Odzwierciedleniem pozornego ruchu Słońca po niebie jest koło na sferze niebieskiej zwane ekliptyką. Oś obrotu Ziemi jest nachylona względem płaszczyzny orbity, a tym samym także względem płaszczyzny ekliptyki. Płaszczyzna równika niebieskiego, która pokrywa się z płaszczyzną równika ziemskiego, także jest nachylona względem ekliptyki, pod kątem około 23,5 stopnia. Skutkiem tego Słońce może maksymalnie przebywać 23,5 stopnia nad lub pod równikiem niebieskim. Gdy Słońce znajduje się w punkcie oddalonym najdalej na południe od równika niebieskiego, wtedy góruje w zenicie nad zwrotnikiem Koziorożca, a na półkuli północnej mamy przesilenie zimowe i początek astronomicznej zimy.

W zimie noce są długie, więc pod tym względem jest to najlepszy okres do prowadzenia obserwacji astronomicznych. O tej porze roku na niebie można podziwiać kilka charakterystycznych gwiazdozbiorów. Nad wschodnią częścią nieba widoczny jest Orion. Ma on kilka bardzo jasnych gwiazd, które układają się w kształt przypominający schematyczną sylwetkę człowieka. Szczególnie dobrze widoczne są trzy jasne gwiazdy, położone blisko siebie w jednej linii - jest to tzw. Pas Oriona. Może on służyć jako pewnego rodzaju drogowskaz na niebie.

W obszarze konstelacji Oriona, w górę i na lewo od Pasa Oriona, znajduje się jasna gwiazda Betelgeza, a z kolei na dół i w prawo - jasna gwiazda Rigel. Z pomocą lornetki nieco poniżej Pasa Oriona można dostrzec Wielką Mgławicę w Orionie (M 42), która stanowi część dużego kompleksu mgławic molekularnych.

Gdy przedłużymy linię Pasa Oriona w stronę horyzontu, natrafimy z kolei na najjaśniejszą gwiazdę nocnego nieba - Syriusza w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa. Zima to bardzo dobry okres do podziwiania tej gwiazdy, które jest wówczas widoczna prawie przez całą noc.

Na lewo od Oriona, na podobnej co on wysokości od horyzontu, znajduje się konstelacja Małego Psa z jasną gwiazdą Procjon. Nad nim wzrok przykuwa para innych jasnych gwiazd - Kastor i Polluks z konstelacji Bliźniąt. Z kolei po prawej stronie, nieco wyżej niż Orion, dostrzeżemy Hiady - gromadę otwartą gwiazd, a także widoczną na jej tle jasną gwiazdę - Aldebarana. Gdy spojrzymy jeszcze dalej na prawo, jakby przedłużając linię pomiędzy Orionem a Hiadami, natrafimy na inną gromadę otwartą - Plejady.