Czy obowiązujące normy prawne oraz ich realizacja skutecznie zabezpieczają interesy społeczności lokalnych w procesie lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych? Takie pytanie postawiła Najwyższa Izba Kontroli i aby na nie odpowiedzieć, przeprowadziła szereg kontroli, obejmujących okres od 2008 do 2015 roku, oceniających różne etapy procesu lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych z uwzględnieniem zaangażowania w ten proces zarówno organów administracji, jak i społeczeństwa.

W wyniku przeprowadzonej analizy, Najwyższa Izba Kontroli wskazała w informacji „Lokalizacja i budowa lądowych farm wiatrowych”, że zarówno obowiązujące normy prawne, jak i ich stosowanie nie zabezpieczają skutecznie interesów społeczności lokalnych w procesie lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych.

Stwierdziła też, że na ogół prawidłowo i terminowo prowadzone były postępowania na każdym etapie procesu lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych.

Niestety tylko sporadycznie realizowany jest sposób postępowania gwarantujący społeczeństwu ochronę:

„Z punktu widzenia ochrony interesu społecznego, najbardziej transparentny i bezpieczny jest model postępowania władz lokalnych, w którym organy gminy – (wójt lub rada gminy na wniosek członków tego organu) podejmują inicjatywę w zakresie przystąpienia do podjęcia procedury planistycznej poprzez opracowanie lub zmianę Studium oraz Planu miejscowego, w których zostaną wyznaczone tereny pod budowę elektrowni wiatrowych.

Idealnym stanem jest uchwalenie Planu miejscowego wyznaczającego rozmieszczenie obszarów, na których mogą być rozmieszczone urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu. Taka procedura zapewnia najpełniejszy udział społeczności lokalnej przy podejmowaniu decyzji o realizacji inwestycji. Również potencjalny inwestor miałby pewność, że procedura planistyczna została przeprowadzona przy akceptacji społecznej. Taki sposób postępowania organów będziemy dalej nazywać „planistycznym aktywnym”. Wystąpił on w trzech kontrolowanych gminach (4% skontrolowanych gmin)”.

Chodzi o gminy Dukla, Świebodzin i  Reńska Wieś. W analizie NIK wykorzystano wyniki kontroli jednostkowych przeprowadzonych w 51 urzędach gmin i 19 starostwach powiatowych.

Model postępowania, w którym inicjatywa planistyczna wywołana jest zainteresowaniem potencjalnego inwestora elektrowni wiatrowej przewiduje również pełne zabezpieczenie interesów społeczności lokalnej w procesie inwestycyjnym. Wystąpił w 75% badanych gmin.