Wysokość środków na dopłaty bezpośrednie w najbliższej perspektywie finansowej na lata 2014-2010 ma wynieść 18,739 mld euro i 9,8 mld euro na II filar. Możliwe są przesunięcia pomiędzy I i II filarem do 15 proc. i do 25 proc. w odwrotnym kierunku. Nie są jeszcze niestety znane koperty finansowe na poszczególne lata. Parlament Europejski również może jeszcze wprowadzić zmiany. Dodatkowo w kolejnych latach może nastąpić indeksacja kopert o inflację. Tak więc czynników, które mogą wpłynąć na ostateczną wysokość środków unijnych na dopłaty bezpośrednie, jest wiele. Do tego dochodzi - o czym prawie się nie mówi - jeden z ważniejszych moim zdaniem determinantów tego, ile ostatecznie złotówek wpłynie do kieszeni polskiego rolnika - kurs wymiany euro na złote.

Jak ważny jest to czynnik, przypomnę (Farmer pisał o tym w numerze 11/2012), że w wyniku niekorzystnego trendu złotówki względem euro, dopłaty bezpośrednie za 2012 rok były niższe (niż mogły być) o prawie 1 mld zł! Wynikało to tylko i wyłącznie z dość znacznego umocnienia się złotego w okresie koniec września 2011 - koniec września 2012 (terminy ustalania przez Europejski Bank Centralny kursu referencyjnego wymiany euro na złote stosowanego do przeliczania dopłat bezpośrednich finansowanych z budżetu Unii Europejskiej).

Jak będzie zachowywał się złoty względem euro w nadchodzących prawie ośmiu latach - nikt nie jest w stanie stwierdzić. Notowania walut kształtują między innymi: stan obecny i prognozy wskaźników makroekonomicznych gospodarki, sytuacja geopolityczna (a nie tylko danego kraju). Ponadto rynek walutowy, podobnie jak inne rynki (akcji, obligacji, surowców) ma tendencje do skrajnego przewartościowania i niedowartościowania. Wynika to z tzw. psychologii tłumu.

Rozpoczęty trend jest kontynuowany, ponieważ wraz ze wzrostem lub spadkiem cen, coraz więcej uczestników rynku jest przekonanych, że będzie jeszcze drożej lub taniej. W ten sposób dochodzi do osiągania skrajnie wysokich lub niskich cen. Tak było m.in. w drugiej połowie 2007 r. i pierwszej połowie 2008r. na naszej złotówce, która była znacznie przewartościowana (Wykres 1) i w pierwszej połowie 2009 r., gdy jej kurs względem euro był niedowartościowany i sięgnął prawie 5 zł (sytuacja w trakcie miesiąca dlatego na Wykresie 1 tego nie widać). Pomimo to można się pokusić o czysto teoretyczną symulację, która uświadomi nam „siłę rażenia" tego czynnika.

Weźmy na początek skrajne wartości kursu referencyjnego EBC (Tabela 1). Na koniec września 2008 r. wyniósł on 3,3967 zł za 1 euro. Trzy lata później (wrzesień 2011 r.) 4,4050 zł/euro, czyli złoty stracił na wartości w tym czasie (z korzyścią dla biorących dopłaty bezpośrednie) 29,7 proc.! Dla uproszczenia przyjmijmy, że w nadchodzącej perspektywie siedmioletniej nasi rolnicy otrzymają łącznie 19 mld euro dopłat bezpośrednich z budżetu UE. Przy zastosowaniu przeliczenia po kursach wyżej wymienionych rolnicy otrzymaliby 64,5 mld zł lub 83,7 mld zł.