Od kiedy jednak poziom produkcji zaczął przekraczać spożycie własne, jak również w wyniku ogólnego postępu, rozwoju miast i przemysłu, rolnicy uzyskali możliwość sprzedaży towarów stanowiących nadwyżkę żywności. Powodowało to wyjście rolników "poza" gospodarstwo i rozszerzanie się ich kontaktów z otoczeniem.

Prowadzenie działalności rolniczej w warunkach gospodarki rynkowej stawia przed producentem rolnym wysokie wymagania. Rolnicy muszą sprostać konkurencji krajowej, a także zachodnioeuropejskiej. Sytuacja taka wymaga dobrej organizacji działalności przedsiębiorstwa, aby znalazło ono swoje miejsce w zmieniającym się otoczeniu. Pozycja rolników na rynku, zwłaszcza z gospodarstw indywidualnych, jest szczególna. Długi okres produkcji oraz sezonowość wytwarzania i nietrwałość produktów rolniczych stwarza duże ryzyko w produkcji, a jednocześnie powstaje sytuacja uzależniająca producentów w dużym stopniu od warunków zewnętrznych (np. od odbiorców). Obecnie coraz częściej szans i zagrożeń działalności gospodarstw rolniczych upatrujemy w otoczeniu gospodarstwa. Sytuacja w otoczeniu może zarówno utrudniać, jak i sprzyjać rozwojowi gospodarstw.

Korzystną sytuację może stwarzać bliskość rynków zbytu i zaopatrzenia, pozytywne trendy w polityce rolnej, istnienie pomocnych instytucji, itp. Zagrożeniami zaś mogą być: niestabilna polityka rolna, import produktów rolnych, ograniczony popyt, brak współpracy z zakładami przetwórstwa rolnego, itp. Współczesne otoczenie może "zmuszać" gospodarstwo rolnicze do określonych zachowań. Jak podkreśla Tomczak [2005]: "obecnie doświadczenia produkcyjne i organizacyjne wskazują, iż główne czynniki dynamizujące gospodarkę chłopską i przełamujące objawy inercji produkcyjnej pochodzą z zewnątrz".

Otwartość gospodarstw rolniczych na rynek w literaturze przedmiotu najczęściej określa się biorąc pod uwagę wartość produkcji towarowej lub towarowość produkcji.

Jednak zakres tych związków coraz bardziej rozszerza się.

W wąskim rozumieniu dotyczą one sprzedaży wytworzonych w gospodarstwie produktów oraz zakupów środków do produkcji pochodzących z zewnątrz czy korzystanie z najemnej siły roboczej. W ujęciu szerszym otoczenie obejmuje również wszelkie instytucje finansowe, edukacyjne, usługowe oraz całą techniczną i społeczną infrastrukturę wsi, które wywierają coraz większy wpływ na funkcjonowanie gospodarstw.