Zasygnalizowane przez premiera w expose propozycje zmian w sferze rolnictwa, w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym producentów rolnych, wprowadzenia obowiązkowej rachunkowości w gospodarstwie rolnym oraz zniesienie KRUS, stanowią konsekwencje orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2010 r., w którym uznał za niezgodne z Konstytucją zasady finansowania z budżetu państwa składek na ubezpieczenie zdrowotne, rolników podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku zwrócił uwagę, że grupa społeczna, jaką stanowią rolnicy nie jest jednorodna. Trybunał wskazał, że w grupie rolników występują zarówno osoby o dochodach nieodbiegających od poziomu dochodów osób będących podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i osoby o bardzo wysokich dochodach, znacznie przekraczających średnią krajową. Nadal też można wskazać znaczną liczbę rolników o niskich lub bardzo niskich dochodach. Zróżnicowanie sytuacji ekonomicznej rolników powoduje, że w odniesieniu do obowiązku opłacania z budżetu państwa składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników i koniecznym jest przyjęcie dalszego kryterium dyferencjacyjnego, którym powinien być dochód uzyskiwany z prowadzonej działalności. Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu na okres 15 miesięcy. Termin ten upłynie z dniem 3 lutego 2012 r. Zapowiedziane zmiany, co od zasady zasługują na aprobatę, choć ich wprowadzenie uwzględniać musi pewne uwagi.


Podstawowym podatkiem obciążającym osoby prowadzące działalność rolniczą jest na chwilę obecną podatek rolny wymierzany na podstawie ustawy o podatku rolnym. Zastosowanie dotychczasowych reguł opodatkowania, tak jak wynikają one z ustawy o podatku rolnym nie jest adekwatne dla dokonania dyferencjacji rolników według kryterium dochodowego. Przede wszystkim z uwagi na to, że obciążenia z tytułu składki na świadczenia zdrowotne powiązane są z podatkiem dochodowym od osób fizycznych, który obejmuje wszystkie uzyskiwane ze sfery aktywności gospodarczej przychody oraz uwzględnia koszty związane z ich uzyskaniem. Ustalenie przychodów rolniczych według przelicznika właściwego dla podatku rolnego, nie obejmuje przychodów uzyskiwanych z tytułu stricte wytwórczej działalności rolniczej, jak i subwencji czy dopłat związanych z instrumentami rynkowymi wspólnej polityki rolnej, a także możliwych do pozyskania z działalności pozarolniczej prowadzonej w ramach gospodarstwa rolnego. Nie pozwala też na odliczenie kosztów związanych z uzyskaniem przychodu. Nadto, sposób ustalania przychodu w podatku rolnym nie rozstrzyga, jak ustalić jego wielkość w sytuacji, gdy grunty oddane zostały (formalnie lub nieformalnie) do korzystania i pobierania pożytków innym osobom.