W archiwum katedry w Strasburgu, w księgach rachunkowych z 1492 r., jest zapis o zakupie zielonych jodeł do dziewięciu kościołów w Strasburgu na Boże Narodzenie. Ta wzmianka to najstarszy zapis o choinkach - powiedział ks. prof. Józef Naumowicz, kierownik Katedry Historii Starożytnej na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego, autor niedawno wydanej książki "Historia świątecznej choinki".

Boże Narodzenie - jak przypomniał historyk - zaczęto obchodzić w IV wieku. Według zapisów z tamtych czasów, m.in. pism św. Efrema, podczas tego święta używano wtedy różnych dekoracji roślinnych, jak gałązki i wieńce.

W średniowieczu, od XII do XV wieku, popularne były wystawiane przed kościołami przedstawienia teatralne prezentujące biblijną historię Adama i Ewy, konsekwencje grzechu pierworodnego i proroków zapowiadających przyjście Zbawiciela - Chrystusa. Widowiska te pokazywano w dzień przed Bożym Narodzeniem. "One były tak popularne, że o 24 grudnia mówiło się, że to dzień Adama i Ewy" - dodał Naumowicz. Do dziś wg kalendarza 24 grudnia Adam i Ewa obchodzą imieniny.

Jak tłumaczy ks. Naumowicz, aby można było pokazać grzech pierwszych ludzi, głównym rekwizytem na scenie musiało być rajskie drzewo (z którego Ewa zerwała owoc). Raj - jak podają zachowane opisy tamtych przedstawień - przedstawiano bogato, a drzewo było żywe i wieszano na nim owoce.

- Spektakle upadły pod koniec średniowiecza, ale zachował się dzień Adama i Ewy i zachowało się też drzewko. Ono tak się podobało, że ten symbol drzewa rajskiego, zawsze zielonego, żywego, zaczęto stawiać w świątyniach i w domach - powiedział Naumowicz.

Zdaniem ks. Naumowicza, o choince podobnej do tej, która jest znana współcześnie - czyli zielonym drzewku, oświetlonym i ozdobionym - można mówić dopiero od przełomu średniowiecza i renesansu.

- Są świadectwa z terenu Alzacji, które pokazują, że w końcu XV i na początku XVI wieku rozpoczęło się to, co dzisiaj nazywamy choinką, czyli przynoszenie do domu na Boże Narodzenie drzewka, które jest zielone, które ozdabia się światłami, zawiesza się na nim owoce, a często także opłatki - powiedział.

Opłatki na choinkach symbolizowały zbawczą ofiarę Chrystusa. Świadczy o tym ówczesna ikonografia - na niektórych średniowiecznych obrazach przy rajskim drzewie obok Ewy, która zrywa z niego owoc (symbol grzechu) była umieszczana matka Jezusa - Maryja, która zrywała z drzewa hostię (symbol ofiary Chrystusa).