Od 1992 roku mechanizm wsparcia cenowego był progresywnie transformowany w kierunku oddzielonych (decoupled) płatności bezpośrednich dla rolników (tzw. Jednolita Płatność na Gospodarstwo). To złagodziło negatywne efekty uboczne WPR. Dziś wzbudza ona mniej zakłóceń w globalnym rolnictwie oraz powoduje mniej szkód dla ubogich rolników w krajach rozwijających się. Redukuje także bodźce do angażowania się w szkodliwą dla środowiska produkcję. Niemniej jednak kosztowna Jednolita Płatność na Gospodarstwo w bardzo nierównym stopniu przynosi korzyści państwom członkowskim oraz indywidualnym rolnikom, bez zapewnienienia jakiejkolwiek jasnej dystrybucji dochodów, rozwoju obszarów wiejskich albo ochrony celów środowiskowych. Wsparcie dla rozwoju obszarów wiejskich oraz ochrony środowiska jest często słabo uzasadnione i niefektywnie wdrażane. Ponadto pozostałe elementy starego mechanizmu wsparcia rynku w ramach WPR są wciąż problematyczne dla partnerów handlowych UE (na przykład subsydia eksportowe na produkty mleczne i wysokie cła importowe), osłabiając jej pozycję negocjacyjną w celu zniesienia nadmiernie protekcyjnych polityk na całym świecie i zapewnienia pomyślnego zakończenia Rundy Doha.

Musi nadejść czas na przekształcenie WPR, na wzmocnienie jej pozytywnych efektów. Tylko wtedy, kiedy WPR będzie skutecznie pomagać promować interesy społeczeństwa, będzie miała uzasadnienie w oczach obywateli i będzie wykonywalna w dłuższej perspektywie. UE powinna być tylko zaangażowana w finansowanie i regulowanie sektora w takim stopniu, w jakim służy szerszym celom, a w szczególności kiedy efekty polityk rolnych przekraczają granice krajowe. Innymi słowy, polityki powinny odzwierciedlać zasadę subsydiarności. Polityki społeczne i redystrybucyjne powinny być pozostawione władzom narodowego i niższego szczebla, które są lepiej położone w kontekście realizacji lokalnych preferencji, pociągających odpowiedzialność finansową. Uczciwa konkurencja na rynku wewnętrznym może być uzyskana poprzez unijny nadzór i nie wymaga znaczącego finansowania UE.

Cele przyszłej WPR
Można zidentyfikować cztery rodzaje potencjalnych celów WPR: wzmocnienie efektywności ekonomicznej i konkurencyjności, zapewnienie bezpieczeństwa żywności, zmiana dystrybucji dochodów i promowanie dóbr publicznych. Jednak tylko ostatni cel dostarcza zrównoważonej podstawy dla przyszłej WPR.

1. Efektywność ekonomiczna i konkurencyjność: Generalnie dobrze funkcjonujące rynki, a nie interwencja państwowa, są najlepszym sposobem osiągnięcia zorientowanego na popyt, innowacyjnego i konkurencyjnego sektora rolnego. Ale UE ma uzasadnioną rolę do odegrania w zachęcaniu do badań i rozwoju zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, ponieważ korzyści z tego przekraczają często granice, a państwa członkowskie mogą zyskać, łącząc swoje wysiłki badawcze. Takie wsparcie unijne jest najlepiej zintegrowane w ramach istniejących polityk na rzecz badań, które mają wymagane kompetencje, w przeciwieństwie do części WPR.

2. Bezpieczeństwo żywności: UE jest zamożna i posiada siłę nabywczą surowców z rynku światowego, nawet jeśli ceny światowe są wysokie. Dlatego bezpieczeństwo żywności nie jest w niej obecnie zagrożone. Ubogie gospodarstwa mogą wciąż być krzywdzone w okresach wysokich cen, ale najlepszym sposobem udzielania im pomocy są pakiety socjalne. Ponadto UE mogłaby przedsięwziąć więcej działań na rzecz zwiększenia własnej produkcji, jeśli przyszłe potrzeby wzrosną. W odpowiedzi na rosnące ceny rolnicy poszerzyliby uprawiane areały, używali intensywniejszych metod upraw oraz zmienili modele produkcji w celu zwiększenia plonów.

Przygotowanie UE przeciwko przyszłym zagrożeniom oraz podtrzymywanie zdolności produkcyjnej, która byłaby łatwa do wykorzystania w przypadku trwałego niedoboru, są wciąż uzasadnionymi celami. Związane z nimi płatności, na przykład na ochronę żyzności ziemi i podtrzymanie istotnego poziomu działalności rolniczej, byłyby bardziej efektywne niż subsydia dla podtrzymania istniejących poziomów produkcji rolnej i zatrudnienia.

W międzynarodowym kontekście globalnego ocieplenia, ograniczonych zasobów wody i coraz liczniejszej populacji światowe bezpieczeństwo jest kluczowym problemem. Ale powoływanie się na argumenty bezpieczeństwa, aby uzasadnić obecną WPR, jest mało wiarygodne. Pieniądze przeznaczone na redukcje głódu i ubóstwa za granicą mogłyby być lepiej przeznaczane na inwestycje w badania rolnicze i infrastrukturę w krajach rozwijających się, aniżeli przekazywane europejskim rolnikom.

3. Dystrybucja dochodów: Mimo że w pewnych państwach członkowskich dochody gospodarstw rolnych są poniżej średnich dochodów w sektorze poza-rolniczym, a przez to mogą spadać poniżej krajowej linii ubóstwa, subsydia rolne nie są skutecznym narzędziem polityki społecznej. Jeśli pomoc publiczna jest zależna od produkcji rolnej albo posiadania ziemi, nie-rolnicy i właściciele ziemi zgarniają jej ogromną część, podczas gdy ubodzy nie-rolnicy są w niekorzystnej sytuacji. Zamiast tego pomoc publiczna powinna być skierowana do gospodarstw domowych z niskim poziomem dochodów i dostatku, niezależnie od tego, w jakim sektorze pracują.

Nierówności dochodów są wciąż duże pomiędzy europejskimi regionami i państwami członkowskimi. Spójność jest ważną zasadą 27 różnych unijnych państw, ale rezultat WPR w rozwiązywaniu tego problemu jest rozczarowujący. Wsparcie rolnictwa nie jest skierowane do najuboższych regionów albo państw członkowskich, a wydatki na rolnictwo nie są koniecznie tym, czego odbiorcy potrzebują najbardziej do rozwijania swoich gospodarek.

4. Wiejskie dobra publiczne: Rolnicy często dostarczają dóbr publicznych cenionych przez społeczeństwo, ale niewystarczająco nagradzanych na rynku. Te dobra publiczne mogą dotyczyć ochrony środowiska, bioróżnorodności, żyzności gleb i jakości wody, ochrony krajobrazu, bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt i roślin oraz rozwoju obszarów wiejskich. Niektóre z nich są bardziej globalne z natury, takie jak bioróżnorodność, i wymagają działania UE. Inne, takie jak krajobraz, mają charakter lokalny i bardziej odpowiednio traktowane byłyby przez władze krajowe lub lokalne.