Szczególną uwagę poświęciliśmy kwestii przekazania gospodarstwa rolnego za życia spadkodawcy w ręce jednego ze spadkobierców wraz z pominięciem innych spadkobierców oraz możliwości domagania się w takiej sytuacji zachowku (często potocznie błędnie nazywanego "zachówkiem").

FUNKCJA ZACHOWKU W PRAWIE SPADKOWYM

W polskim prawie spadkowym za powszechnie obowiązującą trzeba uznać zasadę swobody dysponowania swoim majątkiem na wypadek śmierci, co oznacza, iż spadkodawca może dowolnie w testamencie wskazać - jako spadkobiercę całego swojego majątku - osobę zupełnie obcą i z pominięciem najbliższych krewnych. Konsekwencją wolności testowania spadkodawcy jest konieczność zapewnienia podstawowej ochrony osobom najbliższym tak, aby mogły również uzyskać określoną część schedy spadkowej stosownie do ich udziału, który by im przypadał jako spadkobiercom ustawowym. W tym właśnie celu została ustanowiona instytucja zachowku, której celem jest nie tylko zapobieganie wypływaniu majątku poza krewnych, ale i troska o jego sprawiedliwy podział pomiędzy uprawnionymi członkami rodziny.

Instytucja zachowku służy zatem ochronie interesów majątkowych najbliższych członków rodziny spadkodawcy poprzez zapewnienie im, niezależnie od woli spadkodawcy, a czasem nawet wbrew jego woli, roszczenia pieniężnego odpowiadającego określonemu w powołanym przepisie ułamkowi wartości ich udziału w spadku, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli bowiem osoba uprawniona do zachowku dziedziczy z ustawy wespół z innymi osobami, a przy tym nie otrzymała należnego jej zachowku, ma przeciwko współspadkobiercom roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. W tym miejscu trzeba wskazać, iż realizacja prawa do zachowku zawsze sprowadza się do żądania określonej sumy pieniężnej, nie zaś konkretnego przedmiotu należącego do spadku (np. samochodu).

Warto jednak pamiętać, iż instytucja zachowku w żadnym wypadku nie może być traktowana jako prawo absolutne i bezwzględne wobec wolności testowania, pozostając jedynie wyjątkiem, który w niektórych sytuacjach - w związku z możliwością kierowania do spadkobierców roszczeń o zapłatę zachowku - daje możliwość częściowego zniweczenia wolności... Dokończenie tekstu w najnowszym numerze Farmera.

Artykuł pochodzi z nr 12.2014 Farmera. Zobacz więcej materiałów z aktualnego numeru ---> aktualny numer--->prenumerata