Możliwość odkupywania gruntów Agencja otrzymała na mocy ustawy z 16 lipca 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Ustawa ta daje ANR możliwość kontrolowania prywatnego obrotu ziemią poprzez wzgląd w umowy kupna-sprzedaży ziemi.

Agencja, jeżeli uzna, że sprzedawana ziemia jest potrzebna do realizacji wspierania rozwoju gospodarstw rodzinnych, może ją odkupić po cenie zaproponowanej przez oferenta. ANR korzysta z tego prawa jedynie wtedy, gdy w danym rejonie jest duży popyt na ziemię ze strony rolników. Celowość korzystania z pierwokupu jest opiniowana przez izby rolnicze lub gminy.

Od początku obowiązywania ustawy do końca 2007 r. do Agencji wpłynęło 408 tys. umów przenoszących własność nieruchomości rolnych, ale Agencja skorzystała z prawa pierwokupu tylko w 484 przypadkach. W ubiegłym roku ANR interweniowała 162 razy, kupując 5.369 ha ziemi o wartości 72,4 mln zł.

Zdecydowana większość umów (ok. 80 proc.) dotyczyła nieruchomości poniżej 1 ha, nie mających znaczenia dla powiększania gospodarstw rodzinnych. W wielu przypadkach były to małe obszarowo nieruchomości nierolne o powierzchni poniżej 1000 m kwadratowych, takie jak niezabudowane działki budowlane, rekreacyjne lub działki zabudowane budynkami niezwiązanymi z działalnością rolniczą (w tym domami jednorodzinnymi).

Jak wyjaśniła Kapelko, umowy dotyczące takiego mienia przekazywano do Agencji w związku z wygaśnięciem w gminach planów zagospodarowania przestrzennego i traktowania takich nieruchomości w obrocie jako rolnych.

Nabyte nieruchomości Agencja sprzedaje w formie przetargów ograniczonych dla rolników chcących powiększyć swoje gospodarstwa rolne. Największe korzyści przynosi nabywanie nieruchomości większych obszarowo, które podlegają restrukturyzacji (w tym podziałom geodezyjnym) i mogą służyć powiększeniu okolicznych gospodarstw.

Źródło: PAP