Wstęp

Przekształcenia polskiego systemu społeczno-ekonomicznego polegają na wprowadzeniu nowoczesnego modelu gospodarki indywidualistycznej regulowanej mechanizmem rynkowym. Oznacza to, że dominującą formą własności zasobów gospodarczych jest własność prywatna, a samodzielne i suwerenne decyzje uczestników rynku wyznaczają wielkość konsumpcji i możliwości podaży towarów i usług. Polska konstytucja określa model systemu ekonomicznego jako społeczną gospodarkę rynkową, co oznacza, że obok rynku i sektora prywatnego pojawia się w niej racjonalna polityka społeczno-ekonomiczna państwa.
Jej celem jest ograniczanie sfery ubóstwa, wspieranie procesów rozwoju gospodarczego i eliminowanie wszelkich praktyk o charakterze dyskryminacyjnym i monopolistycznym. Jednocześnie polityka gospodarcza powinna wspierać te sektory, które mają szczególne znaczenie dla funkcjonowania mechanizmu ekonomicznego, a dla których rynek nie zawsze pełni funkcję alokacyjną.
Takim sektorem jest gospodarka żywnościowa, a przede wszystkim rolnictwo, które dostarcza strategicznego produktu jakim jest żywność, podlega szczególnemu ryzyku gospodarowania i staje się konserwatorem dobra publicznego – środowiska przyrodniczego.
W Polsce rolnictwo ze względu na szczególną strukturę agrarną i niski poziom produkcyjności kapitału i pracy wymaga preferencyjnego wsparcia sektorowego i wyjątkowej troski władzy publicznej.

Dobrodziejstwa Unii Europejskiej

Kraje Unii Europejskiej prowadzą politykę wobec rolnictwa i obszarów wiejskich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej od przyjęcia Traktatu Rzymskiego (1958) gdzie instytucjonalnie postanowiły wspierać swoich rolników. Początkowo odbywało się to w formie podtrzymywania cen surowców pochodzenia rolniczego i dotacji modernizacyjnych dla producentów, a od roku 1992 przyjmuje formę dopłat bezpośrednich do dochodu rolniczego. W ten sposób Unia Europejska dąży do wyrównywania poziomu życia na terenach wiejskich i rejonach zurbanizowanych. Obok wsparcia dochodowego gospodarstw rolnych państwa członkowskie realizują politykę strukturalna wobec obszarów wiejskich i finansują: wcześniejsze emerytury rolnicze, zalesienia gruntów rolnych, tworzenie pozarolniczych działalności gospodarczych czy projekty rolnośrodowiskowe. Tą drogą chcą zmniejszyć liczbę osób aktywnych zawodowo w produkcji surowca rolniczego i pobudzić wielofunkcyjny rozwój trenów wiejskich.