Zbadano funkcjonowanie gospodarstw, których łączna powierzchnia użytków rolnych wynosi co najmniej 100 ha. Z raportu wynika, że – z jednej strony – sukces eksportowy Polski w segmencie rolno-spożywczym to zasługa w głównej mierze gospodarstw towarowych, które nie tylko dorównują poziomem zorganizowania i wyposażenia tym z zachodniej Europy, ale często znacznie je przewyższają. Z drugiej zaś rola i znaczenie dużych gospodarstw w naszym kraju jest wciąż niedoceniana.

Obecni na konferencji politycy i przedstawiciele sektora rolnego zgodnie twierdzili, że gospodarstwa towarowe są najbardziej efektywne. One mają zdolność reprodukcji, tzn. odtwarzania majątku i inwestowania. Bez nich trudno sobie wyobrazić jakiekolwiek możliwości rozwoju produkcji na rynek krajowy i zagraniczny. Do udziału w konferencji zaproszono też Agencję Nieruchomości Rolnych, którą reprezentował Tomasz Ciodyk, dyrektor Zespołu Gospodarowania Zasobem.

Tomasz Ciodyk w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że wiele nowoczesnych gospodarstw towarowych powstało na majątku ANR. Ponadto omówił stan zagospodarowania państwowych gruntów oraz przedstawił najważniejsze aspekty dotyczące dzierżawy nieruchomości. Poinformował, że na końcu 2014 r. w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa pozostawało prawie 1,5 mln ha gruntów, w tym ponad 1,09 mln ha było w dzierżawie, na podstawie 54,6 tys. zawartych umów. Średni czynsz dzierżawny dla nowo zawartych umów w 2014 roku wyniósł 11,7 dt/ha. Jednak średni czynsz dzierżawny dla wszystkich trwających umów dzierżawy to niecałe 4 dt/ha. Wyjaśnił, że w początkach działalności ANR, z uwagi na dużą ofertę gruntów Skarbu Państwa i ograniczone możliwości finansowe ich potencjalnych nabywców, dzierżawa była podstawowym sposobem zagospodarowania gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W latach 1993–1995 Agencja wydzierżawiła ponad 3 mln ha gruntów Zasobu. Z czasem zadania ANR ulegały zmianie i głównym sposobem prywatyzacji stała się sprzedaż, natomiast znaczenie dzierżawy systematycznie malało. Jednak od dwóch lat obserwuje się wzrost powierzchni dzierżawionych gruntów. – Obecnie podstawowy okres zawierania umów to 6 lat. W lutym br. zostało zmienione zarządzenie prezesa ANR w sprawie zasad dzierżawy nieruchomości, które umożliwia przedłużenie okresu trwania umowy dzierżawy do 10 lat. Może to nastąpić w przypadku, kiedy nieruchomość nie może zostać sprzedana, bądź przemawiają za tym obiektywne względy przedstawione przez rolnika, takie jak: poniesienie znacznych nakładów finansowych w ramach prowadzonej działalności rolniczej, a przedłużenie umowy dzierżawy zapewni mu stabilność gospodarowania i zachowanie płynności finansowej gospodarstwa.

Umowa może być również przedłużona jeśli dzierżawca wykupił ośrodek gospodarczy i prowadzi na nim działalność gospodarczą, jeśli przedmiotem dzierżawy są grunty na których znajdują się plantacje kultur wieloletnich lub jeśli przemawiają za tym względy społeczno-gospodarcze – wyjaśnił Tomasz Ciodyk. – Jednak łączny okres dzierżawy nie może przekroczyć 30 lat – dodał.