Rolnictwo pozostawało trochę w cieniu naszej statystyki. Teraz ma się to zmienić. Tadeusz Toczyński, prezes Głównego Urzędu Statystycznego, powiedział, że rok 2005 będzie pod tym względem przełomowy. Statystyka rolnicza ma być bardziej pogłębiona i na bieżąco aktualizowana. Temu celowi służyć będzie między innymi badanie reprezentacyjne w rolnictwie, które odbędzie się w tym roku, w czerwcu. Jest on częścią ogólnounijnych badań statystycznych w rolnictwie, prowadzonych co dwa lata. A więc następne badanie reprezentacyjne GUS przeprowadzi w roku 2007. W roku 2010 odbędzie się natomiast Powszechny Spis Rolny.

Główny Urząd Statystyczny prowadzi stałe badania dotyczące następujących zagadnień w rolnictwie. Na podstawie sprawozdań przysyłanych ze wszystkich gmin przygotowawne są w GUS informacje o użytkowaniu gruntów, powierzchni zasiewów i pogłowiu zwierząt gospodarskich.

Jedna z najważniejszych informacji statystycznych, dotycząca produkcji ważniejszych upraw rolnych, zbierana jest trzykrotnie. Na przełomie czerwca i lipca podawany jest wstępny szacunek plonów i zbiorów. Na przełomie sierpnia i września podawany jest tzw. szacunek przedwynikowy, który uwzględnia już sytuację w rolnictwie po zbiorach większości roślin. Ostateczną ocenę zbiorów w rolnictwie GUS podaje na przełomie października i listopada w wynikowym szacunku produkcji głównych płodów rolnych i ogrodniczych.

Kilka razy w roku GUS opracowuje ocenę sytuacji w produkcji zwierzęcej na podstawie zmian wielkości pogłowia bydła, owiec i świń. Pogłowie bydła i owiec ocenia się w czerwcu i grudniu, a świń - w kwietniu, sierpniu i grudniu.

Na podstawie wielu źródeł informacji przygotowywane są syntetyczne mierniki produkcji rolniczej, bilanse produktów rolniczych, ocena sytuacji produkcyjno-rynkowej w rolnictwie oraz charakterystyka gospodarstw rolnych. To ostatnie obejmuje gospodarstwa rolne bez względu na formę własności. Jest to badanie unijne i jego wyniki zasilają bazę danych o gospodarstwach rolnych w UE - Eurofarm. Dotyczy ona danych ogólnych o gospodarstwach, ich miejscu położenia, działalności rolniczej i pozarolniczej, infrastrukturze gospodarstwa, a także informacji o użytkowniku gospodarstwa i o kierującym produkcją rolną. Na bazie pozyskanych informacji GUS wspólnie z Instytutem Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej opracowują typologię gospodarstw rolnych. Do Eurofarmu przekazywane są również informacje o wielkości ekonomicznej gospodarstw rolnych.

Zakres badań, które GUS przeprowadza w rolnictwie, są wystarczające dla potrzeb krajowych i organizacji międzynarodowych. Na ich podstawie przygotowywane były bardzo ważne decyzje związane z rolnictwem. Na przykład Powszechny Spis Rolny, przeprowadzony w roku 2002, był źródłem danych do opracowania strategii rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Dane z tego spisu pozwoliły na opracowanie podstawowych informacji niezbędnych w procesie negocjacji o warunkach naszego przystąpienia do UE, w tym dotyczących wsparcia rolnictwa na terenach o słabszych warunkach gospodarowania (ONW). Wyniki spisu i czerwcowe badanie użytkowania gruntów ornych w roku 2003 były zaś podstawą do ustalenia wielkości powierzchni użytków kwalifikowanych do dopłat obszarowych.

GUS prezentuje wyniki badań statystycznych w rolnictwie w różnorodnych publikacjach, zarówno drukowanych, jak i w formie elektronicznej. Sami często z nich korzystamy i staramy się szybko informować o wynikach tych badań. Staje się to bowiem coraz ważniejszą wskazówką do podejmowania decyzji gospodarczych przez rolników, których gospodarstwa są już silnie powiązane z rynkiem.

Struktura organizacyjna rolnictwa wymaga specjalnych metod badawczych. Gospodarstwa rolne, które w przeważającej liczbie nie prowadzą jeszcze dokumentacji finansowo-rachunkowej, nie mogą być obarczone żadną sprawozdawczością. Dlatego w badaniach tych wykorzystuje się metodę szczegółowych wywiadów, prowadzonych przez wyspecjalizowanych rzeczoznawców i ankieterów. Ogromna liczba gospodarstw powoduje także, że badaniami objęte są wylosowane gospodarstwa rolne.

Główny Urząd Statystyczny oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołały Międzyresortowy Zespół Ekspertów do spraw Restrukturyzacji Systemu Informacji o Rolnictwie. Zespół ten określił kierunki i sposoby zmian w zbieraniu informacji o rolnictwie, aby były one przydatne dla odbiorców krajowych i międzynarodowych. Staliśmy się bowiem członkiem Unii Europejskiej, gdzie badania statystyczne są regulowane odpowiednimi aktami prawnymi i muszą być prowadzone w sposób zapewniający dostarczanie informacji zgodnych z wymaganiami zapisanymi w tych regulacjach.

Źródło: "Farmer" 08/2005