Unia Europejska prowadzi badania struktury gospodarstw rolnych od roku 1966. A zatem od prawie 40 lat badania te dostarczają informacji o zmianach w strukturze gospodarstw rolnych. Każdy nowo przystępujący do Wspólnoty kraj musiał przeprowadzić badanie struktury tak szybko, jak to było możliwe. Dlatego uzyskiwane dane statystyczne mogą być porównywalne zarówno w ujęciu czasowym, jak i przestrzennym.

Najważniejszymi celami, jakie mają spełnić badania struktury gospodarstw rolnych, są:
  • regularne dostarczanie porównywalnych danych statystycznych dla całej UE,
  • śledzenie zmian w strukturze gospodarstw rolnych,
  • ocena sytuacji w rolnictwie Wspólnoty.
O ogromnym znaczeniu badań statystycznych w rolnictwie świadczy fakt, że są one jednymi z nielicznych, które są każdorazowo dofinansowywane w znacznym stopniu z budżetu Wspólnoty.

Podstawowym aktem prawnym Unii Europejskiej, dotyczącym badania struktury gospodarstw rolnych, jest Rozporządzenie Rady nr 571/88 z 29 lutego 1988 r. Nakłada ono na wszystkie kraje członkowskie obowiązek prowadzenia tych badań bądź w formie spisu raz na 10 lat, bądź jako badania reprezentacyjne co 2 lata (a 3 lata po spisie). W rozporządzeniu określono, że badania będą obejmowały gospodarstwa rolne, w których powierzchnia użytków rolnych wynosi 1 hektar i więcej lub gospodarstwa rolne, w których powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż hektar, jeżeli pewna część wytwarzanej przez nie produkcji jest przeznaczona na sprzedaż lub jeżeli wielkość ich produkcji przekracza pewne progi ekonomiczne. Każdy kraj sam ustala, jakie to mają być progi.

W tym roku, po raz pierwszy jako kraj unijny, będziemy uczestniczyć w reprezentacyjnym badaniu struktury agrarnej, które odbędzie się w czerwcu. Następne takie badanie zostanie przeprowadzone w roku 2007. Ich ważność wiąże się bezpośrednio z planowaną reformą rolną zawartą w Agendzie 2000 i pojawieniem się nowych tendencji we Wspólnej Polityce Rolnej. Za najważniejsze uznano wzajemne relacje między rolnictwem a środowiskiem. Podkreśla się obecnie, że rozwój obszarów wiejskich musi się odbywać w taki sposób, aby chronił środowisko tych obszarów i aby obszary te w coraz większym stopniu mogły spełniać funkcje rekreacyjne. Pociągnie to za sobą zmiany w rolnictwie i stworzy dodatkowe źródła dochodów dla rolników i ich rodzin. Zmiany te będą wspierane przez instrumenty pomocowe Wspólnej Polityki Rolnej. Badania statystyczne będą więc musiały dostarczyć danych, które umożliwią opracowanie i uaktualnienie odpowiednich wskaźników, wykorzystywanych do oceny Wspólnej Polityki Rolnej poprzez opisywanie efektów uzyskanych przez wprowadzenie na obszarach wiejskich odpowiednich instrumentów tej polityki.

Bardzo ważne stało się również znalezienie możliwości oszacowania wpływu Wspólnej Polityki Rolnej na poszczególne, małe powierzchnie i elementy krajobrazu wiejskiego. Podział administracyjny kraju okazał się mało przydatny dla potrzeb analiz wskaźników rolno-środowiskowych. Nie można bowiem wydzielić jednostek geograficznych, na przykład różnorodnych elementów krajobrazu wiejskiego czy terenów osuszonych.

W Polsce badaniami, które w pewnym zakresie odpowiadały unijnym badaniom struktury gospodarstw rolnych, były czerwcowe spisy rolne, przeprowadzane corocznie do roku 1988, a od roku 1989 prowadzone jako reprezentacyjne badania czerwcowe. Badania te były źródłem danych o liczbie gospodarstw rolnych, ich wielkości, powierzchni zasiewów poszczególnych upraw oraz o pogłowiu zwierząt gospodarskich, a więc o podstawowych elementach struktury gospodarstw rolnych. Badania te zaspokajały przede wszystkim potrzeby krajowe, ale nie wystarczą już przy planowaniu Wspólnej Polityki Rolnej. W Polsce grupowaliśmy gospodarstwa przede wszystkim według powierzchni użytków rolnych, nie biorąc pod uwagę ich siły ekonomicznej. W Unii Europejskiej, poza tradycyjnym ujęciem, klasyfikację gospodarstw rolnych opiera się także na ich potencjale ekonomicznym. Dlatego tak ważne dla naszego rolnictwa będzie reprezentacyjne badanie, które zostanie przeprowadzone w czerwcu w całej Unii Europejskiej.

Unijna definicja gospodarstwa rolnego
Jednostka samodzielna, zarówno po względem technicznym, jak i gospodarczym, o jednolitej strukturze zarządzania, wytwarzająca produkty rolne. Gospodarstwo może również wytwarzać produkty nierolnicze oraz świadczyć usługi.


Źródło: "Farmer" 09/2005

Podobał się artykuł? Podziel się!