W ramach programu LEADER Unia Europejska oferuje bezzwrotną pomoc, wspierającą rozwój obszarów wiejskich. Gdy program ten powstał w Europie w 1991 r., miał być jedynie eksperymentem, jednak pozytywne efekty i duże zainteresowanie wpłynęły na kontynuację i jego stopniowe rozszerzanie.

Istotą LEADERA jest rozwój lokalnych inicjatyw – budowanych oddolnie i związanych z danym obszarem. Nie mają tu znaczenia granice administracyjne, ale spójność działań wynikających z historii, warunków przyrodniczo-geograficznych i dziedzictwa kulturowego.

Najważniejszym elementem w tym programie jest powstawanie i funkcjonowanie lokalnych grup działania oraz tworzenie partnerstwa lokalnych instytucji. Zasadą jest zaangażowanie podmiotów sektora publicznego, np. samorządów, przy czym sektor ten nie może mieć więcej niż 50 proc. głosów w organach podejmujących najważniejsze dla partnerstwa decyzje: społecznego, np. organizacje pozarządowe oraz prywatnego, np. przedsiębiorcy.

LEADER został w Polsce włączony do Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego i rozwój obszarów wiejskich” jako „Pilotażowy Program LEADER+”, na który przeznaczono w latach 2004 2006 aż 19 mln euro. Program jest nadzorowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a jego bezpośrednim wdrażaniem zajmuje się Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa – FAPA.

We wrześniu tego roku zakończyło się podpisywanie umów na realizację pierwszego etapu programu. W 174 miejscach w Polsce rozpoczynają się prace, które mają doprowadzić do powstania lokalnych grup działania – w postaci fundacji, stowarzyszenia lub związku stowarzyszeń. W 2006 r. zostanie wybranych 80 grup, które dostaną do 750 tys. zł na wdrażanie własnej, opracowanej wcześniej strategii.

Strategia lokalnej grupy działania powinna być zbudowana wokół jednego lub kilku tematów. Najważniejsze jest skupienie się na umiejętnym korzystaniu z lokalnych zasobów, zachęcanie mieszkańców do jak największej aktywności i włączanie społeczności lokalnych przy wykorzystaniu lokalnych usług i produktów. W Polsce przyjęto, że lokalne grupy działania mogą przyjąć formę prawną fundacji, stowarzyszenia lub związku stowarzyszeń.