Odpowiadając na powyższe pytanie, należy najpierw wytłumaczyć znaczenie pojęcia „oświadczenie woli”, którego mogą dotyczyć tzw. wady oświadczenia woli powodujące doniosłe skutki prawne. Wprawdzie terminologia prawna brzmi tutaj mało przyjaźnie, jednak konieczne jest jej wprowadzenie, aby objaśnić kwestię ważności umów, z którą mamy do czynienia niemal codziennie.

POJĘCIE OŚWIADCZENIA WOLI

Pojęcie „oświadczenie woli” w sensie prawnym oznacza każdy przejaw ludzkiego zachowania, z którego możemy w sposób jasny wywnioskować, co dana osoba chce zrobić. Takie oświadczenie woli musi być możliwe do dostrzeżenia na zewnątrz dla otoczenia, tak aby wiadomo było, że zamierzamy dokonać jakiejś czynności prawnej, np. sprzedać zboże, dzierżawić łąki czy też zakup ciągnika. Oświadczeniem woli nie są zatem nasze przemyślenia czy też przekonania, które są niewidoczne dla otoczenia.1 Za oświadczenia woli nie można też uznać stwierdzeń o charakterze towarzyskim czy grzecznościowym, np. propozycji pomocy podczas żniw. Podobnie nie są oświadczeniami woli przejawy naszych uczuć wyrażające nasze emocje czy też stwierdzenia o faktach, o których możemy powiedzieć, że albo są prawdziwe albo fałszywe.2

Skoro zatem uzewnętrzniamy naszą wolę dla otoczenia, chcąc wywołać określone skutki prawne (najczęściej zawrzeć umowę), to prawo gwarantuje nam ochronę na wypadek, gdyby ktoś lub coś zaburzyło nam świadome i swobodne działanie. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy nasze oświadczenie woli obciążone jest jakimiś „wadami”, które z kolei mogą powodować nieważność takiej umowy czy też zobowiązania. Zgodnie z prawem wyraz naszej woli może być uznany za skuteczne oświadczenie woli dopiero wtedy, jeśli spełnione będą konkretne przesłanki, tj. będzie przede wszystkim swobodne (czyli złożone bez przymusu fizycznego czy psychicznego), zrozumiałe, wyraźne i stanowcze. Nie wszystkie oświadczenia woli spełniają te przesłanki i wtedy też możemy mówić o ich wadach, czyli nieprawidłowościach, które powodują możliwość „wycofania się” z takiej umowy. Poniżej zostanie podana charakterystyka poszczególnych wad oraz ich wpływ na zawierane przez rolników umowy.