PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Propozycje działań popularyzujących gwarę warmińską

Propozycje działań popularyzujących gwarę warmińską fot. Pixabay

Autor: PAP

Dodano: 10-06-2016 09:50

Tagi:

Powołanie "Pracowni Gwary Warmińskiej" oraz opracowanie materiałów dydaktycznych i słownika do nauki tej gwary - te działania mają spopularyzować mowę Warmiaków i uchronić ją przed zapomnieniem. W czwartek w Olsztynie przedstawiono pomysły na działania popularyzujące tę gwarę.



Gwara warmińska - jako jedyna z regionu Warmii i Mazur - została przed kilkoma tygodniami wpisana na pięć lat na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Zabiegali o to historyk i regionalista prof. Izabela Lewandowska z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz rodowity Warmiak i popularyzator kultury i gwary warmińskiej Edward Cyfus.

- Aby gwara warmińska została na tej liście na dłużej, musimy wykazać się szeregiem działań w obrębie jej popularyzowania i zachowywania - mówiła na czwartkowej konferencji prasowej prof. Lewandowska.

Z kolei Cyfus podkreślał, że wpis "jest spełnieniem jego wieloletnich marzeń". - I ja, i wielu innych Warmiaków przed laty wiele za sprawą tej gwary wycierpieliśmy. Byliśmy wytykani przez to, że w niej mówiliśmy, wyzywani, szykanowani. Dlatego to pewnego rodzaju cud, że teraz resort kultury docenił gwarę. Mam nadzieję, że to sprawi, że skryci w sobie Warmiacy się ośmielą, że nie będą się kryli z tym, że znają gwarę, tylko że będą w niej mówili - powiedział.

Lewandowska i Cyfus zwrócili się do nauczycieli, bibliotekarzy, ludzi działających w lokalnych stowarzyszeniach o organizowanie spotkań popularyzujących gwarę i kulturę warmińską. - Służymy państwu wszelką pomocą, poradą, konsultacjami - zapewnili. Zaapelowali też, by ci, którzy nie znają gwary, nie popularyzowali zdań czy słów, które "uważają za warmińskie". Jak mówili, już pojawiły się teksty z błędnymi słowami. - Popularyzujmy to, co jest warmińskie, a nie to, co się nam takim wydaje - podkreślali.

W ich ocenie podstawową rolę w ochronie i popularyzacji mowy Warmiaków ma odegrać Pracownia Gwary Warmińskiej. Chcą, by w pracowni można było regularnie spotykać się z osobami mówiącymi gwarą, nauczyć się warmińskich słówek i ich wymowy, mają też odbywać się tam wykłady i prelekcje o gwarze. Stałym elementem wystroju tego miejsca, które ma powstać w tradycyjnej warmińskiej chacie, będą stroje ludowe z regionu.

Cyfus z Lewandowską zapowiedzieli także organizowanie konkursów gwary warmińskiej dla młodych ludzi oraz stworzenie pomocy naukowych i dydaktycznych do nauki gwary, m.in. słownika gwary i wielu nagrań wizualnych i dźwiękowych.

Kolejnym działaniem ma być przygotowanie widowiska artystyczno-teatralnego na podstawie tekstów Jana Liszewskiego i Pawła Sowy - w spektaklu, granym w gwarze warmińskiej, ma być ukazana tradycyjna Warmia. Planowane jest też nawiązanie współpracy z zespołami, które już teraz popularyzują ludowe warmińskie piosenki i tańce, m.in. Zespołem Pieśni i Tańca "Warmia", Hoboud, Babsztyl, Węgojskiej Strużki oraz aktorów Teatru pod Brzozą w Bartągu.

Popularyzatorzy gwary chcą też zbadać, ile osób mówi gwarą warmińską - na razie tego nie wiadomo. - Są tacy ludzie na wsiach. Spotykam na warmińskich konkursach dzieci, które mają przygotowane warmińskie opowieści, gdy je pytam skąd je mają, mówią, że opowiedziała im babcia czy wuj. Warto ruszyć w teren i poszukać takich Warmiaków - apelował Cyfus.

Gwara warmińska, w porównaniu do innych gwar, jest bardzo miękka. Charakteryzuje ją przed wszystkim to, że "i" po spółgłoskach dźwięcznych "b" i "w" brzmiało jak "zi, przez co np. słowo kobieta wypowiadano jako "kobzita". Po spółgłoskach bezdźwięcznych "f", "p" należało wymawiać "i" jako "si" np. piwo jako "psiwo". Warmiacy używali też średniowiecznej koniugacji i deklinacji mówiąc "mawa" na współczesne "mamy", czy "będziewa" na "będziemy". Bardzo charakterystyczną cechą tej gwary było stawianie "ł" przed "o" np. "łorać" zamiast orać. Warmiacy używali też słów zapożyczonych z jęz. niemieckiego np. "glanc" to połysk, "kesel" to kocioł.

Lewandowska i Cyfus od lat popularyzują gwarę warmińską m.in. poprzez wydawanie elementarzy tej gwary (dla dzieci i dorosłych). Cyfus przez wiele lat w lokalnym radiu wygłaszał w gwarze felietony, wystąpił też na folkowej płycie zespołu "Hoboud", śpiewającego warmińskie teksty.

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego gromadzi żywe w regionach tradycje czy zwyczaje, do czego zobowiązuje nasz kraj Konwencja UNESCO podpisana w 2003 roku. Na tej liście znajduje się m.in. krakowska tradycja szopek, pochód Lajkonika, czy procesja Bożego Ciała w Łowiczu.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • imigrant z erytrei 2016-06-10 12:43:07
    Jak wszyscy mlodzi wyjechali juz do angli to dziadki co zostali beda gware odnawiac zeby niemcy okupant ich nie zrozumial. Taki gryps
  • Pro Motor 2016-06-10 10:46:03
    Nie bardzo rozumiem jakie są przesłanki do popularyzacji gwary warmińskiej, w jakim celu, da to jakies miejsca pracy, przyczyni się do rozkwitu ekonomicznego regionu Warmii ? Czy tylko chodzi o wydanie kolejnych pieniedzy a bezrobocie nadal będzie największe w kraju ?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.167.230.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!