PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Rola ANR - doświadczenia i nowe wyzwania

Autor: farmer.pl

Dodano: 28-11-2012 11:46

Tagi:

Zapoczątkowane na przełomie lat 80-tych i 90-tych minionego stulecia przemiany ustrojowe w Polsce dotyczyły również polskiej wsi.



Co prawda 2/3 powierzchni użytków rolnych (ziemi rolnej) było w rękach prywatnych i stanowiło własność rolników indywidualnych, ale aż 25% było we władaniu będących w większości na krawędzi bankructwa, zadłużonych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (popularnie pegeerów). Wymusiło to decyzję o powołaniu w październiku 1991 roku ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (od 16 lipca 2003 roku jej następcą prawnym jest Agencja Nieruchomości Rolnych), która miała za zadanie rozwiązanie skutków gospodarki państwowej w rolnictwie trwającej blisko pół wieku! O skali wyzwań w zakresie przekształceń strukturalnych i własnościowych jakie stanęły przed Agencją, świadczy chociażby wielkość przejętego przez nią majątku: 4,7 miliona hektarów gruntów, majątek trwały o wartości 9 miliardów złotych, ponad 336 tysięcy mieszkań, 6 tysięcy obiektów przemysłowych oraz zabytków. Do tego należy dodać 2 miliardy różnych zobowiązań (długów) po pegeerach.

Z perspektywy 20 lat nie ma wątpliwości, że zakres i skala zadań jakie nałożono na Agencję nie znajdują porównania z żadną inną instytucją w sektorze rolnym w tej części Europy.

Na początku nadrzędnym celem Agencji była restrukturyzacja i rozdysponowanie przejętego mienia. W następnych latach wzrastało znaczenie innych celów w tym realizacja zadań rządowych: restrukturyzacja przejętych długów, nadzór właścicielski nad spółkami strategicznymi, pomoc społeczna dla środowisk popegeerowskich w tym przeciwdziałanie bezrobociu. W 2003 roku, praktycznie w „przeddzień" wejścia Polski do Unii Europejskiej Agencja otrzymała nowe instrumenty prawne mające na celu rozwój gospodarstw rodzinnych i przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji gruntów. Wtedy też zmieniała nazwę z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa na Agencję Nieruchomości Rolnych. Obecnie, wraz z ostatnią nowelizacją ustawy (weszła w życie 3 grudnia 2011 roku) Agencja skoncentrowana jest na realizacji procesu trwałego rozdysponowania nieruchomości Zasobu do czasu uwolnienia rynku gruntów rolnych w Polsce, co nastąpi zgodnie z Traktatem Akcesyjnym po 1 maja 2016 roku. Wydaje się, że jest to ostatni znaczący etap w prywatyzacji majątku po byłych pegeerach.

Bilans dokonań po 20 latach

W ciągu 20 lat Agencja sprzedała 2,2 miliona hektarów gruntów, które trafiły w ręce rolników lub do przedsiębiorstw rolnych. Dzięki tak realizowanej prywatyzacji powstało ponad 5 tysięcy gospodarstw towarowych o powierzchni ponad 100 hektarów, które w większości dobrze radzą sobie na zjednoczonym rynku europejskim, a 300 tysięcy gospodarstw powiększyło swój areał o 5,5 hektara. To pokazuje ogromną rolę jaką Agencja spełniła przy powiększaniu gospodarstw rodzinnych w Polsce, szczególnie na terenach gdzie było dużo państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (pegeerów). W Zasobie pozostaje 1,84 miliona hektarów z tego 1,36 miliona hektarów znajduje się w dzierżawie. To właśnie dzierżawcy, szczególnie na początku transformacji wzięli na siebie ciężar odpowiedzialności za zagospodarowanie państwowych gruntów i dużą część polskiego przemysłu rolno-spożywczego.

Wśród gruntów będących w Zasobie jest kilkadziesiąt tysięcy hektarów gruntów nierolnych, często niezwykle cennych terenów inwestycyjnych, położonych w granicach dużych miast, specjalnych stref ekonomicznych, ważnych węzłów komunikacyjnych. To powoduje, że coraz częściej partnerami biznesowymi Agencji są inwestorzy zagraniczni z całego świata. Praktycznie nie ma w Polsce dużych inwestycji infrastrukturalnych bez terenów należących do Agencji.

Trzeba również pamiętać, że ANR sprawuje w imieniu państwa nadzór nad 46 spółkami o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Wśród nich są znane na całym świecie stadniny koni arabskich czystej krwi i perła w koronie - Stadnina Koni Janów Podlaski słynąca z dorocznej, najstarszej na świecie Aukcji Pride of Poland. W spółkach agencyjnych prowadzona jest hodowla twórcza i zachowawcza oraz gromadzony najcenniejszy materiał genetyczny roślin i zwierząt decydujący o postępie biologicznym, a często także bezpieczeństwie żywnościowym Polski. Dzisiaj wartość majątku tych spółek to ponad 1,7 miliarda złotych. Ich zysk tylko za 2011 rok wyniósł ponad 103 miliony złotych.

Beneficjentami działalności Agencji w ciągu ostatnich 20 lat poza rolnictwem było wiele instytucji oraz samorządów w tym większość gmin w Polsce. Agencja nieodpłatnie przekazała grunty: Lasom Państwowym (153 tys. ha), kościelnym osobom prawnym (86 tys. ha), samorządom (53 tys. ha), parkom narodowym, spółdzielniom mieszkaniowym, instytutom naukowym, społecznym, fundacjom - kolejne 52 tys. ha. Nie ma w Polsce gminy popegeerowskiej gdzie dzięki przekazanym nieodpłatnie gruntom lub bezzwrotnej pomocy finansowej (łącznie 1 miliard złotych) nie powstała infrastruktura lub obiekty, które na co dzień polepszają i wpływają na komfort życia mieszkańców. Również obecnie pomimo ograniczeń ustawowych Agencja na lata 2009-2012 w ramach Programu Pomocy Środowiskom Popegeerowskim zamierza przeznaczyć 237 milionów złotych na pomoc gminom i spółdzielniom mieszkaniowym.

Mając świadomość skutków i licząc się z dramatem często całych rodzin pracujących na terenach po zlikwidowanych pegeerach Agencja otrzymała ustawowe narzędzia, które do 2004 roku pozwalały jej wymiernie wspierać środowiska popegeerowskie. W pierwszej kolejności na rzecz tych rodzin za kilka procent wartości sprzedała ponad 300 tysięcy przejętych do Zasobu mieszkań, co pozwoliło na zabezpieczenie warunków lokalowych dla setek tysięcy ludzi. Byli pracownicy pegeerów wykupili mieszkania za 5% ich wartości, korzystając z prawnie ustalonych preferencji. Agencja zrealizowała ogromną liczbę działań i programów w celu polepszenia trudnej sytuacji materialnej i społecznej byłych pracowników ppgr i członków ich rodzin. ANR wraz z majątkiem przejęła ponad 193 tys. pracowników. Kilkadziesiąt tysięcy z nich nadal pracuje w przekształconych przedsiębiorstwach, część przeszła do innych zawodów, albo na emeryturę bądź rentę, a reszta niestety została bez pracy. Wprawdzie obecnie bezrobocie wśród byłych pracowników ppgr to tylko mała statystycznie część ogólnego bezrobocia na wsi, ale jego koncentracja często w całych osiedlach w małych wsiach i miasteczkach wywołuje bardzo negatywne skutki społeczne, niestety do dnia dzisiejszego. Dlatego też do 2005 roku na aktywizację zawodową byłych pracowników ppgr i ich rodzin oraz szeroko rozumianą pomoc społeczną, skierowaną właśnie do tego środowiska Agencja wydatkowała ponad miliard złotych, z tego nieco ponad 1/3 trafiła do Funduszu Pracy. W swoich działaniach na rzecz środowiska byłych pracowników ppgr Agencja koncentrowała się także na pomocy socjalnej przede wszystkim dla najsłabszych - ludzi starszych, dzieci i młodzieży. O ile w 1998 roku Agencja zafundowała 630 stypendiów to w roku szkolnym 2004/2005 (ostatnim gdy te programy realizowała, bo później już tę możliwość odebrały Agencji przepisy) było tych stypendiów 46,5 tysiąca. W tym czasie Agencja była największym donatorem stypendiów w Polsce dla dzieci z rodzin popeggerowskich w szkołach średnich i ponadgimnazjalnych!

Podobnie jeśli chodzi o organizowanie wypoczynku letniego i zimowego dla dzieci (kilkadziesiąt tysięcy wyjazdów rocznie), dożywianie dzieci w szkołach, ochronę zdrowia (organizacja akcji „białe soboty i niedziele", leczenie sanatoryjne, zakup leków i sprzętu rehabilitacyjnego). Do dnia dzisiejszego Agencja czynnie uczestniczy w realizacji Programu Stypendiów Pomostowych dla studentów pierwszego roku, którego była w 2002 roku pomysłodawcą i donatorem do 2005 roku wraz z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności i Narodowym Bankiem Polskim. Na prawie 15 tysięcy przyznanych do tej pory stypendiów, połowę otrzymała młodzież pochodząca z rodzin popegeerowskich. Wymienione działania
w znacznym stopniu ograniczyły ujemne skutki wynikające z restrukturyzacji i prywatyzacji pegeerów.

Gospodarka finansowa Agencji Nieruchomości Rolnych

Od początku swojej działalności Agencja była instytucją samofinansującą co oznaczało, że nie tylko nie czerpie środków z budżetu na bieżącą działalność, ale wszystkie wypracowane nadwyżki odprowadza właśnie do budżetu lub na cele wskazane przez rząd bądź określone ustawowo.
Agencja bardzo szybko uregulowała wszelkie zobowiązania po byłych pegeerach, a następnie przez wiele lat realizowała programy rządowe, w tym skierowane do środowisk popegeerowskich, na które przeznaczała setki milionów złotych rocznie.

Począwszy od 2004 r. Agencja odprowadza do budżetu państwa kwotę wynikającą z różnicy między wpływami uzyskanymi z gospodarowania mieniem Zasobu w danym roku obrotowym, a środkami wydatkowanymi na realizację ustawowych zadań. Od 2005 do końca października 2012 r. ANR odprowadziła do budżetu kwotę ponad 8,3 mld zł. Ponadto regularnie zasila Fundusz Rekompensacyjny, z którego Zabużanom wypłacane są odszkodowania wynikające z przesunięcia granic Polski po II wojnie światowej. Na ten cel w okresie od 2006 do końca października 2012 roku Agencja wpłaciła niemal 2,94 mld zł. To właśnie środki wypracowane przez Agencję pozwoliły chociaż częściowo naprawić krzywdy wyrządzone Zabużanom.

Łącznie od 2004 roku Agencja wpłaciła do państwowej kasy prawie 11,3 mld zł.

20 lat i co dalej?

Nowelizacja ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z 16 września 2011 roku jasno wskazała cele, na których powinna koncentrować się Agencja w najbliższym okresie. Natomiast poważna dyskusja o przyszłości Agencji i jej ewentualnej roli w niewątpliwie czekającymi Polskę chociażby przekształceniami strukturalnymi w sektorze gospodarstw indywidualnych ciągle przed nami. Biorąc pod uwagę ogrom i wagę zadań zrealizowanych przez Agencję w ciągu ostatnich 20 lat, nie ulega wątpliwości, że ANR ma zarówno doświadczenie, ludzi oraz potencjał, aby nowym wyzwaniom, w warunkach nieograniczonej konkurencji europejskiej, sprostać.

Rzecznik Prasowy ANR

Czy wiesz, że...?

  • 19 października 1991 r. uchwalona została Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, która powołała do życia Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (AWRSP)
  • 28 stycznia 1992 r. Agencja formalnie rozpoczęła działalność
  • pierwszym prezesem Agencji był Adam Tański i kierował nią ponad 10 lat - od 28 stycznia 1992 r. do 31 października 2002 r.
  • 13 prezesów kierowało Agencją w ciągu 20 lat działalności
  • 11 oddziałów terenowych i 5 filii posiada Agencja
  • 2,2 tys. pracowników zatrudnia obecnie Agencja
  • 16 lipca 2003 r. weszła w życie Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego i od tego momentu następcą prawnym AWRSP stała się Agencja Nieruchomości Rolnych
  • 4,74 mln ha gruntów przejęła Agencja po pegeerach i z Państwowego Funduszu Ziemi
  • 2,2 mln ha gruntów sprzedała dotychczas Agencja, zawierając 250 tys. umów
  • 193 tys. ha (najwięcej w historii) Agencja sprzedała w 1996 r.
  • 1,84 mln ha gruntów nadal znajduje się w Zasobie WRSP
  • 1,36 mln ha gruntów znajduje się w dzierżawie na podstawie 72 tys. zawartych umów dzierżawy
  • 1,25 mln ha gruntów (najwięcej w historii) Agencja wydzierżawiła w 1994 r.
  • 1,1 mln przetargów zorganizowała Agencja w ciągu 20 lat
  • 400 przetargów organizuje Agencja każdego dnia w 2012 r.
  • 53,5 tys. ha gruntów Agencja przekazała bezpłatnie samorządom, głównie gminom
  • 86 tys. ha Agencja przekazała nieodpłatnie kościelnym osobom prawnym
  • 153 tys. ha Agencja przekazała Lasom Państwowym
  • 52 tys. ha przekazała parkom narodowym, spółdzielniom mieszkaniowym, instytutom naukowym, fundacjom
  • 5 tys. 100-hektarowych gospodarstw towarowych powstało na majątku Zasobu WRSP, a 300 tys. gospodarstw indywidualnych powiększyło swój areał średnio o 5,5 ha
  • 500 zł kosztował średnio 1 ha państwowej ziemi w 1992 r., dzisiaj średnio za 1 ha trzeba zapłacić 20,5 tys. zł
  • 31 grudnia 2013 r. mija termin nabywania państwowych gruntów przez rolników indywidualnych na zasadach preferencyjnych
  • 1 maja 2016 r. zostanie uwolniony rynek ziemi w Polsce
  • 46 spółek strategicznych dla gospodarki narodowej nadzoruje Agencja, wśród nich jest Stadnina Koni Janów Podlaski
  • 1,1 mld zł bezzwrotnej pomocy finansowej dla środowisk popegeerowskich udzieliła Agencja do 2005 r.
  • 1 mld zł Agencja przekazała samorządom w ramach bezzwrotnej pomocy finansowej
  • 104,5 tys. stypendiów udzieliła Agencja dla dzieci i młodzieży z rodzin popegeerowskich do 2005 r.
  • 7,5 tys. studentów pochodzących z rodzin popegeerowskich skorzystało z pomocy Agencji w ramach realizacji Programu Stypendiów Pomostowych
  • 8,3 mld zł odprowadziła Agencja do budżetu państwa od 2005 r.
  • 2,94 mld zł Agencja wpłaciła na Fundusz Rekompensacyjny dla Zabużan
Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.219.236
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!