PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Susza w Polsce

Autor: IMGW-PIB

Dodano: 27-09-2012 15:38

Tagi:

Od ponad dwudziestu lat obserwujemy na świecie wzrost tendencji do pojawiania się zjawisk ekstremalnych, w tym długotrwałych i głębokich susz - informuje Instytut Meteorologii I Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy.



Rozwój zjawiska suszy następuje w kilku, następujących po sobie fazach. Pierwsza faza to brak opadów atmosferycznych lub tak niewielka ich ilość, co w połączeniu z występującą często wówczas wysoką temperaturą powietrza powodującą wzmożone parowanie, prowadzi do wyraźnej przewagi ewapotranspiracji nad sumą opadów. Fazę tę nazywamy suszą atmosferyczną.

Od ponad dwudziestu lat obserwujemy na świecie wzrost tendencji do pojawiania się zjawisk ekstremalnych, w tym długotrwałych i głębokich susz.

Z takimi zjawiskami, które przybierały ekstremalne natężenie mieliśmy też do czynienia w Polsce w latach: 1974, 1976, 1982, 1983/1984,1985, 1988, 1989-1990, 1992-1994, 2000, 2003, 2004 oraz 2006). Jak wykazują badania natężenie obserwowanych ekstremalnych zjawisk meteorologiczno-hydrologicznych może jeszcze wzrosnąć.

Regiony Polski, na obszarze którym susze atmosferyczne pojawiają się najczęściej, to: Nizina Wielkopolska, Pojezierze Wielkopolskie, Nizina Śląska, Przedgórze Sudeckie, Nizina Mazowiecka, Nizina Podlaska oraz Pojezierze Mazurskie. Początek susz atmosferycznych występuje najczęściej w okresie wiosenno-letnim (ok. 65% przypadków). Przebieg warunków atmosferycznych w tym okresie decyduje o głębokości i zasięgu obszarowym tego zjawiska. Koniec okresów posusznych przypada najczęściej na okres jesienno-zimowy (listopad-luty). Miesiącem, podczas którego najczęściej występują susze atmosferyczne jest marzec oraz okres od czerwca do września. Najrzadziej susze obserwuje się od grudnia do lutego.

Okresy, w których częściej notowano niedobory niż nadmiary opadów w listopadzie to początek XX wieku i lata po 1975 r. Skrajnie suchy był listopad w 1902 r., ze średnią obszarową 3,9 mm dla Karpat. Bardzo sucho było w listopadzie 1920 r., średnio 12,2 mm w Karpatach. Ekstremalnie sucho było w listopadzie 2011 r. ze średnią obszarową 1,0 mm.

Jak wykazały badania w Polsce południowej dają się wydzielić fazy 13-15 letnie ze zmiennością opadów (fazy suche i wilgotne).

Faza wilgotna w Karpatach skończyła się w 1980 roku. Faza sucha (zmniejszona ilość sumy rocznej opadów) trwała od roku 1980 do 1995. Lata wilgotne - nadmiar opadów letnich trwały od 1996 do 2010 roku, z wyłączeniem roku 2006. Wkraczamy w kolejny cykl okresu suchego, po dużych opadach w roku 2010.

Informacje ze scenariuszy emisyjnych opracowane w ramach Projektu KLIMAT (okres 2011-2030) potwierdzają wzrost temperatury powietrza w Polsce oraz zmienną ilości opadów. Scenariusze wiązkowe wskazują na kontynuację ocieplenia w ciągu najbliższych 20 lat. Ta zmiana jest zgodna z trendem obserwowanym w Polsce od połowy XX wieku. Wzrost średniej temperatury będzie rzędu 0,5-0,7°C we wszystkich porach roku oprócz wiosny. Wiosną prognozowane ocieplenie będzie mniejsze i wyniesie 0,2-0,4°C.

Prognozowane zmiany opadów nie są już ani tak wyraźne, ani jednorodne w czasie i przestrzeni. Przewiduje się, że roczne sumy opadów minimalnie wzrosną w stosunku do dwudziestolecia referencyjnego (1971-1990).

W skali sezonów nieznaczny wzrost sum opadów, sięgający kilku procent, jest prognozowany od jesieni do wiosny, natomiast latem bardziej prawdopodobny jest spadek sum opadu do 2 proc.

Zmiany opadowe w województwach

Dla przeważającej większości województw i wszystkich scenariuszy zmiany te są dodatnie. Największe dla województwa małopolskiego, najmniejsze dla kujawsko-pomorskiego. Będzie to skutkowało wzrostem częstości opadów ekstremalnych, szczególnie w Polsce południowo-wschodniej.

Ocena aktualnej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej

Obserwowany w bieżącym roku hydrologicznym (od 1 listopada 2011) niedobór opadów wpływał na systematyczne obniżanie się poziomu wody w rzekach całego kraju. Utrzymujące się w pobliżu wartości średnich miesięczne sumy opadów okresu zimowego nie odbudowały zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, których znaczne obniżenie obserwowano na jesieni 2011 roku. Przebieg warunków meteorologicznych (w okresie od czerwca do sierpnia 2012) - okresowe i lokalne występowanie intensywnych opadów powodowały miejscowe i krótkotrwałe gwałtowne wzrosty stanu wody jednak bez możliwości uzupełnienia niedoboru zasobów wód powierzchniowych i gruntowych. Opady występujące w ciągu okresu letniego (VI-VIII) miały nierównomierny rozkład przestrzenny i w przeważającej części były to opady burzowe.

Bieżący monitoring sytuacji hydrologicznej pokazuje, że na większości rzek kraju utrzymują się niskie stanów wody. Szczególnie niekorzystna sytuacja występuje w dorzeczu górnej i środkowej Wisły oraz w zlewni górnej i środkowej Warty. Dotyczy to głównie woj.: śląskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego, łódzkiego, wielkopolskiego, mazowieckiego, lubelskiego.

W wielu miejscach stan wody układa się w pobliżu lub poniżej wartości dotychczas obserwowanych stanów. Wartości przepływu wody w rzekach układają się w pobliżu lub nieco poniżej przepływów średnich niskich z wielolecia (SNQ) co wskazuje na utrzymywanie się zagrożenia niżówką hydrologiczną. Wartość SNQ stanowi górną granicę niżówki, jeśli lokalne warunki nie wymuszają przyjęcia innej wartości.

Na mapach zamieszczonych poniżej przedstawiono strefy, w jakich układa się stan wody w rzekach 27 września 2012 oraz określenie wielkości przepływu w odniesieniu do przepływu średniego niskiego (SNQ) 27 września 2012.

Prognoza

Ocena sytuacji hydrologicznej wg danych z 27.09.2012 wskazuje, że zagrożenie suszą hydrologiczną utrzymuje się na ogół w rzekach południowej i centralnej części kraju.

Wielkość przepływu w rzekach południowej i centralnej Polski kształtuje się w pobliżu SNQ. Taką sytuację obserwujemy: w dorzeczu górnej i środkowej Wisły, na górnej i środkowej Warcie oraz na jej dopływach. W najbliższych dniach nie przewiduje się wystąpienia intensywnych opadów w tym rejonie, które radykalnie wpłynęłyby na zmianę sytuacji hydrologicznej.

W ciągu najbliższego miesiąca prognozuje się:
• utrzymanie niskiego stanu wody w rzekach południowej i centralnej części kraju,
• lokalne wahania stanów wody w związane głównie z pracą urządzeń hydrotechnicznych,
• utrzymanie się przepływu wody poniżej średniego niskiego przepływu (SNQ)

Podsumowanie

Przebieg sytuacji hydrologicznej zależy od rozwoju sytuacji meteorologicznej. Jednak ze względu na duże niedobory zasobów wodnych i na dużym obszarze proces odbudowy zasobów może być utrudniony i długotrwały.

Okres jesieni, który na ogół nie daje możliwości odbudowy zasobów wodnych i nawet przy występowaniu niewielkich opadów będzie sprzyjał dalszym spadkom stanu wody i pogłębianiu się niżówki hydrologicznej.

Przy dalszym obniżaniu się stanów wody mogą wystąpić ograniczenia dla odbiorców korzystających z ujęć wód powierzchniowych. Dotyczy to także odbiorców korzystających z ujęć płytkich wód podziemnych. 

Pogorszy się również jakość wody ze względu na zwiększenie stężenia zanieczyszczeń.

Okresy, w których częściej notowano niedobory niż nadmiary opadów w listopadzie to początek XX wieku i lata po 1975 r. Skrajnie suchy był listopad w 1902 r., ze średnią obszarową 3,9 mm dla Karpat. Bardzo sucho było w listopadzie 1920 r., średnio 12,2 mm w Karpatach. Ekstremalnie sucho było w listopadzie 2011 r. ze średnią obszarową 1,0 mm.p Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.133.152
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!