PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kiedy mamy do czynienia z wypadkiem rolnika przy pracy?

Kiedy mamy do czynienia z wypadkiem rolnika przy pracy? Każdy rolnik doskonale wie, jak niebezpieczna bywa praca w gospodarstwie rolnym, zawłaszcza w takim, gdzie używa się maszyn rolniczych czy też hoduje zwierzęta gospodarskie.

W pracy rolnika zdarzają się wypadki. Niestety, może się okazać, że czynność, przy której doszło do wypadku, wcale nie była związana z działalnością rolniczą - przynajmniej zdaniem KRUS.



Pan Mieczysław prowadzi małe gospodarstwo rolne. Pewnego dnia wybrał się na strych stodoły po ziarno dla kaczek. Wchodząc po drabinie, złamał nogę. KRUS odmówił mu prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu tego zdarzenia, wskazując, że w tym czasie gospodarz nie wykonywał czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Każdy rolnik doskonale wie, jak niebezpieczna bywa praca w gospodarstwie rolnym, zawłaszcza w takim, gdzie używa się maszyn rolniczych czy też hoduje zwierzęta gospodarskie. Z danych statystycznych wynika, że wypadki przy pracy w rolnictwie występują znacznie częściej niż w innych branżach, np. w przemyśle czy handlu.

STAŁY I DŁUGOTRWAŁY USZCZERBEK NA ZDROWIU

Zgodnie z ustawą z 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników "Ubezpieczonemu rolnikowi i domownikowi, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej, lub też członkom rodziny ubezpieczonego zmarłego wskutek wypadku przy pracy rolniczej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie powypadkowe". Tego typu jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej ustala się proporcjonalnie do określonego procentowo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu1. Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego czynności nierokujące poprawy. Z kolei za długotrwały uszczerbek uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu wskutek doznanego wypadku przy pracy rolniczej lub przebytej choroby zawodowej, które spowodowało upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące jednak ulec poprawie. Za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje rolnikowi określona kwota, aktualnie jest to 700 zł odszkodowania za każdy 1 proc. uszczerbku.2

POJĘCIE WYPADKU PRZY PRACY

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników za wypadek przy pracy rolniczej3 uznaje nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z gospodarstwem rolnym.

Jak wynika z powyższej definicji, dla zaistnienia zdarzenia, które może zostać uznane za wypadek przy pracy rolniczej, konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze, zdarzenie to musi być nagłe; po drugie, ma być wywołane przyczyną zewnętrzną; a po trzecie, ma pozostawać w związku z wykonywaniem czynności, które służą prowadzeniu działalności rolniczej lub pozostają w czasowym, przyczynowym lub funkcjonalnym związku z jej wykonywaniem, także poza terenem gospodarstwa rolnego4. Zazwyczaj spełnienie dwóch pierwszych z zacytowanych powyżej przesłanek nie budzi wątpliwości. Natomiast w większości przypadków istota sporu pomiędzy rolnikiem a KRUS sprowadza się do ustalenia, czy została spełniona ostatnia przesłanka definicji wypadku przy pracy rolniczej.

POJĘCIE PRACY ROLNIKA, WEDŁUG SĄDU NAJWYŻSZEGO

W zaprezentowanym na wstępie przykładzie KRUS odmówił świadczenia odszkodowawczego z tego względu, iż uznał, że zdarzenie, do którego doszło, nie było związane z wykonywaną działalnością rolniczą, gdyż ziarno, po które wchodził pan Mieczysław na strych budynku, miało być przeznaczone dla drobiu hodowanego z przeznaczeniem na własne potrzeby bytowe rodziny. Stąd też zdaniem KRUS hodowla drobiu na własne potrzeby, tj. cele konsumpcyjne, jakkolwiek mieści się w ramach zwykłych czynności rolniczych, to jednak nie ma z nimi bezpośredniego związku. Powyższe spowodowane jest tym, że wchodzenie po ziarno dla drobiu nie wynika w prosty sposób z faktu prowadzenia działalności rolniczej, jak również nie pozostaje w związku z czynnościami służącymi pracy w gospodarstwie - gdyż nie zmierza do wytworzenia określonych produktów roślinnych, co jest istotą działalności rolniczej.5 Opierając się na takich argumentach, KRUS odmówił wypłaty świadczenia, po czym pan Mieczysław wniósł do sądu odwołanie od takiej decyzji. W konsekwencji sąd zmienił zaskarżoną decyzję, uznając, że przypadek ten kwalifikuje się do wypłaty odszkodowania. Podstawą zmiany decyzji był fakt, że podobne sytuacje były już analizowane przez Sąd Najwyższy, który dokonał wykładni przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i wskazał, że nie ma znaczenia rozróżnienie, czy ubezpieczony rolnik uległ zdarzeniu wypadkowemu, chowając drób na potrzeby własne czy na sprzedaż, ponieważ takie zdarzenie i tak pozostaje wypadkiem przy pracy rolniczej. Zdaniem Sądu Najwyższego zwrot ustawy "przy pracy rolniczej" powinien być definiowany szeroko przede wszystkim przez funkcjonalny związek zdarzeń z działalnością rolniczą 6. Dlatego też przez pojęcie "działalności rolniczej" należy rozumieć działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, a więc wszelkie rodzaje aktywności zawodowej charakterystyczne dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego, ale niekoniecznie chodzi tu o produkcję na sprzedaż. Cechą charakterystyczną polskiego rolnictwa jest jego znaczne rozdrobnienie, zatem gospodarstwa rolne o dużych powierzchniach, nastawione na towarowość (prowadzenie produkcji artykułów rolnych na sprzedaż, która stanowi podstawowe źródło dochodu) stanowią tylko jego niewielką część. Typowy polski rolnik prowadzi zatem gospodarstwo rolne (farmę) nastawione głównie na produkcję towarową, bywa też drobnym producentem, w najlepszym wypadku sprzedającym niewielką ilość produktów swego gospodarstwa rolnego, a pozostałą ich część zużywającym na potrzeby własne i swojej rodziny.

CZYNNOŚCI PRZYGOTOWAWCZE, ORGANIZACYJNE I NASTĘPCZE

Dla zobrazowania kolejnych problemów w tej materii posłużmy się następnym przykładem. Organ rentowy odmówił pani Annie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. Zdarzenie, na które powoływała się poszkodowana, wyglądało następująco: przed rozpoczęciem prac rolniczych próbowała uprzątnąć stodołę, wtedy też przesuwając sprzęty rolnicze, przytrzasnęła sobie palce prawej dłoni i złamała je. KRUS wskazywał, że sam fakt wystąpienia zdarzenia na terenie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania tego zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej, a to, co zdarzyło się pani Annie, nie miało miejsca przy wykonywaniu pracy rolniczej, a zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania. Po wniesieniu odwołania przez panią Annę sąd stwierdził jednak inaczej. Zdaniem sądu wypadek przy pracy rolniczej może być zdarzeniem, które wystąpi zarówno w czasie wykonywania czynności mających charakter pracy rolniczej, jak i w związku z ich wykonywaniem, to znaczy także w ramach podjętych przez rolnika czynności przygotowawczych i organizacyjnych oraz czynności następczych, prowadzących do zakończenia pracy rolniczej.7 W omawianym przykładzie pani Anna niewątpliwie wykonywała prace przygotowawcze, gdyż ich celem było ułatwienie wyjęcia z pomieszczenia gospodarczego znajdujących się tam urządzeń do pracy w polu, która miała być następnie wykonywana.

Podobnie za wypadek przy pracy rolniczej należy uznać przypadek, gdy rolnik ulega wypadkowi podczas obcinania drzew na podwórku gospodarstwa, upadając z drabiny. Z pozoru nie wydaje się, aby czynność ta związana była z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jednak przyjrzyjmy się tej sytuacji bliżej. Rolnik przycina drzewa owocowe znajdujące na się na podwórku, gdyż w ich pobliżu biegnie linia średniego napięcia doprowadzająca prąd do gospodarstwa, a dbałość o należyty stan infrastruktury technicznej gospodarstwa rolnego należy do zwykłych czynności związanych z jego prowadzeniem. Pomimo tego, iż drzewo, z którego spadł rolnik, nie jest wykorzystywane do produkcji roślinnej w gospodarstwie, to zaistniały wypadek ma związek z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Gdyby rolnik nie podejmował czynności pielęgnacyjnych, polegających na przycinaniu gałęzi drzew rosnących w kierunku linii elektrycznej, to jego gospodarstwo rolne mogłoby zostać pozbawione prądu, a tym samym nie mogłoby prawidłowo funkcjonować.8

PROCEDURA ZGŁOSZENIA WYPADKU DO KRUS

Kiedy dojdziemy do wniosku, iż zdarzenie, które się nam przytrafiło, może stanowić wypadek przy pracy, należy w pierwszej kolejności zgłosić to zdarzenie do KRUS. Jako że zazwyczaj wypadki przy pracy w rolnictwie nie dzieją się przy świadkach - takie zawiadomienie organu rentowego jest szczególnie istotne, gdyż to ono inicjuje wszczęcie postępowania powypadkowego, w toku którego ustala się rzeczywiste przyczyny, okoliczności zdarzenia, i gdzie uznaje się, że dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy. Finalnie przy spełnieniu wszystkich wymaganych prawem przesłanek następuje wypłata świadczenia.

Często bywa tak, że rolnicy dokonują zgłoszenia takich zdarzeń ze znacznym opóźnieniem. Niestety, takie postępowanie może rodzić dla rolnika kolejne problemy, a zwłaszcza trudności dowodowe organu rentowego w ustaleniu rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Wtedy też niejednokrotnie całe postepowanie powypadkowe ulega znacznemu wydłużeniu, a przez to rolnik zmuszony jest bardzo długo oczekiwać na wypłatę jednorazowego odszkodowania. Praktyka pokazuje, że mimo iż przepisy zezwalają, aby zgłoszenie miało miejsce później, tj. do 6 miesięcy od dnia zdarzenia9, warto jednak opowiedzieć się za jak najszybszym zgłaszaniem takich zdarzeń, gdyż brak możliwości ustalenia przebiegu i okoliczności zdarzenia z uwagi na znaczny upływ czasu od zdarzenia może być podstawąodmowy prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku.

Warto mieć na uwadze, że zgłaszając do KRUS wypadek, powinno się w miarę możliwości ułatwić organowi rentowemu postępowanie powypadkowe i zabezpieczyć miejsce wypadku, wskazać świadków, jak również udostępnić dokumentację lekarską z leczenia. Po otrzymaniu takiego zgłoszenia w pierwszej kolejności KRUS bada, czy poszkodowany podlegał ubezpieczeniu w dniu zaistnienia wypadku. Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest pozytywna, to zostaje wszczęte właściwe postępowanie powypadkowe w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. W toku takiego postępowania sporządza się protokół powypadkowy, który w dalszej kolejności stanowić będzie podstawę do uznania, że dane zdarzenie stanowi wypadek przy pracy, a co za tym idzie - wypłaty świadczenia.

Jako że wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od wysokości stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu poszkodowanego, to w kolejnym etapie postępowania mamy do czynienia z badaniem przez lekarzy rzeczoznawców KRUS, którzy wydają orzeczenie, na podstawie którego ustalona zostaje wysokość takiego uszczerbku. Jeżeli poszkodowany nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarza rzeczoznawcy w zakresie ustalenia wysokości uszczerbku na jego zdrowiu (np. uważa, że został on oceniony zbyt nisko lub też nie wzięto pod uwagę wszystkich okoliczności przy jego ustalaniu), to może wnieść odwołanie do komisji lekarskiej KRUS, która orzeka w składzie trzyosobowym. Tego typu odwołanie należy wnieść za pośrednictwem jednostki organizacyjnej KRUS wymienionej w treści orzeczenia, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Jeżeli nie wniesiemy odwołania od takiego orzeczenia, to stanowić ono będzie podstawę do wydania decyzji w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania. Należy zauważyć, że wydanie decyzji przez KRUS nie oznacza jeszcze ostatecznego zakończenia sprawy, ponieważ jeśli jesteśmy niezadowoleni z rozstrzygnięcia, to możemy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu decyzji KRUS wnieść odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, kolejno takie odwołanie jest przekazywane przez organ do sądu, gdzie badana jest prawidłowość wydanej przez KRUS decyzji.

POWODY WYKLUCZAJĄCE PRAWO DO ODSZKODOWANIA

Na koniec wypada wspomnieć o powodach wykluczających prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy okaże się, że rolnik uległ wypadkowi, gdyż nie zachował należytych zasad bezpieczeństwa. Kiedy w toku postępowania powypadkowego zostanie ustalone, że poszkodowany spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa czy też był w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środków odurzających czy substancji psychotropowych i sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku, wtedy rolnikowi nie będzie przysługiwać prawo do jednorazowego odszkodowania.

Podsumowując, należy wskazać, iż w pierwszej kolejności warto zadbać o bezpieczne wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Co roku organizowane są kampanie społeczne przypominające o tym, że niewystarczająca koncentracja uwagi podczas pracy ze zwierzętami lub też rutynowe wykonywanie czynności związanych z obsługą maszyn mogą niejednokrotnie prowadzić do poważnych wypadków. Każdego roku do KRUS zgłaszanych jest około 2,5 tysiąca wypadków związanych z obsługą zwierząt gospodarskich, przy czym najczęściej takim wypadkom ulegają rolnicy indywidualni.10 Jeżeli jednak dojdzie już do takich zdarzeń w naszym gospodarstwie, pamiętajmy, że możemy uzyskać choć częściową rekompensatę pieniężną naszych cierpień spowodowanych doznanym uszczerbkiem na zdrowiu. I co istotne, jak pokazuje praktyka, nie należy zniechęcać się odmownymi decyzjami KRUS, ponieważ wielokrotnie bywa tak, że po dokładnym przeanalizowaniu sprawy sąd uwzględnia odwołania rolników i przyznaje im prawo do jednorazowego odszkodowania.

 

Artykuł pochodzi z numeru 1/2016 magazynu Farmer

Zamów prenumeratę

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (2)

  • Tathagatagarbha 2017-11-28 13:01:31
    Witam! Oferuję pomoc w uzyskiwaniu jak najwyższych odszkodowań z tytułu wypadku komunikacyjnego, błędu medycznego, niesłusznego pozbawienia wolności, poślizgnięcia i upadku, śmierci osoby bliskiej, wypadku przy pracy, szkody pożarowej, NNW, szkody lotniczej, wypadku rolniczego itp. Tel. 732 445 393
  • Mariola 2016-02-29 14:51:52
    Akurat pojęcie wypadku przy pracy jest rozumiane na tyle sposobów ile jest osób do orzekania. Niedawno czytałam przypadek pielęgniarki, która wyszła z budynku szpitala i cos tam sobie zrobiła, sprawa o odszkodowanie trwała długo, bo sąd orzekł, że był to wypadek przy pracy, bo jeszcze na jej terenie, ale ZUS się odwoływał od tego wyroku. Dlatego wydaje mi się, że podstawową kwestią jest dobry prawnik, który zna się na rzeczy http://aeger.pl/wypadki/wypadki-przy-pracy/
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.167.230.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!