PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wsparcie dla młodych rolników jest słabo ukierunkowane?

Wsparcie dla młodych rolników jest słabo ukierunkowane? fot. Shutterstock

Autor: Marzena Pokora-Kalinowska

Dodano: 07-08-2017 12:12

Tagi:

Liczba młodych rolników zmniejszyła się w UE z 3,3 mln w 2005 r. do 2,3 mln w 2013 r., choć ich odsetek pozostaje bez zmian i wynosi 20 proc. W latach 2007–2020 UE przyznała 9,6 mld euro na rzecz młodych rolników w celu zintensyfikowania wymiany pokoleń w rolnictwie.



Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że pomoc ta często opiera się na mało precyzyjnych założeniach i że nie określono dla niej oczekiwanych rezultatów ani oddziaływania. „Unijne wsparcie dla młodych rolników powinno być lepiej ukierunkowane, tak aby zapewniało rzeczywisty wkład w wymianę pokoleń” – stwierdził w Sprawozdaniu specjalnym Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Różnie jest definiowany unijny „młody rolnik”: w ramach filaru I – to osoba, której wiek w momencie składania wniosku nie przekracza 40 lat i która po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem lub która rozpoczęła już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed złożeniem wniosku, zgodnie z definicją w art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W ramach filaru II – osoba, której wiek w momencie składania wniosku nie przekracza 40 lat i która po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem oraz posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe, zgodnie z definicją w art. 2 lit. n) rozporządzenia (UE) nr 1305/20132.

Ustalenie liczby rolników w wieku do 40 lat nie jest możliwe, ponieważ w danych Eurostatu grupa wiekowa od 35 do 44 lat nie jest podzielona na podgrupy.

Liczba rolników w UE spada: z 14,5 mln w 2005 r. do 10,7 mln w 2013 r. Liczba młodych rolników (w wieku do 44 lat) spadła z 3,3 mln w 2005 r. do 2,3 mln w 2013 r. Ponieważ liczba rolników zmniejszyła się we wszystkich grupach wiekowych, odsetek młodych osób w populacji rolników utrzymał się na stosunkowo stabilnym poziomie, nieznacznie przekraczającym 20%. Występują jednak znaczące różnice pod tym względem między państwami członkowskimi.

Zwiększeniu konkurencyjności gospodarstw rolnych i zintensyfikowaniu wymiany pokoleń w rolnictwie miało służyć wsparcie publiczne: w latach 2007–2020 UE przeznaczyła 9,6 mld euro na pomoc adresowaną konkretnie do młodych rolników, a włączając współfinansowanie przez państwa członkowskie działania z filaru II wspierającego rozpoczęcie działalności, całkowita kwota wsparcia ze środków publicznych wynosi 18,3 mld euro.

W latach 2007–2013 unijną pomoc na rozpoczęcie działalności otrzymało prawie 200 tys. młodych rolników. Ponad 70% środków unijnych pochodziło z działania w ramach filaru II (EFRROW) dotyczącego ułatwiania startu młodym rolnikom, a pozostałe 30% w latach 2014–2020 stanowią płatności bezpośrednie dla młodych rolników w ramach filaru I (EFRG).

Europejski Trybunał Obrachunkowy skontrolował te wydatki - kontrola miała na celu uzyskanie odpowiedzi na pytanie: Czy koncepcja unijnego wsparcia dla młodych rolników została opracowana w taki sposób, aby wsparcie to skutecznie przyczyniało się do zwiększonej wymiany pokoleń?

Kontrolą kierował Janusz Wojciechowski.

Ogólny wniosek pokontrolny jest taki, że unijne wsparcie dla młodych rolników jest oparte na mało precyzyjnej logice interwencji, w której nie określono oczekiwanych rezultatów ani oddziaływania. Aby rzeczywiście przyczyniało się ono do wymiany pokoleń, powinno być lepiej ukierunkowane. Trybunał stwierdził jednak istotne różnice między płatnościami dla młodych rolników w ramach filaru I, a działaniem z filaru II, wspierającym rozpoczęcie działalności.

W przypadku filaru I (płatności bezpośrednie) pomoc jest udzielana w ustandaryzowanej formie, a jedyną potrzebą, na którą odpowiada, jest zapewnienie dodatkowych dochodów młodym rolnikom. W przypadku filaru II (rozwój obszarów wiejskich) pomoc jest lepiej powiązana z potrzebami młodych rolników i zachęca do konkretnych działań (np. wprowadzenia metod rolnictwa ekologicznego czy inicjatyw służących oszczędzaniu wody lub energii). Instytucje zarządzające nie zawsze stosowały jednak procedury wyboru, aby dać priorytet najlepszym projektom.

Trybunał zaleca lepsze zdefiniowanie celów oraz ukierunkowanie wsparcia unijnego, tak by w skuteczny sposób przyczyniało się ono do wymiany pokoleń w rolnictwie.

W szczególności, w odniesieniu do płatności dla młodych rolników w ramach filaru I Trybunał stwierdził, że:

- pomoc nie jest oparta na rzetelnej ocenie potrzeb, a jej cel nie odzwierciedla ogólnego celu, jakim jest wspieranie wymiany pokoleń. Państwa członkowskie nie skoordynowały płatności w ramach filaru I z działaniem z filaru II wspierającym rozpoczęcie działalności ani ze środkami krajowymi;

- wobec braku oceny potrzeb pomoc jest udzielana w formie ustandaryzowanej (płatność roczna na hektar), w kwocie i w ramach czasowych, które sprawiają, że nie jest jasne, jakie konkretne potrzeby poza zapewnieniem dodatkowych dochodów są zaspokajane;

- wspólne ramy monitorowania i oceny nie zapewniły wskaźników użytecznych do oceny skuteczności tych płatności, ponieważ nie ma odnoszących się do nich wskaźników rezultatu ani nie gromadzi się danych dotyczących dochodów i rentowności gospodarstw objętych wsparciem.

Natomiast w odniesieniu do działania w ramach filaru II dotyczącego ułatwiania startu młodym rolnikom Trybunał stwierdził, że:

- chociaż ogólnie opiera się ono na nieprecyzyjnej ocenie potrzeb, jego cele są częściowo konkretne, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie oraz odzwierciedlają ogólny cel, jakim jest wspieranie wymiany pokoleń. Odnotowano przykłady skutecznej koordynacji z działaniem na rzecz inwestycji w ramach filaru II;

- pomoc jest udzielana w formie, która w bardziej bezpośredni sposób zaspokaja potrzeby młodych rolników w zakresie dostępu do gruntów, kapitału i wiedzy (kwota ryczałtowa uzależniona od realizacji biznesplanu oraz, w niektórych przypadkach, także dotacje na spłatę odsetek). Kwota pomocy jest ogólnie powiązana z potrzebami i modulowana w celu zachęcania do konkretnych działań (np. wprowadzenia metod rolnictwa ekologicznego czy inicjatyw służących oszczędzaniu wody lub energii);

- pomoc jest kierowana do bardziej wykwalifikowanych rolników, którzy zobowiązują się do realizacji biznesplanu wspomagającego ich w rozwijaniu rentownych gospodarstw i których na etapie wyboru projektów niejednokrotnie zachęca się do rozpoczęcia działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Jakość biznesplanów była jednak zróżnicowana, a w niektórych przypadkach instytucje zarządzające nie stosowały procedur wyboru, aby dać priorytet najlepszym projektom.  Kryteria wyboru wprowadzono na późnym etapie w okresie 2007–2013, minimalne progi były zbyt niskie lub w ogóle ich nie określono, a w niektórych państwach członkowskich siedmioletni budżet na działanie został wykorzystany w całości do sfinansowania prawie wszystkich wniosków złożonych na początku okresu programowania, przez co rolnicy rozpoczynający działalność później nie mogli otrzymać środków;

- kontrolerzy Trybunału znaleźli niewiele dowodów na to, by działania unijne ułatwiały młodym rolnikom rozpoczęcie działalności oraz sprzyjały wymianie pokoleń i rentowności gospodarstw objętych wsparciem, co było spowodowane głównie niską jakością wskaźników ustanowionych we wspólnym systemie monitorowania.

Trybunał zaleca, aby Komisja i państwa członkowskie:

a) poprawiły logikę interwencji, ulepszając ocenę potrzeb i określając cele zgodnie z kryteriami SMART, tak by odzwierciedlały one ogólny cel, jakim jest wsparcie wymiany pokoleń;

b) poprawiły ukierunkowanie działań dzięki lepszym systemom wyboru projektów i wykorzystaniu biznesplanów;

c) udoskonaliły ramy monitorowania i oceny poprzez wykorzystywanie najlepszych praktyk wypracowanych przez państwa członkowskie w ich systemach monitorowania i sprawozdaniach z oceny.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (10)

  • mx79 2017-08-09 11:18:05
    jako młody rolnik kupiłem od ojca gospodarstwo, za kredyt preferencyjny. I uważam tę formę przekazania gospodarstwa za najlepszą. Żadna darowizna. Swoim dzieciom, jak będę chciały to też im sprzedam, a jak nie to nie, ich problem.
  • xxx 2017-08-09 07:40:09
    synek..."za pięć lat nie masz na leki"... właśnie o tym napisałem, jak ktoś sobie dziecko wychował tak będzie miał albo nie będzie miał na te leki od niego i forma przekazania gosp. nic tu nie zmieni. i jeszcze raz- gospodarstwo można sprzedać rodzinie w naszym kraju, więc w czym problem?
  • Damian 2017-08-08 10:04:17
    ja mam gdzieś młodego rolnika. Im mniej dokumentów tym lepiej. Dziś nie wiadomo czy za rok cokolwiek w państwie pislamu będzie się opłacać. Po kiego mam być ubezpieczony w krusie, żeby dziwny wymóg spełniać? Bez względu na to, gdzie jestem ubezpieczony, gospodarstwo prowadzę. Mam 28 ha, z czego 17 tuz. Wyżyć ciężko z tego, ale coś zostaje. Pracuję na etacie. Do tego mam bydło mięsne. I wiem, że dobrze zrobiłem, że nie korzystam z programów unijnych. To droga donikąd. Gdy ktoś weźmie to musi mieć co raz więcej i więcej. Staje się niewolnikiem własnych urojeń. A potem chodzi jak niewolnik od 4 rano do 21. I tylko marzy aby legnąć w wyże. Taka wegetacja. Ale grunt, że ma nowego traktora i kombajn. Tylko już na garaż nie starczyło.
  • hol 2017-08-07 23:42:04
    100 tyś dla młodego to jest żart lepiej dobrze sprawdzić czy ,aby a pewno to bierze ktoś kto będzie się rozwijał ,ale dać co najmniej te 300 tyś za 100 tyś to se można wymienić dach na domu.
  • pk 2017-08-07 23:19:15
    XXX masz świętą rację! Tyle w temacie. Ludzie zastanówcie się przed wpisem. Bardzo Was proszę.
  • synek 2017-08-07 22:13:36
    mirek56 ma rację. W cywilizowanych krajach to normalna praktyka i nikt nikogo nie wyzywa od różnych.Następcy np.syn,zięć,biorą kredyt w banku i płacą ojcu całość. Od dobrej woli ojca zależy czy z uzyskanych pieniędzy pomoże młodemu.A młody raty z banku wrzuca w koszty prowadzenia gospodarstwa.A nie jak w naszym chorym kraju oddajesz gospodarstwo za darmo a za pięć lat nie masz na leki i pod kościół idziesz żebrać.A najlepiej to oddać za darmo złodziejskiemu państwu lub księdzu.
  • xxx 2017-08-07 15:34:33
    do mirka, jak ma kupić od takiego h**a to już lepiej od obcego, a sprzedawać rodzinie nikt nikomu nie broni. skoro boisz sie oddać w darowiźnie to widocznie masz obawy że zostaniesz wyjeb...ny z własnego domu, a to tylko dalej swiadczy o tym że nie potrafiłeś wychowac dziecka/byłeś j.w. hm.
  • teściowa 2017-08-07 12:48:10
    Kto Ci broni sprzedać córce?
  • nie Mistrz 2017-08-07 12:47:04
    Przyjaciele suwerena modlą się w Częstochowie , że dziedzic ich nie wali batem po grzbiecie , a proboszcz każe płacić co łaska . I całują w d... Kaczyńskiego i rydzyka.
  • mirek56 2017-08-07 12:35:52
    Ja bym poszedł w "odstawkę " na rzecz zięcia (udany chłopak) ale gdybym miał prawo sprzedać swoje gospodarstwo , również jemu i córce. Bo jak to ma być , mam z zoną zyc za 2 tysiące emerytury ? No q..rwa z gospodarza na dziada ? Dlaczego gospodarze z Holandii mogą sprzedawać swoje gospodarstwa rodzinie , a my w Polsce musimy je oddawać za darmo ? Co na to przyjaciele suwerena ?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.111.185
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!