Rolnicy, szukając pieniędzy na finansowanie swojej działalności, korzystają najchętniej z kredytów preferencyjnych współfinansowanych ze środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. A jaką ofertę mają banki komercyjne?

Dopłaty agencji
Kredyty oferowane przez banki we współpracy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeznaczone są wyłącznie na działalność inwestycyjną, a więc nie ma możliwości pozyskania z tego źródła środków finansowych na działalność typu skup i przechowywanie produktów rolnych czy też dofinansowanie zakupu pasz. Wyjątek stanowią kredyty klęskowe. W tym przypadku możliwe jest nie tylko uzyskanie kredytu na inwestycje trwałe (budynki, budowle, maszyny i urządzenia, inwentarz żywy), ale również finansowanie kosztów ogólnych działalności (opłaty sądowe, notarialne, honoraria konsultantów etc.).

Kredyty udzielane przez ARiMR (z wyjątkiem klęskowych) są przeznaczone na wydatki związane z rozbudową gospodarstwa poprzez zakup gruntów rolnych, maszyn i urządzeń oraz stad podstawowych.

Cel inwestycji, który ma być sfinansowany ze środków ARiMR, musi być zgodny z założeniami zarządzenia prezesa ARiMR (np. kredyt na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa ma na celu zwiększenie asortymentu produkcji, wprowadzenie nowej technologii itp.). Dofinansowaniu może podlegać również wprowadzenie ulepszeń do procesu produkcyjnego (np. zwiększenie skali produkcji, dostosowanie do wymogów UE w zakresie przepisów sanitarno-weterynaryjnych i ochrony środowiska).

Warunkiem udzielenia kredytu preferencyjnego jest zapewnienie wkładu własnego w wysokości od 10 do 30 proc. (kredyty udzielone na inwestycje w specjalnych działach produkcji rolnej). Udział finansowy banków w projektach działów specjalnych produkcji rolnej związany jest z wysokością wkładu własnego w te projekty. W związku z tym w przypadku projektów w gospodarstwach rolnych maksymalna wielkość kredytu wynosi 4 mln zł, zaś przeciętna wielkość kredytu udzielanego na przedsięwzięcia związane z działami specjalnymi produkcji rolnej sięga nawet 8 mln zł.

Na czym polega więc preferencyjność kredytów współfinansowanych przez ARiMR? Korzystne jest przede wszystkim oprocentowanie kredytu, które nie może wynosić więcej niż 1,3 stopy redyskonta weksli. W związku z tym roczne oprocentowanie kredytu wynosi obecnie 5,53 proc. Dodatkowo połowę odsetek naliczonych od pożyczonego kapitału spłaca Agencja. W konsekwencji bank zażąda zabezpieczeń tylko do wysokości zaciągniętego kredytu powiększonego o należne odsetki płacone przez rolnika bez wliczania odsetek płaconych przez ARiMR.

Szybki kredyt
Banki komercyjne, w przeciwieństwie do ARiMR, oferują nie tylko kredyty na cele inwestycyjne, ale również na finansowanie bieżącej działalności, na przykład zakup pasz, nasion czy paliwa rolniczego. Środki postawione do dyspozycji rolnika są mniejsze w porównaniu do kredytów inwestycyjnych, a okres kredytowania krótszy. Atutem jest natomiast fakt, że kredytobiorca nie musi posiadać środków własnych, a uproszczona procedura umożliwia szybkie otrzymanie pieniędzy.

Przykładem tego typu kredytu jest „Rzeczówka” oferowana przez BGŻ. W ramach tej linii można otrzymać środki na zakup usług dla rolnictwa, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, pasz, materiału siewnego, zwierząt, pszczelich matek, paliw, osprzętu i narzędzi rolniczych oraz przystosowanie gospodarstw rolnych do produkcji żywności metodami ekologicznymi. Maksymalna wartość kredytu wynosi 300 tys. zł, zaś okres kredytowania do 12 miesięcy. Oprocentowanie kredytu jest zmienne (zależy od kosztu pożyczek udzielanych sobie wzajemnie przez banki – stopa WIBOR) i jest wyższe niż w przypadku kredytów preferencyjnych ARiMR (6 września wyniosło 7,63 proc.). Podobne warunki kredytowe oferuje Bank Zachodni WBK w ramach oferty AGRO Pakiet. Kredyt przyznawany jest na finansowanie bieżącej działalności gospodarczej w wysokości do 300 tys. zł. Dodatkowym atutem tego kredytu jest możliwość wykorzystania środków także na finansowanie działalności inwestycyjnej i to bez wkładu własnego (ale tylko do 300 tys.zł).
Większe wydatki
Jeżeli planujemy większe lub długoterminowe wydatki, warto sięgnąć po kredyt obrotowy, którego wartość może przekroczyć 300 tys. zł, a okres spłaty – 1 rok.

Przykładem tego rodzaju kredytu jest linia kredytowa Agro Ekspres (BGŻ). Maksymalna kwota kredytu z tej linii wynosi 1 mln zł, zaś okres spłaty jest ustalany indywidualnie – maksymalnie do 5 lat. Oprocentowanie kredytu jest zmienne i zależy od stopy WIBOR (6 września wynosiło 8,2 proc.). Pieniądze z kredytu Agro Ekspres mogą zostać przeznaczone w szczególności na rozliczenia z kontrahentami, finansowanie zapasów oraz zaopatrzenie w środki produkcji.

Podobną ofertę dla rolników przygotował bank BPH. W ramach kredytu Ekspres Kapitał można otrzymać środki na finansowanie działalności bieżącej przez okres do 15 lat. Maksymalna kwota przyznanych środków wynosi 1 mln zł, a w przypadku rolników rozliczających się z fiskusem ryczałtem ewidencjonowanym – 300 tys. zł. Jednak aby skorzystać z tego kredytu, rolnik musi posiadać jako zabezpieczenie nieruchomość niewchodzącą w skład gospodarstwa rolnego oraz musi prowadzić pełną księgowość. Oprocentowanie kredytu wynosi 8–9 proc. w skali roku.

Środki na inwestycje
Planując rozbudowę gospodarstwa poprzez zakup maszyn i urządzeń, a także ziemi i budynków, warto przyjrzeć się komercyjnym kredytom inwestycyjnym. Wymagają one jednak wniesienia wkładu własnego przez kredytobiorcę. Tego typu kredyty oferuje m.in. bank BPH (kredyt inwestycyjny – ścieżka prosta i standardowa) oraz Bank Zachodni WBK (Biznes Hipoteka).

W ramach linii inwestycyjnych rolnik może zwiększyć powierzchnię gruntów rolnych, a także zrealizować inwestycje, których celem jest wzrost mocy produkcyjnych, jakości produktów oraz poszerzenie asortymentu. Kredyty z tej grupy oferowane są zwykle na okres do 15 lat, a oprocentowanie waha się w granicach 6–8 proc. w skali roku. Niedogodnością w przypadku zaciągania długoterminowego kredytu inwestycyjnego jest wymóg ustalenia lepszego zabezpieczenia dla udostępnionych środków. W związku z tym bank najczęściej żąda ustanowienia hipoteki na nieruchomości niewchodzącej w skład gospodarstwa rolnego. Istnieje możliwość wydłużenia okresu kredytowania, ale wymaga to uzyskania poręczenia Funduszu Poręczeń Unijnych.

Oferty komercyjne (choć droższe) wygrywają z ofertą ARiMR w przypadku kredytów krótkoterminowych przeznaczonych na bieżące wydatki. Prostsza procedura umożliwia szybkie otrzymanie pieniędzy, co w wielu wypadkach bywa bardzo istotne. Ciągle jednak w bankach brakuje komercyjnych kredytów inwestycyjnych na kwoty wyższe niż 1 mln zł. Wówczas warto pamiętać o preferencyjnych kredytach Agencji, która proponuje wyższe kwoty i lepsze warunki. Niestety, wiąże się to z koniecznością przejścia przez skomplikowane procedury.

Zadbaj o szczegóły
Częstym błędem jest zwracanie uwagi wyłącznie na oprocentowanie kredytu. Należy jednak pamiętać, że na koszty kredytu składa się również:
  •  prowizja za rozpatrzenie wniosku kredytowego, płatna w momencie złożenia wniosku,
  • opłata za udzielenie kredytu, 
  • opłata za ustanowienie zabezpieczeń (np. opłata sądowa za ustanowienie hipoteki, zastawu rejestrowego), 
  • koszt obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych (przedmiotu zastawu) oraz osobistych (na wypadek śmierci kredytobiorcy),
  • opłata rekompensacyjna w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, 
  • prowizje za sporządzanie aneksów do umowy (przewalutowanie kredytu np. z euro na złotówki, zmiana planu spłat).

W przypadku odroczenia okresu, od którego nastąpi płatność odsetek, należy zwrócić uwagę, czy niezapłacone odsetki powiększają kwotę udostępnionego kapitału, tzn. czy bank od odsetek naliczy dalsze odsetki.

Autorka jest pracownikiem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości
Zestawienie maksymalnych kwot kredytów udzielanych przez bank oraz okresu kredytowania w najpopularniejszych typach kredytów preferencyjnych

Rodzaj kredytu preferencyjnego Okres kredytowania Maksymalna wielkość kredytu   Wymagania wielkości wkładu własnego   Kredyt na realizacje inwestycji w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa  8 lat 9 lat (producenci drobiu)  4 mln zł 8 mln zł (działy specjalne produkcji rolnej i przetwórstwo rolno-spożywcze) 16 mln zł (przetwórstwo mleka, mięsa, ziemniaków na skrobię w przedsięwzięciach w zakresie dostosowania działalności do wymogów UE i nowych technologii)  20 proc. (agroturystyka i działalność weterynaryjna) 30 proc. (usługi dla rolnictwa i działy specjalne produkcji rolnej)  Zakup gruntów rolnych  15 lat 4 mnl zł 20 proc. Utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych dla osób, które nie przekroczyły 40 lat 15 lat  4 mln zł 8 mln zł (działy specjalne)  20 proc. 30 proc. (działy specjalne produkcji rolnej)  Zakup nieruchomości rolnych 20 lat 4 mln zł  10 proc. Nowe technologie produkcji w rolnictwie   15 lat  4 mln zł 8 mln zł (działy specjalne)  20 proc. 30 proc. (działy specjalne)  Program wspierania restrukturyzacji i modernizacji przemysły mięsnego i przetwórstwa jaj w Polsce  8 lat
 4 mln zł 8 mln zł (działy specjalne i przetwórstwo jaj) lub 16 mln zł (ubój, rozbiór i przetwórstwo miesa oraz chłodnictwo składowe)
 20 proc. 30 proc. (działy specjalne i przetwórstwo jaj)
Branżowy program mleczarski
8 lat 4 mln zł 8 mln zł (działy specjalne) 20 proc. 30 proc. (skup mleka bezpośrednio od producenta, podmioty starające się o akredytację laboratoriów, działy specjalne produkcji rolnej)