Najprostszą formą prawną, umożliwiającą mieszkańcom wsi czy gminy wspólne działanie, jest stowarzyszenie. O zasadach utworzenia i formach tej działalności pisaliśmy na naszych łamach wielokrotnie. Stowarzyszenia lub inne organizacje non-profit, tzn. nie przynoszące dochodów ich członkom, mogą na przykład uratować szkołę przed likwidacją albo zabytek przed ruiną, dzięki któremu okolica stanie się bardziej atrakcyjna dla turystów. Organizacje non profit, w tym stowarzyszenia, mogą założyć przedszkole lub finansować klub kultury. Stowarzyszenia mają jednak jeden minus – nie mają żadnego majątku, a to ogranicza możliwości finansowania ich działalności. Jeśli więc mieszkańcy mają trochę środków finansowych, warto pomyśleć o założeniu fundacji, a później szukać dla niej sponsorów lub dochodów z innych źródeł.

Fundacja to wyposażona w osobowość prawną i majątek instytucja, która wykorzystuje ten majątek na cel niedochodowy, ale zgodny z interesem publicznym, np. służący promocji regionu czy ochrony dziedzictwa kulturowego albo ogólnemu dobru mieszkańców.

W akcie ustanawiającym fundację muszą być podane składniki majątkowe przeznaczone na realizację celów fundacji. Fundacja bowiem w przeciwieństwie do stowarzyszenia nie może istnieć bez majątku. Musi go posiadać nawet wówczas, gdy nie zamierza prowadzić działalności gospodarczej. Powinna bowiem mieć możliwość realizacji swoich celów już w momencie jej rejestracji, a nie po jakimś czasie, gdy uda się jej pozyskać środki od sponsorów lub inne dotacje. Majątkiem początkowym fundacji mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości. Statut fundacji powinien być sporządzony na piśmie. Muszą w nim obowiązkowo znaleźć się następujące dane: nazwa fundacji, siedziba, majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności, skład i organizacja zarządu oraz jego obowiązki i uprawnienia.

Przy zakładaniu fundacji warto zastanowić się nad nadaniem jej nazwy, odpowiedniej dla celów, dla których realizacji została utworzona. Pozwoli to dotrzeć do niej wszystkim zainteresowanym osobom potrzebującym pomocy albo chcącym tę fundację wesprzeć finansowo.

Podstawa prawna: Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 162 z 2003 r.)

Warto wiedzieć
Zgodnie z prawem cele fundacji nie mogą być sprzeczne z podstawowymi interesami państwa. Muszą być ponadto społecznie lub gospodarczo użyteczne i mają jedynie realizować cele użyteczności publicznej. Ustawa wymienia kilka przykładowych celów, takich jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska i zabytków.

Źródło: "Farmer" 18/2006