PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zabezpieczenie przyszłej ceny sprzedaży cz. I

Zabezpieczenie przyszłej ceny sprzedaży cz. I

Autor: Tomasz Roszkowski

Dodano: 29-05-2012 11:19

Tagi:

Zmienność cen towarów rolnych szczególnie w ostatnich latach znacznie wzrosła. Dzięki kontraktom terminowym rolnik ma możliwość zagwarantować sobie określony poziom ceny sprzedaży towaru w przyszłości - jeżeli uzna go za satysfakcjonujący.



W Polsce do dnia dzisiejszego nie rozwinął się rynek instrumentów finansowych dający możliwość naszym producentom i przetwórcom zabezpieczanie przyszłych cen sprzedaży/ zakupu surowców rolnych. Od dwóch lat o stosowną zgodę w Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) stara się Polski Rynek Terminowy S.A. (PRT), jak dotąd bezskutecznie, o czym wielokrotnie informowaliśmy na farmer.pl. Przypomnę, że po uzyskaniu zgody, PTR w pierwszej kolejności planuje wprowadzić do obrotu kontrakty terminowe na pszenicę, rzepak i żywiec wieprzowy.

Póki co rolnik chcąc przeprowadzić transakcje zabezpieczające ceny ma do wyboru dwie możliwości: zaczekać – miejmy nadzieję, że niezbyt długo – na uruchomienie towarowego rynku terminowego w Polsce lub spróbować swoich sił na giełdach zagranicznych. To drugie rozwiązanie jest jednak obarczone ryzykiem nie uzyskania zaplanowanych efektów. Wynika to z faktu, że rynki towarów rolnych mają charakter w dużej mierze lokalny (krajowy). Szczególnie w krótszym terminie ceny na poszczególnych rynkach mogą od siebie dość znacznie odbiegać, chociaż ogólna tendencja jest utrzymana (wysokich lub niskich cen danego surowca). Wynika to m.in. z czynników lokalnych podaży – popytu, kosztów transportu, ceł. Dodatkowo operując na giełdach zagranicznych narażeni jesteśmy na ryzyko kursowe wymiany złotego na euro lub USD i odwrotnie po zamknięciu operacji zabezpieczającej.

Niezależnie od wyboru przez zainteresowanych jednej z powyższych możliwości poniżej przybliżam podstawowe zasady i mechanizmy przeprowadzania transakcji zabezpieczających przyszłe ceny sprzedaży towarów.
 
Ceny zbóż oraz innych produktów rolnych, podlegają ciągłym zmianom. Można powiedzieć, że zależnie od sytuacji rynkowej po zbiorach produkcja jest bardziej lub mniej opłacalna, a czasami nieopłacalna.  Każdy rolnik decydując się na obsianie takiego czy innego areału daną rośliną podejmuje ryzyko. Ryzyko związane z przyszłą ceną sprzedaży, która jest nieznana.

Podstawowe parametry kształtujące cenę zbóż, po stronie podażowej, to wysokość zbiorów i stan zapasów. Po stronie popytowej - spożycie (konsumpcja, pasze, biopaliwa). Strona popytowa jest w miarę stabilna, wykazująca wzrost zapotrzebowania. Natomiast strona podażowa, podlega znacznym wahaniom z powodu m.in. czynników pogodowych. Tak więc, raz mamy klęskę urodzaju, innym razem klęskę nieurodzaju. Jak by tego było mało, szczególnie krótkoterminowo na wzrost zmienności cen wpływają spekulanci czyli obok producentów i przetwórców trzecia grupa uczestników rynku, której znaczenie w ostatnich latach wzrosło.

Producent jest zainteresowany stabilnymi cenami na wysokim poziomie, które zapewnią mu  odpowiedni dochód ze sprzedaży swoich płodów rolnych. Niestety cykl produkcyjny trwa od kilu miesięcy do jednego roku w przypadku ozimin. W momencie podejmowania decyzji jaką powierzchnię i jaką rośliną obsiać, rolnik nie jest w stanie przewidzieć jaką cenę uzyska za sprzedany w przyszłości towar z powodów podanych wyżej. Jednak może świadomie ograniczyć ryzyko zmienności cen, zapewniając sobie określony poziom dochodu już na etapie zasiewów, czy też w trakcie okresu wegetacji. Rynki finansowe rozwinęły instrumenty pomocne w tego typu działaniach. Jednym z prostszych są kontrakty terminowe, które stanowią swego rodzaju zakład. Mówiąc w uproszczeniu dwie strony, kupująca i sprzedająca umawiają się dzisiaj, że w określonej przyszłości, np. za rok dojdzie do transakcji sprzedaży określonego towaru po ustalonej obecnie cenie (podobne jak w umowie kontraktacji z ustaloną konkretną ceną). Sprzedający, czyli producent ma zagwarantowany w przyszłości określony dochód, natomiast kupujący ma gwarancję otrzymania towaru po ustalonej cenie. Każda ze stron czuje się bezpieczniej. Producent wie, że jeśli cena na rynku będzie niższa w przyszłości, to i tak uzyska cenę na którą się umówił. Z kolei kupujący, ma zagwarantowane, że jeżeli cena rynkowa będzie wyższa, to i tak zakupi towar taniej. Dla zobrazowania idei kontraktu terminowego rozpatrzmy poniższy hipotetyczny przykład:

Rolnik, producent pszenicy, spodziewa się plonu w wysokości 100 ton. Oczekuje, że ceny we wrześniu będą znacznie niższe, ponieważ obecne ceny są na historycznie wysokich poziomach.
Młyn, nabywca pszenicy, obawia się, że we wrześniu ceny będą znacznie wyższe, ponieważ spodziewa się niskich zbiorów, wywołanych anomaliami pogodowymi.

Mogą dziś zawrzeć transakcję terminową po cenie 1 000 zł za tonę z dostawą we wrześniu, czyli za ok. 4 miesiące. Decydują się na tę operację.

Wariant I.

Rolnik we wrześniu dostarcza 100 t pszenicy po 1 000zł/t otrzymując 100 000 zł.
Młyn we wrześniu odbiera 100 t pszenicy płacąc 1 000 zł/t, czyli 100 000 zł.
Cena rynkowa pszenicy we wrześniu na wynosi 600 zł/t.

Rolnik, gdyby nie zawarł transakcji terminowej, mógłby sprzedać pszenicę za 60 000 zł (100 t po 600 zł), czyli o 40 000 zł taniej.
Młyn, gdyby nie zawarł transakcji, mógłby nabyć pszenicę o 40 000 zł taniej.

Wariant II

Rolnik we wrześniu dostarcza 100 t pszenicy po 1 000zł/t otrzymując 100 000 zł.
Młyn we wrześniu odbiera 100 t pszenicy płacąc 1 000 zł/t, czyli 100 000 zł.
Cena rynkowa pszenicy we wrześniu wynosi 1 200 zł/t.

Rolnik, gdyby nie zawarł transakcji terminowej, mógłby sprzedać pszenicę za 120 000 zł (100 t po 1 200 zł)ł, czyli o 20 000 zł drożej.
Młyn, gdyby nie zawarł transakcji, mógłby nabyć pszenicę o 20 000 zł drożej.

Powyższy przykład w dużym uproszczeniu przedstawia mechanizm działania transakcji terminowych, wskazując, że jedna ze stron, w zależności od relacji ceny rynkowej we wrześniu i terminowej ustalonej pod koniec maja zyskuje a druga traci na operacji. Ale jednocześnie rolnik wiedział już 4 miesiące wcześniej, jak wysoki osiągnie dochód. Z kolei młyn, z dużym wyprzedzeniem znał dokładnie koszty jakie poniesie na zakup pszenicy. Czyli każdy z nich ograniczył ryzyko zmienności ceny, rolnik ryzyko spadku, a młyn ryzyko wzrostu ceny.

Decydując się na zawarcie transakcji terminowej, dla rolnika korzystnie jest sprzedać pszenicę gdy jest droga i spodziewa się spadku jej ceny w przyszłości i rzeczywiście cena spada. Młyn będzie zainteresowany kupnem, gdy przewiduje wzrost ceny w przyszłości i rzeczywiście cena jest wyższa.

Na towarowych giełdach terminowych odbywa się obrót kontraktami terminowymi (tzw. futures) na szereg produktów rolnych. Poszczególne kontrakty terminowe są wystandaryzowane, posiadają określone parametry, aby ułatwić nimi obrót. Ich konstrukcja oraz zasady obrotu są bardziej skomplikowane niż przedstawiony przykład, ale daje to też większe możliwości i co istotne bezpieczeństwo transakcji.

Jutro w drugiej części przybliżę od strony praktycznej wybrane kontrakty terminowe, z podaniem podstawowych zasad funkcjonowania rynku terminowego.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (4)

  • DIF 2013-04-17 13:53:48
    W domu maklerskim DIF Broker, jest wile możliwośći zabezpiczania cen surowców rolnych. W tym celu można korzytsać z kontraktów terminowych lub opcji. Zapraszam do DIF w celu poznania więcej szczegółów.

    http://www.difbroker.com/web/pl_pl/open-account
  • Kalioo 2012-05-29 13:15:53
    Widać, że autor dokładnie przestudiował temat, choć tak naprawdę w artykule opisane są przykłady klasycznego kontraktu dostawnego forward. Tego typu kontrakty nie są notowane na rynkach terminowych, gdzie podstawą rozliczenia kontraktu terminowego futures jest rozliczenie różnic cenowych. Bardzo trafne spostrzeżenie, że zabezpieczanie ceny towarów na zagranicznych giełdach jest mało efektywne i trudne, a dodatkowo narażone jest na ryzyko kursowe (wnioski z moich badań). Do komentarza "wektora". Jest to duży problem i Twój opis dotyczy sytuacji, gdy obie strony zabezpieczały przyszłe dostawy po umówionej wcześniej cenie. I jest to przykład, że kontrakt forward w pewnym sensie tylko ogranicza ryzyko cenowe. Głównym celem tego kontraktu jest zagwarantowanie dostawy odpowiedniej partii surowców, w odpowiednim miejscu, terminie i czasie. W tym zakresie regulacje wprowadzane są przez system prawny w danym państwie. Tak jak pisałem wyżej nie dotyczy to instytucji giełdy towarowej (w Polsce będzie to regulowany rynek pozagiełdowy), gdzie rozliczeń kontraktów dokonuje izba rozliczeniowa zapewniając przejrzystość i bezpieczeństow obrotów.

    Pozdrawiam
  • bauer1970 2012-05-29 12:39:25
    Może to i dobrze ,że będzie jakaś możliwość zabezpieczenia sobie ceny . Ryzyko jest zawsze bo przyszłości nikt nie zna szczególnie w rolnictwie gdzie tak wiele
    zależy od pogody.
  • wektor 2012-05-29 12:24:54
    Proszę o podanie jakie są konsekwencje nie zrealizowania kontraktu bo jeśli rolnik nie zrealizuje kontraktu (np. wszystko wybije mu grad )to zapewne zapłaci i tak karę za to że nie odstawił zboża a jak nie to komornik ściągnie z gospodarstwa , traci plon i jeszcze musi zapłacić karę .A teraz w drugą stronę ,gdy odbiorca kontraktu orientuje się że zakontraktował dwa razy drożej niż jest cena w chwili realizacji to zrywa kontrakt i ogłasza bankructwo .Oczywiście komornik nie ma z czego ściągnąć kary bo wszystko przepisał na dzieci i nic mu nie można zrobić .Rolnik zostaje ze zbożem i musi sprzedać po cenach rynkowych a nawet taniej bo terminy spłaty kredytów nie czekają .
    Wszystko na takiej giełdzie działa na zasadzie "oszukiwać to my nie nas ".
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.163.105
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!