Ministerstwo Rolnictwa wydaje się być zaskoczone stanowiskiem Komisji Europejskiej dotyczącym możliwości wprowadzenia obostrzeń utrudniających nabywanie ziemi cudzoziemcom. Wśród przepisów kwestionowanych przez KE jako ograniczające swobody przepływu kapitału i przedsiębiorczości, znalazł się m.in. wymóg przebywania w danym kraju i restrykcje wobec osób, które nie mieszkają w danej okolicy lub wcześniej nie prowadziły tam działalności biznesowej.

KE zażądała wyjaśnień w związku z przepisami, wprowadzonymi już przez państwa członkowskie razem z Polską wstępujące do UE, a planowanymi i u nas. Następnym krokiem może być wezwanie do usunięcia uchybień, a ostatecznym – skierowanie sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE jako naruszenia traktatów.

W efekcie może się więc okazać, że przepisy - zapowiadane jako skutecznie chroniące polską ziemię przed wykupieniem przez cudzoziemców – nie będą mogły i u nas obowiązywać.

Ministerstwo pytane o stanowisko wobec tego problemu stwierdziło, że „nie dysponuje oficjalnymi i szczegółowymi danymi na ten temat i nie może na obecnym etapie odnosić się do kwestii potencjalnych uchybień w legislacji innych krajów.”

Czy rzeczywiście? Jak się okazuje, ten problem prawny już we wrześniu 2014 roku przedstawiała MRiRW Rzecznik Praw Obywatelskich. W swoim wystąpieniu (cały tekst wraz z odpowiedzią poniżej) wskazała, że zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego przyjęto „bardzo sformalizowany” tryb wykazania, że dana osoba zamieszkuje w gminie od 5 lat, a zatem - że jest rolnikiem indywidualnym w rozumieniu art. 6 ustawy, i że prowadzi gospodarstwo rodzinne w rozumieniu art. 5 ustawy. Rzecznik podnosi przy tym, że rozumie cele ustawodawcy: „Nie podważając słuszności celów, które pragnął osiągnąć ustawodawca - a więc ograniczenia możliwości nabywania nieruchomości w celach spekulacyjnych bądź tylko dla uzyskania określonych świadczeń - Rzecznik zauważa jednak, że istniejące „sztywne” unormowanie pozbawia statusu rolnika indywidualnego także te osoby, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie dopełnić wymogów związanych np. z zameldowaniem na pobyt stały, a spełniają wszystkie inne przesłanki prowadzenia rodzinnego gospodarstwa rolnego.”