Wymogi wzajemnej zgodności dotyczące dobrostanu zwierząt nie są nowymi przepisami, a ich przestrzeganie jest obowiązkowe dla wszystkich hodowców. Nowym elementem jest od nowego roku powiązanie wysokości przyznawanych płatności bezpośrednich z przestrzeganiem tych przepisów.

Obszar A i B obowiązują od 2009 i 2011 r., więc sankcje za nieprzestrzeganie są od dawna znane. Dla przypomnienia, w przypadku stwierdzenia niezgodności w wyniku zaniedbania przez rolnika (nieumyślnie) obniżka całości płatności bezpośredniej wyniesie z zasady 3 proc., jednakże na podstawie raportu z kontroli może zostać wydana decyzja o obniżeniu do 1 proc. lub podwyższeniu do 5 proc., a nawet odstąpieniu od nakładania obniżki.

Większe „kary” czekają rolnika, który celowo dopuści się stwierdzonej niezgodności. W tym przypadku obniżka z zasady sięgnie 20 proc. całkowitej wartości płatności. Na podstawie protokołu z czynności kontrolnych może zostać wydana decyzja o obniżeniu, ale nie mniej niż do 15 proc. lub podwyższeniu nawet do 100 proc.

W przypadku stwierdzenia tego samego naruszenia przez kolejne dwa lata (powtarzająca się niezgodność) sankcja w postaci obniżki wzrasta trzykrotnie, ale nie więcej niż do 15 proc. W momencie gdy osiągnie 15 proc. od następnego roku to naruszenie traktowane jest jako niezgodność celowa, która jest bardziej dotkliwa.

W przypadku stwierdzenia „drobnej niezgodności”, np. gdy nie zagraża zdrowiu zwierząt i jest możliwe szybkie jej naprawienie i rolnik w wyznaczonym terminie tego dokona, obniżka płatności nie będzie zastosowana.

Za kontrolę dobrostanu zwierząt będą odpowiedzialni Powiatowi Lekarze Weterynarii. Wysokość obniżenia płatności, zależy od rodzaju i skali naruszenia norm i wymogów. Aby ją ustalić bierze się pod uwagę: zasięg, dotkliwość i trwałość i ocenia przy zastosowaniu skali punktowej: 1, 3 lub 5 w zależności od stopnia naruszenia. Uzyskane punkty są sumowane i przeliczane na procentową wielkość obniżki, więcej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 62 poz.434).



Wymogi dobrostanu zwierząt uregulowane są w kilku aktach prawnych. Można je podzielić na ogólne i szczegółowe.

Wymogi ogólne uregulowane są w Dyrektywie Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotyczącej ochrony zwierząt hodowlanych (Dz. Urz. L 221 z 8.8.1998), ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U z 2003 Nr 106, poz. 1002 z poźn. zm.).  Dokumenty te określają:

- Kwalifikacje osób obsługujących zwierzęta. Osoby obsługujące zwierzęta powinny mieć wiedzę umiejętności m in. w zakresie żywienia, obsługi, zachowań zwierząt. Kwalifikacje mogą być potwierdzone świadectwem ukończenia szkoły rolniczej lub praktycznym doświadczeniem zdobytym podczas pracy ze zwierzętami.

- Przechowywanie dokumentacji dotyczącej leczenia i padnięć zwierząt.

-  Kontrolę zwierząt pod kątem m.in. zdrowia, bezpieczeństwa, dostępu do wody, powinna odbywać się w przypadku cielą w pomieszczeniach zamkniętych minimum 2 razy dziennie, pozostałych zwierząt minimum raz dziennie. W systemie otwartym minimum raz dziennie w przypadku cieląt i tak często jak to możliwe dla pozostałych zwierząt, aby zapobiec ich ewentualnemu cierpieniu.

- Żywienie zwierząt paszą pełnowartościową odpowiednią dla gatunku i wieku. Dostęp do odpowiedniej ilości  świeżej wody.

- Zapewnienie swobody ruchu zwierzętom. Każde zwierzę, bez względu na system utrzymania, powinno mieć m. in. możliwość swobodnego wstania, położenia się i dostępu do paszy.

- Budynki i pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta powinny posiadać odpowiednią konstrukcję i wyposarzenie, aby zapewnić odpowiedni komfort psychiczny i fizyczny. Należy dbać o czystość i dezynfekcję. Materiały użyte do budowy pomieszczeń nie mogą być szkodliwe dla zwierząt pod względem mechanicznym, chemicznym i mikrobiologicznym.

- Zapewnienie odpowiedniego mikroklimatu w pomieszczeniach poprzez utrzymywanie odpowiednich parametrów: temperatura, wilgotność, oświetlenie i stężenie gazów, pyłu i kurzu.

- Wykonywanie zabiegów weterynaryjnych i zootechnicznych powinny dokonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.

- Stosowanie tylko dozwolonych technologii  w chowie i hodowli zwierząt np. zakaz tuczu gęsi na stłuszczone wątroby.

Dodatkowe wymogi dla cieląt (oprócz ogólnych), do przestrzegania których zobowiązani są hodowcy określa Dyrektywa Rady 2008/119/WE z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiająca minimalne normy ochrony cieląt (Dz. Urz. L 10 z 15.1.2009) i analogicznie dla hodowców świń Dyrektywa Rady 2008/120/WE z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiająca minimalne normy ochrony świń (Dz. Urz. L 47 z 18.2.2009).

Minimalne warunki utrzymania zwierząt z podziałem na poszczególne gatunki (dotyczy cieląt, świń, kur niosek i brojlerów)  znajdują się w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 roku w sprawie wymagań i postępowania przy utrzymywaniu zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U z 2010 Nr 56, poz. 344 z poźn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 116 poz.778). Rozporządzenie to obejmuje bydło (z wyjątkiem cieląt) , owce, kozy, konie, króliki, szynszyle, nutrie, jelenie, strusie, przepiórki, perlice, lisy polarne, lisy pospolite, jenoty, norki, tchórze, daniele, gęsi, indyki, i kaczki).