Porozumienie polityczne Komisji, Parlamentu i Rady w sprawie reformy Wspólnej Polityki Rolnej (informacje nieoficjalne, stan na 26.06.2013)

Płatności bezpośrednie (niektóre elementy porozumienia)

  • Uzgodniono, że w ramach redystrybucji środków w budżecie WPR, w 2019 r. żadne państwo członkowskie nie będzie mogło otrzymywać dopłat mniejszych niż 75 proc. unijnej średniej.
  • Osiągnięto kompromis w sprawie tzw. dyscypliny finansowej, czyli redukcji płatności bezpośrednich w przypadku przekroczenia rocznego pułapu i w celu utworzenia, przy wystąpieniu klęsk żywiołowych i sytuacji kryzysowych, specjalnego funduszu. Porozumienie zakłada zwolnienie z ewentualnych cięć rolników otrzymujących mniej niż 2 000 EUR rocznie. Był to wariant pośredni zaproponowany przez prezydencję irlandzką, aby pogodzić oczekiwania państw przeciwnych jakimkolwiek zwolnieniom (m.in. Niemcy, Holandia, Wielka Brytania, Szwecja) oraz Komisji Europejskiej i państw o dużej liczbie małych gospodarstw, które optowały za pułapem na poziomie 5 000 EUR.
  • W przypadku definicji aktywnego rolnika uzgodniono obowiązkową listę negatywną na poziomie europejskim, która zwiera wykaz podmiotów wyłączonych ze wsparcia bezpośredniego: lotniska, infrastruktura kolejowa i wodna, nieruchomości, tereny sportowe i rekreacyjne. Dane państwo członkowskie będzie jednak mogły rozszerzyć tę listę według uznania.
  • Kraje stosujące do tej pory regionalny model płatności bezpośredni będą mogły go utrzymać. Przewidziano również okres przejściowy na funkcjonowanie Systemu Jednolitej Płatności Obszarowej (SAPS) do końca 2020 r.
  • Będzie możliwość kontynuowania do 2020 r. wsparcia z budżetu krajowego (w 2015 r. 75 proc. wsparcia z 2013 r., a w kolejnych latach kwota ta będzie zmniejszana o 5 proc.).
  • Utrzymana będzie zapewne możliwość przesunięcia do 25 proc. z II do I filara.
  • Uzgodniono, że kraje członkowskie będą mogły ujednolić płatność dla wszystkich swoich rolników do 2019 r. (flat-rate), ale przewidziano również podejście elastyczne wprowadzające płatność minimalną na poziomie 60 proc. średniej krajowej lub regionalnej. Ponadto strata z tytułu konwergencji wewnętrznej nie może być większa niż 30 proc. dla gospodarstwa.
  • Płatności powiązane z produkcją będą stanowić między 8 a 13 proc. koperty krajowej, przy czym przewidziano jeszcze dodatkowe 2 proc. na wsparcie dla upraw białkowych. Jeśli dane państwo członkowskie wykorzystało więcej niż 5 proc. w którymś z lat 2010-14 będzie mogło zastosować poziom 13 proc. (plus 2 proc. wsparcia dla upraw białkowych), natomiast, jeśli wypłacało więcej niż 10 proc. będzie mogło wykorzystać więcej niż 13 proc. koperty na ten cel za zgodą Komisji Europejskiej. Pozostawienie decyzji do zgody Komisji stwarza znaczne możliwości utrzymania wyższych dopłat do produkcji, co będzie zakłócało konkurencję. Ta sytuacja dotyczy głównie Francji. Lista upraw kwalifikujących się do wsparcia powiązanego z produkcją została ograniczona - nie ma na niej m.in. tytoniu. Będzie jednak możliwość wsparcia na ten cel z dopłat krajowych, co będzie podlegać ustaleniom z Komisją Europejską.
  • Płatność dla młodych rolników będzie obowiązkowa w I filarze do poziomu 2 proc. koperty narodowej na podwyższenie ich płatności podstawowej. Przewidziano 5 możliwych opcji wyliczania kwot wsparcia przez państwa członkowskie, w tym płatność ryczałtową.
  • Wsparcie dla małych gospodarstw będzie dobrowolne dla krajów członkowskich, a maksymalna roczna płatność została ustalona na poziomie 1 250 EUR do wysokości 10 proc. koperty narodowej. Sądzę, że w przypadku Polski to ustalenie płatności będzie nawiązywało do obecnych zasad. Ponadto małe gospodarstwa zostały wyłączone z kontroli spełniania wymogów wzajemnej zgodności (cross-compliance).
  • Przewidziano możliwość dodatkowego wsparcia dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (oprócz tego w II filarze) do wysokości 5 proc. koperty narodowej. Działanie to jest dobrowolne.
  • W obszarze tzw. zazielenienia uzgodniono m.in. wyłączenie z tego wymogu upraw trwałych. Utrzymane zostały 3 główne działania zazielenienia ale ze znacznymi zmianami: