Wykonanie płyty obornikowej na terenie działki zagrodowej nie wymaga zezwolenia na budowę. Wymagane jest natomiast zgłoszenie do Wydziału Architektury przy właściwym Urzędzie Gminy na co najmniej 30 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia budowy. Do zgłoszenia należy dołączyć szkic projektu, opis sposobu wykonania obiektu, dowód stwierdzający prawo do dysponowania terenem działki. Szczegółowy zakres wymagań przedstawi urząd przyjmujący zgłoszenie.

Rolnik zobowiązany jest także przez 5 lat zachować faktury i rachunki za materiały budowlane, również wystawione przez firmę, jeśli taką wynajął dla wykonania budowy. Prace mogą być wykonane również systemem gospodarczym. W każdym wypadku, jeśli rolnik wykonuje przedsięwzięcie budowlane w ramach „Dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej”, wymagany będzie dokument potwierdzający jakość wykonanej płyty, przede wszystkim jej szczelność. Rolnik może zamówić beton z samojezdnej gruszki, wówczas odpowiedzialność za certyfikat jakościowy materiału spoczywa na firmie betoniarskiej wystawiającej fakturę. Osoba z uprawnieniami budowlanymi zawsze może wystawić dokument potwierdzający jakość wykonanych prac, o ile są one w pełni zgodne ze sztuką budowlaną. Do udzielania szczegółowych informacji odnośnie zakresu wymaganych dokumentów zobowiązane są terenowe oddziały Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a więc te urzędy, w których rolnik bezpośrednio załatwia formalności, ubiegając się o dotację. Koniecznymi informacjami w tej kwestii powinny dysponować również organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, do których rolnik może się zwrócić z pytaniami w konkretnej sprawie.

Gdzie budować?
Przepisy nie określają usytuowania płyty w stosunku do innych budynków w tym samym gospodarstwie. Wraz z budynkiem inwentarskim płyta powinna tworzyć ciąg technologiczny, a także powinien być do niej dojazd o szerokości minimum 3 m. Przy wyznaczaniu konkretnej lokalizacji trzeba pamiętać o zachowaniu minimalnych odległości od innych obiektów, wymaganych prawem budowlanym:
  • od studni zarówno kopanej, jak i wierconej, obojętnie gdzie usytuowanej – 15 m,
  • od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich – 30 m,
  • od budynków przetwórstwa rolno-spożywczego i magazynów środków spożywczych – 50 m,
  • od granicy działki sąsiedniej – 4 m,
  • od silosów na zboże i pasze – 5 m,
  • od silosów na kiszonki – 10 m.
Jak duża?
Zgodnie z Ustawą o Nawozach i Nawożeniu z roku 2000 płyta powinna mieć powierzchnię umożliwiającą składowanie obornika przez okres co najmniej 4 miesięcy. Jednak pojemność składowiska, podobnie jak w przypadku gnojowicy, należy przewidzieć na okres 6 miesięcy. W obliczeniach należy wziąć pod uwagę wielkość stada, ilość odchodów pozostawionych przez dany gatunek zwierząt, ilość ściółki na legowiskach. Ze względu na sanitarne warunki przechowywania obornika nie powinno się stosować mniejszych ilości ściółki w ciągu doby niż podane: krowy mleczne – 4 kg, bydło młode – 5 kg, bydło opasowe – 3,5 kg. W pryzmie rozwijają się bakterie, co jest źródłem nieprzyjemnych zapachów. Ich wydzielanie jest tym mniejsze, im większa jest ilość użytej ściółki.

Wymagana powierzchnia płyty na 1 SD (sztuka duża – umowne zwierzę o masie 500 kg).
Zakłada się, że waga świeżego, wilgotnego i średnio ubitego obornika to 0,8 t/mszesc, a wysokość składowania pryzmy – około 2 m. Półroczna produkcja obornika od 1 SD wynosi około 5 ton, co w przeliczeniu na objętość daje ,25 mszesc (5 t podzielone przez 0,8 t/mszesc). Wymagana powierzchnia płyty dla 1 SD, z uwzględnieniem 10-procentowej rezerwy, wyniesie więc 3,5 mkw (6,25 mszesc : 2 m x 110 proc.). Znając współczynniki przeliczeniowe poszczególnych grup zwierząt w różnym wieku i o różnej masie ciała, można łatwo policzyć wymaganą powierzchnię płyty. Dla bydła współczynniki przeliczeniowe na SD wynoszą: krowa o masie ciała 600 kg – 1,2 SD; jałówka cielna (450 kg) – 0,9; jałówka 12–18 miesięcy (350 kg) – 0,7; jałówka 6–12 miesięcy (250 kg) – 0,5; cielę do 6 miesięcy (100 kg) – 0,2; młode bydło opasowe, roczne (375 kg) – 0,75; buhaj dorosły (900 kg) – 1,8.

Gnojówka w zbiorniku
Pojemność zbiornika na gnojówkę jest uzależniona od wielkości stada i powierzchni płyty obornikowej. Słoma chłonie dużo wody, a więc i moczu, dlatego od jej ilości na legowisku zależy objętość odciekającej gnojówki. Według badań skandynawskich kilogram ściółki ze słomy wchłania około 2 litry gnojówki. Przechodząc na ściółkę głęboką, ilość gnojówki odprowadzanej do zbiornika maleje aż o 70–80 proc.! Z obserwacji wynika, że przy utrzymywaniu zwierząt na płytkiej ściółce, objętość gnojówki spływającej do zbiornika wynosi w ciągu doby około 12 litrów (0,012 mszesc) na 1 sztukę dużą.

Przyjmując półroczny okres magazynowania i 10-procentową rezerwę, wymagana objętość zbiornika dla 1 SD wyniesie 2,4 mszesc (0,012 mszesc x 180 dni x 110 proc.). Do zmagazynowania pozostaje jeszcze woda z opadów, jakie w ciągu pół roku spadną na płytę obornikową. Zakłada się, że oprócz wody wchłoniętej przez obornik do zbiornika spłynie jeszcze około 150 litrów opadów (0,15mszesc) z 1 mkw płyty, a zatem z powierzchni 3,5 mkw, przypadającej na obornik od 1 SD, będzie to 0,55 mszesc (3,5 mg x 0,15 mszesc).

Całkowita objętość zbiornika na gnojówkę dla 1 SD wynosi więc około 3 mszesc (2,4 mszesc + 0,55 mszesc).Szczelny beton
Nie ma przepisów precyzujących kształt płyty i sposób jej wykonania. Ponieważ jej głównym zadaniem jest izolowanie odchodów od gruntu, wykonanie powinno być szczególnie staranne. Prosta i łatwa w budowie jest tradycyjna płyta betonowa. Na początku należy usunąć wierzchnią, 30-centymetrową warstwę ziemi. Wykonanie podsypki powinno być uzależnione od rodzaju gruntu. Jeśli jest to ziemia gliniasta, gromadząca dużo wody, podczas mrozów ulegnie silnemu wypiętrzeniu. Podsypka na takie podłoże powinna mieć grubość minimum 30 cm. Zwykle wykonuje się ją z piasku, ale lepszym materiałem jest żwir, ponieważ nie zatrzymuje i nie podciąga wody. Na gruntach piaszczystych, łatwo przepuszczalnych, wystarczającą podsypkę zapewni 15-centymetrowa warstwa piasku.

Następną warstwą jest podbudowa z chudego betonu. Spoiwem może tu być dowolny cement. Proponowany skład 1 metra sześciennego to: cement – 180 kg, piasek – 900 kg, żwir 200 kg. Na podbudowie należy położyć izolację. Najtańszą i najprostszą jest folia polietylenowa o grubości 0,5 mm. Jej płachty należy kłaść na zakład, o szerokości minimum 20 cm. Dla uzyskania większej szczelności można je skleić taśmą butylową lub klejem silikonowym do polietylenu. Na tak przygotowaną powierzchnię wylewa się płytę betonową, na której bezpośrednio będzie leżał obornik. Ponieważ powierzchnia płyty będzie narażona na agresywne oddziaływanie gnojówki, najodpowiedniejszy jest cement portlandzki, o bardzo wysokiej odporności (symbol CEM I 42,5 N–HSR/NA). Jest on przeznaczony do specjalnych zastosowań, w tym na budowle inwentarskie bezpośrednio związane z chowem zwierząt, jak płyty gnojowe czy zbiorniki na gnojowicę (wg normy PN-B19707).

Zalecany skład metra sześciennego betonu to: minimum 300 kg cementu, a całkowita masa kruszywa – 2350 kg (w tej ilości powinno być 30–35 proc. piasku i 65–70 proc. żwiru). Ilość wody powinna wynosić 157 l/mszesc, a stosunek wody do cementu – 55:100.

Płytę należy wykonać ze spadkiem około 1 proc. (1 cm na 1 metr), co umożliwi powolny spływ wody gnojowej do zbiornika. Na długości 15 metrów różnica poziomów może wynosić więc kilkanaście cm. Dlatego spadki powinny być wstępnie wyprofilowane już na podsypce, aby potem nie tracić niepotrzebnie betonu. Dla obu rodzajów betonu (chudego i na płytę) zalecana jest konsystencja gęsta, plastyczna. Formowanie spadków będzie wówczas można łatwiej kontrolować. Aby zwiększyć szczelność betonu, można dodać specjalne domieszki, na przykład hydrobet, lub powierzchnię betonu pokryć impregnatem, na przykład hydrostopem, głęboko wnikającym w powierzchnię i trwale zamykającym szczeliny i pory.

Niezbędne dla uzyskania pełnej szczelności płyty obornikowej jest wykonanie obrzeży w postaci betonowej ścianki o wysokości około 30 cm, która umożliwia swobodny dostęp do obornika z każdej strony.  Rozwiązanie takie zmusza jednak do starannego formowania pryzmy. Budowanie wyższych obrzeży w postaci ścianki oporowej jest nieekonomiczne i nie-racjonalne. Konieczne jest wówczas stosowanie zbrojenia, ponadto utrudniony jest dostęp do pryzmy.

Zgodnie z artykułem 18 Ustawy o Nawozach i Nawożeniu z 26 lipca 2000 r. (Dz.U. Nr. 89 z 24.10.2000 r.) nawozy naturalne w postaci stałej (obornik) powinny być przechowywane w pomieszczeniach inwentarskich lub na nieprzepuszczalnych płytach, zabezpieczonych przed przenikaniem wycieku do gruntu oraz wyposażonych w instalację odprowadzającą wycieki do szczelnych zbiorników. Składowanie obornika na płycie zapobiega nie tylko skażeniu wód gruntowych, zasilających jeszcze wiele wiejskich studni, lecz także stratom składników pokarmowych. Przy przechowywaniu obornika na gruncie wypłukaniu może ulec bowiem 35 proc. azotu, 20 proc. fosforu i 50 proc. potasu zawartego w oborniku.

Grafika

Źródło "Farmer" 06/2006

Podobał się artykuł? Podziel się!