Prowadząc prace nad Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004––2006, przewidywano duże zainteresowanie rentami strukturalnymi. Dlatego ustawodawca polski, określając kryteria, jakie muszą spełniać rolnicy (i ich współmałżonkowie), aby móc ubiegać się o rentę strukturalną, znacznie ograniczył grupę osób, które mogą się o nie starać.

W rezultacie obowiązujące przepisy prawne są barierą trudną do pokonania dla osób, których jedynym lub głównym źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne, preferują zaś osoby luźno związane z rolnictwem.

Jednym z ograniczeń zawartym w Rozporządzeniu Ministra  Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 30 kwietnia 2004 r. „w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich”, zwanym dalej rozporządzeniem krajowym (Dz. U. 114.1191), jest wymóg podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) przez okres co najmniej 5 lat. Należy podkreślić, że nie jest to warunek wynikający z prawa unijnego. Zgodnie z przepisami rozporządzenia unijnego rolnik musi ukończyć 55 lat i przez ostatnie 10 lat prowadzić gospodarstwo rolne.

Wspomniany zapis rozporządzenia krajowego nie precyzuje jednak, w jakim okresie ostatnich 10 lat nieprzerwanego prowadzenia gospodarstwa rolnik musi podlegać ubezpieczeniu w KRUS-ie. O rentę strukturalną mogą więc ubiegać się osoby posiadające przynajmniej 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych oraz legitymujące się odpowiednim stażem rolniczego ubezpieczenia emerytalnego (w ciągu ostatnich 10 lat). Możliwość uzyskania rent jest realna również dla ludzi, dla których gospodarstwo od co najmniej 5 lat nie jest źródłem utrzymania, a nawet nie są ubezpieczeni w KRUS-ie. Czerpią oni dochód jedynie bądź głównie z pracy poza rolnictwem, np. prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą, lub z zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i są ubezpieczeni w ZUS-ie. W momencie zwolnienia się z pracy, zaprzestania lub nawet zawieszenia pozarolniczej działalności gospodarczej osoby takie z mocy ustawy obejmowane są ubezpieczeniem społecznym rolników i spełniają warunki ubiegania się o rentę strukturalną zawarte w § 4, pkt  2 i pkt  3 rozporządzenia krajowego.

Uprawnienia do renty mogą więc nabyć osoby, będące właścicielami ziemi rolniczej, która służy im jedynie do samozaopatrzenia w żywność lub której uprawa jest  traktowana jako hobby. Nie muszą się wykazać dokumentami potwierdzającymi prowadzenie produkcji rolniczej, jak np. faktury za sprzedaż płodów, zakup środków do produkcji, a ziemia, będąca ich własnością, może być nawet bez umowy wydzierżawiona, odłogowana lub ugorowana. Brak jest również jakiegokolwiek wymogu dotyczącego ubiegania się beneficjenta o dopłaty bezpośrednie, co pozwoliłoby zweryfikować, czy faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne.

Beneficjentami działania nie mogą zostać natomiast producenci rolni (np. byli dwuzawodowcy), dla których obecnie gospodarstwo rolne jest jedynym lub głównym źródłem utrzymania i to pomimo wieloletniego prowadzenia produkcji, w tym o charakterze towarowym. Z powodu zbyt krótkiego okresu ubezpieczenia w KRUS-ie nie spełniają wymagań formalno-prawnych. Są więc obecnie pozbawieni możliwości ubiegania się o świadczenie.

Źródło "Farmer" 08/2006