Wniosek – projekt rozporządzenia wdrażającego protokół z Nagoi o dostępie do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwym i równym podziale korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów – został stworzony z myślą o ochronie praw państw oraz społeczności rdzennych i lokalnych pozwalających na wykorzystanie ich zasobów genetycznych i wiedzy, z jednoczesnym zapewnieniem europejskim naukowcom lepszego i pewniejszego dostępu do wysokiej jakości próbek zasobów genetycznych przy niskim koszcie i wysokiej pewności prawnej – informuje Komisja Europejska.

Zasoby genetyczne odgrywają coraz ważniejszą rolę w wielu sektorach gospodarki, w tym w hodowli roślin i zwierząt, produkcji kosmetyków i produktów farmaceutycznych. Wiele z tych zasobów pochodzi z kluczowych obszarów różnorodności biologicznej w krajach rozwijających się.

Brak jasnych zasad doprowadził niektóre państwa do przekonania, że ich prawa zostały zlekceważone przez zagranicznych naukowców. Sytuacja taka nosi nazwę „piractwa biologicznego”.

Propozycje mają na celu rozwianie tych obaw, a jednocześnie zwiększenie możliwości w zakresie badań, rozwoju i innowacji w dziedzinie produktów i usług związanych z naturą. Równe warunki dla wszystkich użytkowników zasobów genetycznych w UE powinny być szczególnie korzystne dla MŚP oraz finansowanych ze środków publicznych niekomercyjnych badań naukowych, a także powinny zwiększyć możliwości w zakresie współpracy międzynarodowej.

Proponowane rozporządzenie zobowiązałoby użytkowników do sprawdzenia, czy zasoby genetyczne i związana z nimi wiedza tradycyjna zostały pozyskane zgodnie z obowiązującymi wymogami prawnymi kraju pochodzenia, oraz czy korzyści są dzielone w sposób sprawiedliwy i równy. Użytkownicy byliby również zobowiązani do oświadczenia, że zachowują „należytą staranność” wymaganą rozporządzeniem (lub że będą ją zachowywać w przyszłości). Naruszenie przepisów rozporządzenia skutkowałoby sankcjami.

Rozporządzenie ma również pomóc naukowcom i przemysłowi w przestrzeganiu przepisów. Ważną rolę odegrają najlepsze praktyki sektorowe. Stowarzyszenia użytkowników będą mogły zwrócić się o formalne uznanie najlepszych praktyk w zakresie dostępu i podziału korzyści, w oparciu o istniejące kodeksy postępowania w sektorze akademickim i branżach przemysłowych.