Gospodarstwa wysokotowarowe w rolnictwie indywidualnym były tematem seminarium, które prowadzili dr inż. Bożena Karwat-Woźniak i mgr inż. Paweł Chmieliński z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w Warszawie. Przedstawili oni zmiany w liczbie gospodarstw wysokotowarowych w rolnictwie indywidualnym, powiązanych z rynkiem. Analizą objęto lata 1992–2005, ale większość uwagi poświęcono okresowi 2000–2005. Korzystano z wyników badań terenowych prowadzonych cyklicznie przez Instytut na stałej grupie gospodarstw indywidualnych, które stanowią mniej więcej 1/500 rzeczywistej liczby istniejących w danym okresie gospodarstw indywidualnych.

Gospodarstwa wysokotowarowe

Co to jest gospodarstwo wysokotowarowe? Nazwa wysokotowarowe odwołuje się do skali produkcji towarowej. Jednocześnie określa zdecydowanie prorynkowe nastawienie w działalności rolniczej prowadzonej w tych gospodarstwach. Z badań wynika, że chociaż liczba gospodarstw wysokotowarowych systematycznie wzrastała, to nadal jest ich stosunkowo niewiele. Za takie gospodarstwo uznano wszystkie jednostki, których wielkość rolniczej produkcji towarowej umożliwiała uzyskanie dochodów z samej działalności rolniczej co najmniej porównywalnych z dochodami uzyskiwanymi poza rolnictwem. Tak określone rozmiary produkcji stanowiły przynajmniej dwukrotność średniej wartości sprzedaży produktów rolniczych wśród ogółu badanych gospodarstw. Uzyskany w ten sposób wskaźnik wynosił minimum w 1992 r. – 10 tys. zł, w 1996 r. – 38 tys. zł, w 2000 r. – 50 tys. zł, a w ostatnim badaniu w roku 2005 – 70 tys. zł.

W latach 1992–2005 liczba gospodarstw wysokotowarowych wzrosła o niespełna 60 proc., a ich udział wśród ogółu badanych prawie dwukrotnie – z ponad 6 do 12 proc. Przy czym ten przyrost dokonał się o głównie przed 2000 r., gdyż w latach 2000–2005 liczebność grup wysokotowarowych powiększyła się o niespełna 2 proc. (z ponad 11 do 12 proc.), a co piąte gospodarstwo spełniło kryterium gospodarstwa wysokotowarowego.