5, a także organiczno-mineralnych o pH powyżej 5,0. Niekorzystne jest też wapnowanie na terenach pobagiennych, na torfowiskach niskich, które są zasobne w wapń.

Nawożenie wapniem gleb organicznych stosuje się przy pH poniżej 4,5, a więc przy odczynie bardzo kwaśnym. Dotyczy to przeważnie torfów przejściowych, rzadziej torfów niskich. Dawki nawozu wynoszą 2,5-3 t/ha CaO, ale jeśli odczyn gleby jest poniżej pH 4,0, to wielkość dawki może być wyższa. Po upływie roku sprawdza się kwasowość gleby i jeśli pH nadal wskazuje niski odczyn - poniżej 4,5, wówczas trzeba powtórzyć wapnowanie taką samą dawką.

Podejmując decyzję o wapnowaniu użytków zielonych, pod uwagę trzeba wziąć także skład gatunkowy runi. W przypadku, gdy duży udział stanowią rośliny motylkowe, pH gleb mineralnych powinno wynosić 6,0, agleb organicznych - 5,3.

JAKI NAWÓZ WAPNIOWY

Do wapnowania wszystkich użytków zielonych zalecane jest przede wszystkim wapno w formie węglanowej lub węglanowo-magnezowej. Forma węglanowa jest zalecana szczególnie w siedliskach grądowych wykształconych najczęściej na lekkich glebach mineralnych oraz w siedliskach organicznych. Na glebach zwięzłych, gliniastych, zwłaszcza w przypadku silniejszego ich zakwaszenia, skuteczne są nawozy typu tlenkowego, które cechują się większą rozpuszczalnością i szybszym działaniem.

Zaletą wapna węglanowo-magnezowego jest poprawa składu botanicznego runi i zwiększenie udziału roślin motylkowatych nawet przy obfitym korzystaniu z nawozów azotowych. Jednak ten rodzaj nawozu stosuje się, aby utrzymać optymalne pH, a nie po to, żeby je podnieść na glebach silnie zakwaszonych.

Często na użytkach zielonych o uregulowanym odczynie gleby do utrzymania optymalnego pH wystarcza aplikacja nawozów azotowych i fosforowych. Co należy podkreślić, taką wersję regulacji można stosować tylko na stanowiskach, gdzie pH jest optymalne. Niemniej stosowanie jedynie nawozów azotowych na glebach zakwaszonych nie poprawi produktywności TUZ. Konieczne jest zarówno nawożenie makroelementowe, jak i wapnowanie. Szczególnie są za nie wdzięczne rośliny motylkowate. Wyniki dwuletnich doświadczeń wazonowych, przeprowadzone przez dr Annę Kocoń w Stacji Doświadczalnej Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - PIB w Puławach, wskazują m.in. na trzykrotny przyrost plonu koniczyny czerwonej przy najwyższym poziomie nawożenia P (0,7 g/7 kg, czyli 100 t/ha), K (1,04 g/ 7 kg, czyli 146 t/ha), Mg (0,84, czyli 120 t/ha) i CaCo3 (16 g/7 kg, czyli 2,4 t/ha). W doświadczeniu pod koniczynę nie stosowano azotu. Gatunek ten uzyskał także najwyższą biomasę roślin spośród biorących udział w doświadczeniu rzepaku i kukurydzy. Koniczyna czerwona pobierała także najwięcej składników z badanych mikroelementów (B, Fe, Mn, Cu, Zn, Co, Mo) niezależnie od poziomu nawożenia.

Artykuł pochodzi z wydania 3/2016 miesięcznika Farmer

Zamów minimum roczną prenumeratę Farmera, a otrzymasz Przewodnik po chorobach zbóż i rzepaku gratis!

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.81.158.195
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!