Czy KRUS może zastąpić ZUS? Gdyby tak było, emerytury wypłacałby budżet państwa. Drastycznie obniżyłby się poziom świadczeń (do ok. 800 zł brutto) i zniesiona byłaby w Polsce tzw. umowa międzypokoleniowa, dotąd gwarantująca wypłatę emerytur. Warto przypomnieć, iż to nie te instytucje (ZUS i KRUS), a fundusze ubezpieczeniowe tworzą system emerytalny w Polsce.

System ubezpieczeń społecznych rolników jest drastycznym przykładem nieracjonalnego zarządzania środkami publicznymi. Politycy z powodów politycznych unikają jego głębokiej reformy i zasłaniają się argumentami o powszechnej biedzie rolników oraz o znacznie niższej opłacalności pracy w rolnictwie niż poza rolnictwem. Tymczasem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na gospodarstwo domowe w gospodarstwach rolników jest większy niż w gospodarstwach pracowników (w 2007 r. odpowiednio 3682 zł i 3070 zł).

Wieś korzysta z ogromnych dotacji państwa i Unii Europejskiej. Gospodarstwa rolne korzystają także z nieuzasadnionych ekonomicznie przywilejów, obciążając płatnościami często dużo uboższe grupy społeczne. Każdy Polak zatrudniony poza rolnictwem płaci rocznie ponad 1 tys. zł na emerytury rolnicze. Każdy rolnik, niezależnie od wysokości dochodów i wielkości majątku płaci prawie 70 zł składki emerytalno-rentowej. A nawet najmniej zarabiający przedsiębiorca działający poza rolnictwem, na ZUS co miesiąc musi przekazać prawie 800 zł. Do tego, w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych, rolnicy nie płacą podatku dochodowego.

Rolnicy w stosunku do innych grup społeczno-zawodowych płacą symboliczną składkę za zdrowie. Także więc leczą się na koszt podatników. Nieszczelność systemu stwarza możliwość płacenia niskich składek przez osoby, które jedynie kupiły ziemię, a z rolnictwem nie mają nic wspólnego.

System nie motywuje rolników do pracy, ani do aktywnych zachowań na rynku. Pozwala przetrwać, ale jednocześnie daje podstawy do ubolewania rolników, którzy uważają, że wypłaty są na zbyt niskim poziomie.

Wszystko to rodzi poczucie głębokiej niesprawiedliwości i nierównego traktowania obywateli, w tym przedsiębiorców. Jest także naruszeniem prawa do równości, które gwarantuje art. 32 Konstytucji RP.

Żeby to zmienić, musi zostać opracowana strategia, mająca wyraźnie wyznaczony cel społeczny (poprawa przyszłej sytuacji emerytów i rencistów) i ekonomiczny (oszczędności budżetowe, przy czym środki dotychczas angażowane bez uzasadnienia na cele socjalne można skierować do sfery wsi i rolnictwa na rozwój, np. poprawę konkurencyjności gospodarstw, informatyzację itp.).