Na wstępie należy zauważyć, że sposób i tryb organizacji manifestacji, demonstracji, marszów oraz spontanicznych spotkań, w których mogą brać udział rolnicy, od 14 października 2015 r. odbywa się na nowych zasadach. Zmiany te wprowadziła ustawa o zgromadzeniach publicznych z dnia 24 lipca 2015 r.1 Poniżej przedstawimy najważniejsze zmiany w ustawodawstwie i ich wpływ na sytuację rolników związaną z uczestnictwem w pokojowych manifestacjach.

POJĘCIE ZGROMADZENIA I JEGO RODZAJE

Zgodnie z definicją ustawową "zgromadzeniem jest zgrupowanie osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych". W poprzednio obowiązującej ustawie pojęcie zgromadzenia definiowano za pomocą kryterium liczebności - było nim bowiem "zgrupowanie co najmniej 15 osób". Jednakże Trybunał Konstytucyjny uznał takie ograniczenie ilościowe za niekonstytucyjne z uwagi na brak możliwości zagwarantowania mniej licznym zgrupowaniom dostatecznej ochrony ze strony organów władzy publicznej. Dlatego też obecnie za zgromadzenie uznajemy każda grupę osób (już nawet 3 osoby), która zebrała się w ogólnodostępnym miejscu, aby wyrazić swojąopinięw sprawach publicznych.

W nowej ustawie wyróżniono zgromadzenia, które wymagają wcześniejszego zgłoszenia, oraz takie, które możliwe są do zwołania w reakcji na "nagłe i niespodziewane wydarzenie", czyli zgromadzenia spontaniczne. Wcześniej tzw. zgromadzenia spontaniczne nie były prawnie uregulowane, co niewątpliwie nie było dobrym rozwiązaniem. Zdarzało się bowiem tak, że spontanicznie zebrana w danym miejscu grupa osób w pewnym momencie samoistnie przekształcała się w zgromadzenie i trudno było wskazać osobę będącą organizatorem czy przewodniczącym odpowiedzialnym za dokonanie zgłoszenia. W związku z brakiem regulacji w tym zakresie w poprzednim stanie prawnym zgromadzenia takie często były uznawane za nielegalne - chociażby z tego tylko względu.

TRYB POSTĘPOWANIA

Chcąc zorganizować zgromadzenie, musimy o tym zawiadomić organ gminy (np. urząd miasta). W nowej ustawie został przewidziany uproszczony sposób składania zawiadomień o zamiarze zorganizowania zgromadzenia - można je bowiem złożyć pisemnie, za pomocą faksu lub nawet mailowo. Organizator zobowiązany jest zawiadomić organ gminy najpóźniej na 6 dni, a najwcześniej na 30 dni przed datą planowanego zgromadzenia. Zgromadzenie będzie mogło zostać rozwiązane przez przedstawiciela organu gminy, jeżeli jego przebieg "zagraża życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach". O rozwiązanie zgromadzenia będzie się mógł zwrócić także funkcjonariusz policji, jeżeli w trakcie jego trwania zajdą ku temu przesłanki.