Jeżeli dojdzie do kolizji lub wypadku drogowego z udziałem zwierzęcia hodowlanego czy też domowego należącego do rolnika, należy w pierwszej kolejności ustalić dokładne przyczyny zdarzenia oraz jego okoliczności i dopiero wtedy rozważać, czy rzeczywiście rolnik może ponosić odpowiedzialność za zdarzenie.

W takich sytuacjach możliwe są dwa scenariusze: albo rolnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania z własnej kieszeni, albo ubezpieczyciel będzie pokrywać powstałe straty. Odpowiedzialność za zwierzę na gruncie prawa polskiego jest bardzo surowa, jednak - co warto podkreślić - nie jest absolutna. Możliwość ubiegania się o takie odszkodowanie zależny od spełnienia kilku przesłanek, o k tórych mowa poniżej.

PODSTAWA ODPOWIEDZIALNOŚCI WŁAŚCICIELA

Jeżeli chodzi o odpowiedzialność cywilną rolnika jako właściciela zwierzęcia, to jego prawną podstawę określa art. 431 § 1 k.c., który stanowi, iż: „Kto chowa zwierzę albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, oni osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy”1. Z kolei zgodnie z § 2 przywołanego przepisu: „Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego”.

Z powyższego przepisu wynika, że do przesłanek odpowiedzialności za zwierzę należy: a) fakt chowania zwierzęcia lub posługiwania się nim, b) wyrządzenie szkody przez zwierzę, c) związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zachowaniem zwierzęcia, d) wina tego, kto zwierzę chowa lub się nim posługuje.

Pojęcie „zwierząt chowanych”

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że odpowiedzialność określona w powyższym przepisie dotyczy wyłącznie „zwierząt chowanych", a więc zwierząt hodowlanych, które nie żyją w stanie wolnym (do zwierząt hodowlanych zalicza się również zwierzęta domowe, np. psa). Na marginesie należy nadmienić, że pojęcie to obejmuje również dzikie zwierzęta przebywające pod pieczą człowieka np. w ogrodzie zoologicznym lub cyrku[i].