Zdaniem RPO Ministerstwo Edukacji powinno uwzględniać w przydziale środków na małe szkoły dane o charakterze funkcjonalnym – jak chociażby gęstość zaludnienia. Takie przyjrzenie się subwencjom MEN zapowiadało już dawno, ale nie zrealizowała zapowiedzi. W związku z tym RPO wystosował pismo z prośbą o przedstawienie stanowiska.

Stwierdza w nim, że wyższe jednostkowe koszty kształcenia uczniów w szkołach położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tysięcy mieszkańców spowodowane są głównie niższą liczebnością oddziałów szkolnych oraz koniecznością wypłacania nauczycielom na podstawie art. 54 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela dodatków: mieszkaniowego oraz tzw. "wiejskiego" w wysokości 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego, a specyfika szkół wiejskich oraz miejskich (do 5 tys. mieszkańców) została uwzględniona w algorytmie podziału subwencji oświatowej. W dniu 7 kwietnia 2010 r. Poseł na Sejm VI kadencji wystosował do Ministra Edukacji Narodowej interpelację "w sprawie algorytmu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, a właściwie występującej anomalii dotyczącej miasteczek w momencie przekroczenia przez nie 5 tys. mieszkańców" (interpelacja Nr 15494). W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. Minister Edukacji Narodowej wyjaśniła, że algorytm podziału subwencji oświatowej jest corocznie modyfikowany, a potrzeba tej modyfikacji wynika z analizy wskaźników ekonomicznych obrazujących przeciętne koszty kształcenia i działalności szkół oraz placówek oświatowo - wychowawczych. Poinformowała również, że w Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają prace nad kierunkiem zmian w algorytmie mających na celu podniesienie efektywności podziału części oświatowej subwencji ogólnej.

Jak czytamy w piśmie RPO, MEN zasygnalizowało wówczas, iż rozważana jest koncepcja zmiany administracyjnego charakteru wagi jednego składnika subwencji  na funkcjonalny - uwzględniający gęstość zaludnienia oraz ewentualne inne charakterystyki gmin, mające znaczący wpływ na sieć szkolną i średnią wielkość oddziału klasowego w gminie. Jak wynika z odpowiedzi, planowano wówczas, że wynikające z analiz propozycje zmian zostaną przedstawione do zaopiniowania ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz stronie samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, a następnie będą sukcesywnie uwzględniane w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej, począwszy od roku 2011. Z informacji posiadanych przez Rzecznika wynika, iż problem dotychczas nie został rozwiązany. W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca się z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie – czytamy w piśmie.