Do dylematów rozważanych w związku z tym odniósł się wiceminister rolnictwa Tadeusz Nalewajk, odpowiadając na pismo Krajowej Rady Izb Rolniczych, domagającej się inicjatywy ustawodawczej dotyczącej zmiany ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

System  ubezpieczeń rolniczych zachował odrębność od powszechnego w rezultacie uwzględnienia specyfiki działalności rolniczej i włączenia do niego elementów polityki rolnej państwa. „Zasadniczy element tej polityki to stymulowanie wymiany pokoleniowej w rolnictwie” – a co za tym idzie, obowiązek przekazywania gospodarstwa.

„Uzasadnia to m.in. wysoką dotację do systemu ubezpieczenia społecznego rolników (ok. 90 proc.) na pokrycie wydatków na świadczenia emerytalno-rentowe rolnicze oraz utrzymanie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe na niskim poziomie dla gospodarstw rolnych do 50 ha przeliczeniowych użytków rolnych. Obecnie ok. 98,6 proc. ubezpieczonych w KRUS to rolnicy i domownicy utrzymujący się z działalności rolniczej prowadzonych w gospodarstwach rolnych nieprzekraczających takiego obszaru” – wyjaśnia wiceminister.

Jak podkreśla, reforma systemu ubezpieczenia jest częścią prac rządu dotyczących wprowadzenia rozwiązań dotyczących powszechnej rachunkowości w rolnictwie i opodatkowania przychodów. „Zakłada się bowiem, że docelowy system opłacania składek ubezpieczeniowych rolniczych będzie oparty na dochodowości z prowadzonej działalności rolniczej, a nie jak obecnie na wielkości gospodarstwa rolnego” – przypomniał Tadeusz Nalewajk i dodał: „Jednakże na dzień dzisiejszy nie jest możliwe do określenia, jaki kształt przyjmą przyszłe rozwiązania w  tym zakresie. Nie wiadomo także jeszcze czy będzie możliwe proste odzwierciedlenie zasad obowiązujących obecnie w powszechnym systemie emerytalnym, w którym emerytury ustalane są w oparciu o zdefiniowaną składkę, tj. na podstawie <kapitału> zgromadzonego ze składek w okresie aktywności zawodowej. Oparcie emerytur rolniczych tylko na zdefiniowanej składce nie musiałoby się bowiem łączyć z warunkiem przekazania gospodarstwa rolnego, jednakże świadczenia takie mogą okazać się zbyt niskie, aby mogły zostać zaakceptowane przez środowisko rolnicze. Należy jednak mieć na uwadze, że jeżeli system ubezpieczenia społecznego rolników nie będzie nadal realizować elementów polityki rolnej, trudno będzie obronić konieczność utrzymania jego odrębności w przyszłości”.