Ministerstwo nie ma złudzeń – dotychczas nie mamy instrumentów prawnych, pozwalających poprawić strukturę obszarową naszego rolnictwa.

„Wprowadzenie instrumentów prawnych zmierzających do poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, ze szczególnym uwzględnieniem rodzinnych gospodarstw rolnych” – to pierwszy cel ministerialnego przedłożenia.

Trafiło ono do organizacji rolniczych do zaopiniowania w terminie do 14 marca.

Inne cele regulacji to: zapewnienie rolniczego wykorzystania gruntów, ograniczenie  (nie: wykluczenie!) procesu wyłączania gruntów z produkcji rolnej, a także przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji i rozdrobnieniu oraz „dopuszczenie obrotu nieruchomościami rolnymi tylko między rolnikami oraz podmiotami, które zapewnią właściwe rolnicze wykorzystanie tych nieruchomości”.

Te niełatwe cele ministerstwo zamierza zrealizować, nowelizując aż 8 ustaw.

Nowością jest wprowadzenie podstawowej normy obszarowej – określanej przez ministra „przy uwzględnieniu średniej powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstw rolnych w poszczególnych województwach”.

Narzędzie to ma posłużyć do przeciwdziałania rozdrabnianiu gospodarstw: przeniesienie własności (sprzedaż, darowizna, zamiana, dożywocie), wskutek której miałby nastąpić podział gospodarstwa, byłoby możliwe tylko wtedy, gdy powierzchnia zachowanych użytków byłaby nie mniejsza niż podstawowa norma obszarowa; zbyte zostałyby wszystkie nieruchomości (z wyjątkiem tych pod budynkami); powierzchnia nabywanych gruntów wraz z gruntami nabywcy byłaby większa niż podstawowa norma obszarowa; zbywana nieruchomość obejmuje nieużytki rolne nieprzylegające do innych użytków z tego samego gospodarstwa, ale przylegające do użytków rolnych nabywcy.

Inny podział zbywanego gospodarstwa wymagałby zgody dyrektora OT ANR.

Lista wymogów przewidzianych dla nabywcy ziemi jest bardzo długa.

Własność mogłaby być przeniesiona wyłącznie na rzecz:

- rolnika indywidualnego na powiększenie gospodarstwa rodzinnego;

- osoby bliskiej zbywcy;

- członka spółdzielni będącego rolnikiem;

- spółdzielni, której członkami są rolnicy;

- gminy i skarbu państwa;

- spółki z o.o. działającej rolniczo, tworzonej przez rolników

- spółki akcyjnej, działającej rolniczo, której akcjonariusze „są lub byli” rolnikami indywidualnymi;