PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Kiedy grunty scalać, a kiedy wymieniać?

Kiedy grunty scalać, a kiedy wymieniać? Fot. Shutterstock

Autor: Piotr Matusiak

Dodano: 18-11-2017 08:00

Tagi:

Scalenia gruntów zyskują na przestrzeni ostatnich lat coraz większą popularność i zainteresowanie zarówno właścicieli gruntów, jak i organów administracji. W każdym jednak przypadku są to sprawy skomplikowane i czasochłonne. W wielu sytuacjach rozsądnym i prostszym rozwiązaniem staje się wymiana gruntów między zainteresowanymi gospodarzami.



Fakt, iż na łączeniu gruntów coraz częściej zależy zarówno samorządom, jak i rolnikom, nie dziwi. Tak scalenia, jak i wymiany gruntów, pozwalają usuwać nieprawidłowości z przeszłości, takie jak błędne ustalenia granic nieruchomości, brak dostępu nieruchomości do dróg publicznych. Prowadzą do uproszczenia struktury gruntów przez zmniejszenie liczby działek ewidencyjnych, pozwalają ograniczyć koszty produkcji przez zmniejszenia odległości działek od siedliska, umożliwiają realizację nowych sieci dróg oraz urządzeń infrastruktury technicznej o parametrach dostosowanych do współczesnych maszyn rolniczych. Przede wszystkim jednak jest to szansa na polepszenie struktury obszarowej gospodarstw rolnych, bowiem rodzi możliwość powiększania powierzchni gospodarstw o grunty tych rolników, którzy zaprzestali działalności rolniczej.

NA WNIOSEK ROLNIKÓW

Scalenie gruntów (zwane komasacją) to zbiór zabiegów urządzeniowo-rolnych, wpływających na kompleksową poprawę organizacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów: "Celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu".

Postępowanie scaleniowe prowadzi starosta na wniosek zainteresowanych albo z urzędu, tj. wykonując obowiązki z własnej inicjatywy. W przypadku trybu wnioskowego wniosek, aby był skuteczny, musi pochodzić od większości właścicieli gospodarstw rolnych położonych na obszarze, który ma zostać scalony, lub od właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni tego obszaru. Obszar obejmować może część wsi, całą wieś, wiele wsi czy kilka części różnych wsi.

Co do zasady, jedynym ograniczeniem będzie uzyskanie poparcia właścicieli odpowiedniej ilości gruntów, aby postępowanie zainicjować. Jako że wymagane minimum to większość właścicieli gospodarstw na danym obszarze albo właściciele gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni obszaru do scalenia, niezbędne jest uzyskanie aprobaty zainteresowanych, np. poprzez zebranie, kurendę. Po uzyskaniu zgody większości należy sformułować wniosek zaadresowany do starosty i wskazać w nim istotne okoliczności dotyczące scalenia, m.in. jakiego obszaru postępowanie miałoby dotyczyć, kim są jego uczestnicy. Kluczowym będzie uzasadnienie wniosku, czyli podanie argumentów przemawiających za celowością scalenia. Takie ważące w sprawie argumenty to np. znaczna ilość wąskich i długich działek, nieregularne kształty działek, brak dojazdu do gruntów, niewłaściwy przebieg granic względem ukształtowania terenu, znaczne rozdrobnienie gruntów gospodarstwa na wiele niedużych działek.

SCALENIA Z URZĘDU

Alternatywą dla trybu wnioskowego jest prowadzenie postępowania scaleniowego z urzędu, czyli "z własnej inicjatywy organu", tj. starosty. Warto zauważyć, że w trybie "z urzędu" brak jest ograniczenia co do obszaru scalenia - nie musi ono dotyczyć większości właścicieli gospodarstw, a jedynie właścicieli tych gruntów, gdzie zaobserwować można potrzebę scalenia, bez ograniczeń co do powierzchni. Tam, gdzie nie udaje się przekonać większości właścicieli gruntów, aby złożyć wspólny wniosek o scalenie, można mimo to scalanie zrealizować w trybie działania z urzędu.

Nie zawsze jednak będzie to możliwe. Tryb ten wymaga zaistnienia określonej sytuacji, wskazania określonych problemów uzasadniających w sposób szczególny konieczność scalenia. Będą to na przykład problemy związane z uprawą gruntów, w związku z istniejącymi przedsięwzięciami przemysłowymi (np. przebiegające drogi, autostrady, torowiska, rurociągi). Możliwością dużo bardziej uniwersalną jest żądanie scalenia z urzędu, jeśli wystąpi o to z wnioskiem osoba, której grunty wymagają poprawienia tzw. rozłogu, czyli przestrzennego rozmieszczenia gruntów w gospodarstwie, a jednocześnie scalenie to nie pogorszy warunków gospodarowania innym właścicielom gruntów. Jeśli zatem gospodarstwo składa się ze znacznej liczby działek, do których dojazd jest czasochłonny i niewygodny, warto rozważyć skorzystanie z tego trybu. Wniosek skierowany do starosty powinien w sposób możliwie szczegółowy opisywać niedogodności wynikające z niekorzystnego rozłogu. Starosta w takiej sytuacji zawsze wystąpi o opinię do rady sołeckiej wsi, której dotyczy scalenie. Dlatego przed napisaniem wniosku warto skonsultować się z radą sołecką i przekonać ją do swoich racji.

Niezależnie od trybu scalanie gruntów nie jest obowiązkiem starosty, a jedynie możliwością, z której może on skorzystać. Nie istnieje więc sposób przymuszenia starosty do przeprowadzenia scalenia. W każdym jednak wypadku szczegółowy opis sytuacyjny we wniosku będzie pomocny w uzyskaniu aprobaty.

WYMIANA MIĘDZY ROLNIKAMI

Scalenia gruntów to sprawy w znacznym stopniu skomplikowane, a poza tym zawsze uzasadnione czynnikami obiektywnymi, a nie jednostkowymi interesami. W tym kontekście wymiany są mniej kłopotliwe do przeprowadzenia, jako że dokonywane są za zgodą i na wyraźne żądanie uczestników. Możliwość odmowy staje się więc czysto hipotetyczna.

Jeśli dla racjonalnego ukształtowania gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych zachodzi potrzeba zmiany ich położenia w drodze wzajemnej wymiany, wymiana taka może być dokonana na zgodny wniosek właścicieli tych gruntów. Jeśli zatem grunty w obszarze wsi należą do powtarzających się właścicieli, którzy nie są w stanie zgłosić zgodnego wniosku o przeprowadzenie scalenia, zdecydowanie łatwiejszym rozwiązaniem będzie wymiana gruntów. Podobnie jak scalanie wymiana nie musi obejmować gruntów sąsiadujących, leżących na terenie tej samej miejscowości czy nawet gminy. Brak jest przeciwwskazań, aby dokonać zgodnej wymiany gruntów położonych na terenie kilku gmin. Wystarczy, że zainteresowani złożą do starosty wniosek, w którym wskażą, w jaki sposób chcieliby dokonać wymiany. Należy w nim określić miejsca położenia gruntów, ich rodzaj (zabudowane bądź niezabudowane) oraz przeznaczenia (orne, łąki, lasy, wody). Zasadą jest, iż uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują w zamian za grunty dotychczas posiadane - grunty o równej wartości szacunkowej (z tolerancją +/- 3 proc.). Mogą jednak wyrazić zgodę na otrzymanie gruntów o innej wartości oraz zastosowanie dopłat, odpowiednio do dokonanej wcześniej wyceny.

NOWE PORZĄDKI

Po scaleniu może istnieć potrzeba ponownego urządzenia ulic, dróg dojazdowych, urządzeń melioracyjnych itd. Pod ich wykonanie przeznacza się w pierwszej kolejności grunty z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub gminy. Jeśli jednak takich gruntów na danym obszarze brak, grunty pod drogi dojazdowe wydziela się z gruntu konkretnego uczestnika scalenia. Dla równowagi każdemu z pozostałych uczestników zmniejsza się przysługujący mu obszar o część, w jakiej winien uczestniczyć w "utworzeniu" drogi dojazdowej. O ile strata z opisanego tytułu co do zasady nie jest znaczna, zmniejszenie wartości gruntów przyznanych w zamian za dotychczas posiadane łączy się z otrzymaniem dopłaty, zatem uczestnik z powyższego tytułu na scaleniu straty nie poniesie.

Warto pamiętać, że postępowania scaleniowe i wymienne prowadzone są co do zasady na koszt Skarbu Państwa, przy czym uwzględniając, iż scalenia gruntów są działaniami pożądanymi, operacje pozostają dotowane z różnych środków krajowych oraz europejskich, w tym w ramach środków z PROW 2007-2017.

W RAZIE ODMOWY

Postępowania scaleniowe oraz wymienne to postępowania administracyjne. Tym samym wszystkie rozstrzygnięcia starosty podlegają zaskarżeniu do wojewody. W odwołaniu od decyzji kwestionować można chociażby dowolność w uznaniu braku potrzeby przeprowadzenia postępowania scaleniowego czy wszelkie inne okoliczności, które niezasadnie uznane zostały przez starostę jako sprzeczne z ideą prowadzenia postępowania scaleniowego. Co istotne, organ odwoławczy (tj. wojewoda) ponownie rozpoznaje sprawę, a nie ogranicza się do zbadania poprawności stanowiska starosty. Odwołanie zawierać może nowe fakty i dowody - brak jest w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń. Odwołanie nie wymaga szczególnej formy i może być sporządzone przez każdą ze stron postępowania. Dla skuteczności odwołania nie jest wymagana argumentacja prawnicza. Wystarczy, aby wynikało z niego, że strona nie jest zadowolona z zaskarżonej decyzji, jednak przedstawienie własnej argumentacji jest pożądane.

 

Artykuł ukazał się w listopadowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.189.255
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!