Dotychczas to właściciele nieruchomości decydowali, który przedsiębiorca odbierał od nich śmieci. W myśl nowych przepisów - które weszły w życie 1 stycznia 2012 - wybór takiej spółki należy tylko i wyłącznie do gminy; w drodze przetargu będzie ona wybierać jeden podmiot świadczący usługi na całym jej terenie, a w przypadku większych gmin - na określonym obszarze. Te nowe przepisy przygotowanej przez resort środowiska nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, są szeroko krytykowane przez samorządowców mających czas do połowy 2013 r. na wprowadzenie nowych rozwiązań

Projekt senatorów - jak wyjaśniała w Senacie przewodnicząca komisji środowiska Jadwiga Rotnicka (PO) - ma na celu wprowadzenie rozwiązań umożliwiających gminom "racjonalną i elastyczną" politykę w zakresie ustalania opłat za odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i gospodarowania tymi odpadami.

Projekt przewiduje - mówiła senator PO - że politykę ustalania opłat za gospodarowanie odpadami będzie mogła ustalać gmina w sposób elastyczny, uwzględniający swoje specyficzne potrzeby.

Senatorowie proponują m.in. zmianę ustawy w taki sposób, aby umożliwić gminom wybór różnych metod ustalania opłat dla poszczególnych części obszaru gmin, np. części wyposażonej w wodociągi - według zużycia wody, natomiast co do pozostałego obszaru - według innej metody.

Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na wybór jednolitej metody na całym obszarze gminy. Uregulowanie takie spotkało się z krytyką ze strony samorządów, które zarzucają, że jest ono mało elastyczne.

Ponadto zgodnie z projektem senackim wyposażenie posesji w pojemniki nie musi być obowiązkiem jej właściciela - jak to jest obecnie - ale może zostać scedowane przez gminę na firmę odbierającą odpady. Jak zaznaczono w uzasadnieniu do projektu, ta zmiana będzie dodatkowym bodźcem zachęcającym mieszkańców do selektywnego zbierania odpadów.

Projekt wprowadza ponadto możliwość wyposażania nieruchomości w pojemniki sfinansowane przez gminę z opłat pobranych za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Senacki projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie 14 dni po uchwaleniu, a samorządy będą mieć trzy miesiące na dostosowanie się do jej zapisów.