Stworzenie zachęt do powoływania spółdzielni to cel projektu ustawy przygotowanego przez ministra rolnictwa. „Zachęty, o których mowa to w szczególności wyłączenie podmiotów, które uzyskały status tzw. spółdzielni rolników z określonych obowiązków fiskalnych” – podano w uzasadnieniu, dodając, że podobny system zachęt stworzono dla tzw. związków spółdzielni rolników.

Do konsultacji trafił projekt ustawy o spółdzielniach rolników. Projekt określa zasady tworzenia, organizacji i działalności  spółdzielni rolników i ich związków. W sprawach nieuregulowanych ustawą będzie stosowane „Prawo Spółdzielcze” (Dz. U. z 2016 r., poz. 21).

W projekcie podano katalog podmiotów, które mogą tworzyć spółdzielnie (nie mniej niż 5), określono obligatoryjne elementy statutu, rodzaje działalności spółdzielni.

Do obowiązkowych działań spółdzielni będą należeć: planowanie produkcji oraz dostosowywanie jej skali i jakości do oczekiwań rynku, koncentrowanie podaży produkcji swoich członków oraz ich popytu na środki produkcji. „Wprowadzenie obowiązku prowadzenia działalności w powyższym zakresie ma w szczególności na celu poprawę rentowności gospodarstw rolnych członków spółdzielni rolników” – uzasadniono, dodając jeszcze: „Koncentracja podaży na poziomie podmiotów reprezentujących interesy producentów powinno mieć pozytywny wpływ na wzmocnienie ich pozycji negocjacyjnej”. Identyczny mechanizm ma zadziałać przy zakupie środków produkcji.

Podano również zakres działalności możliwej fakultatywnie (np. przechowywanie i handel, przetwarzanie i sprzedaż przetworów).

Wprowadzono obowiązek przynależności tylko do jednej spółdzielni rolników w zakresie produktów lub grup produktów, ze względu na które spółdzielnia jest założona – przy czym przepisy nie wykluczają możliwości założenia spółdzielni ze względu na więcej niż jeden produkt.

Spółdzielnia nie będzie mogła odmówić przyjęcia rolnika, jeśli spełni on wymogi ustawy i statutu.

Przyjęto, że żaden z członków nie może mieć więcej niż 20 proc. głosów na walnym zgromadzeniu.

W statucie będzie mogła być określona wysokość wpisowego dla członków, a także możliwość corocznego ustalania liczby udziałów, do których mają prawo członkowie spółdzielni w zależności od kwoty ich obrotów, i postanowienia w zakresie dopłat dokonywanych na udziały albo zwrotu wpłat na udziały.

Projekt określa zasady zbycia udziałów i wkładu.

Podano sposób kalkulacji dochodu ogólnego spółdzielni i tryb podziału dochodu. Jeśli działalność będzie polegać na obrocie produktami z produkcji członków lub uzyskanymi w wyniku ich przetwarzania, wprowadzono obowiązek wydzielenia części dochodu pochodzącej z takiego obrotu. Tak wytworzona część dochodu jest przedmiotem podziału pomiędzy członków, którzy wytworzyli dystrybuowane przez spółdzielnię produkty lub surowiec, z którego zostały uzyskane – na podstawie postanowień walnego zgromadzenia.