PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Niegodność dziedziczenia, czyli kiedy spadek się nie należy

Niegodność dziedziczenia, czyli kiedy spadek się nie należy Fot. Shutterstock

Autor: Anna Szajna-Olszowy, Anna Kliczewska

Dodano: 02-10-2016 07:59

Tagi:

W przypadku śmierci rolnika przejście majątku na spadkobiercę bądź spadkobierców następuje na podstawie dziedziczenia ustawowego bądź testamentowego. Nie zawsze jednak spadkobierca - z uwagi na swoje naganne zachowanie względem spadkodawcy - zostanie dopuszczony do dziedziczenia. Poniżej o tym, kto i w jakich sytuacjach może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, czym różni się uznanie za niegodnego dziedziczenia od wydziedziczenia oraz czy są sytuacje, w których można odwrócić skutki bezprawnych zachowań spadkobiercy.



Dziedziczenie majątku ruchomego (np. pieniędzy czy samochodu) oraz nieruchomości (np. gospodarstwa rolnego) może nastąpić na podstawie ustawy lub testamentu1. Nierzadko zdarza się, że spadkobierca powołany do spadku na podstawie ustawy czy testamentu wskutek swojego nagannego zachowania wobec spadkodawcy nie powinien zostać dopuszczony do dziedziczenia, tj. do przejęcia majątku spadkodawcy, wobec którego dopuścił się popełnienia jednego bądź więcej czynów wskazanych przez ustawodawcę. Za niegodnego dziedziczenia uznany zostać może spadkobierca zarówno ustawowy, jak i testamentowy. W niniejszym artykule przedstawimy sytuacje niegodności dziedziczenia, ponieważ coraz częściej pojawia się potrzeba stosowania jej, w tym również w przypadku dziedziczenia np. gospodarstw rolnych.

POJĘCIE I PRZYCZYNY NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA

Prawo przewiduje trzy sytuacje, w których spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego. Podkreślić należy, iż wskazany przez ustawodawcę katalog jest zamknięty, to znaczy, że wyłącznie przyczyny wskazane w ustawie mogą stanowić podstawę uznania spadkobiercy za niegodnego. Nie mogą one być interpretowane rozszerzająco, zabronione jest również stosowanie wobec nich analogii.

Pierwszą przyczyną uznania spadkobiercy za niegodnego jest dopuszczenie się przez niego umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. W piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, iż chodzi tu o przestępstwo w znaczeniu karnoprawnym, a zatem uregulowane w ustawie Prawo karne. Zaś wyrażenie "dopuszcza się" interpretowane jest nie tylko jako popełnienie przestępstwa, lecz także tylko jego usiłowanie (czyli bezpośrednie zmierzanie do dokonania przestępstwa, do czego jednak nie dochodzi np. wskutek nieudolności działania sprawcy). Także o dopuszczeniu się popełnienia ciężkiego przestępstwa będzie mowa wtedy, gdy sprawca chociażby udzielił pomocy w jego popełnieniu. Nie ma także znaczenia upływ czasu od popełnienia przestępstwa. Co istotne, w przypadku żądania orzeczenia przez sąd niegodności dziedziczenia należy taką możliwość dopuścić nawet pomimo braku skazania spadkobiercy, którego chcemy wykluczyć z dziedziczenia, wyrokiem karnym. Jednakże jeżeli wobec spadkobiercy wyrok karny zostanie wydany, wtedy możemy mieć pewność, iż sąd cywilny będzie zobowiązany uwzględnić nasz wniosek o uznaniu spadkobiercy za niegodnego, bowiem sądy cywilne związane są wyrokami sądów karnych.

Kolejną przyczyną jest nakłonienie podstępem lub groźbą spadkodawcy do sporządzenia lub odwołania testamentu albo przeszkodzenie mu w taki sam sposób w dokonaniu jednej z tych czynności. Przyjmuje się, iż dla zaistnienia tej przesłanki trzeba wykazać, iż to spadkobierca, który ma być uznany za niegodnego, posłużył się podstępem lub groźbą wobec spadkodawcy. Istotne jest także, by w tym przypadku działania spadkobiercy zakończyły się skutkiem w postaci sporządzenia lub odwołania przez spadkodawcę testamentu lub przeszkodzenia mu w tych czynnościach.

Trzecią i ostatnią przyczyną jest dokonanie przez spadkobiercę czynu polegającego na umyślnym ukryciu lub zniszczeniu testamentu spadkodawcy, podrobieniu lub przerobieniu jego testamentu albo świadomym skorzystaniu z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. Ukrycia, zniszczenia, podrobienia bądź przerobienia testamentu musi dopuścić się sam spadkobierca, którego niegodność dziedziczenia chcemy sądownie stwierdzić. Nie jest wystarczające, by powyższych czynności dopuściła się osoba trzecia, nawet bezpośrednio powiązana ze spadkobiercą - czynności te muszą być wykonane osobiście przez przyszłego spadkobiercę. Jednakże wskazać należy, iż uznaje się, że jakiekolwiek przerobienie bądź podrobienie testamentu, nawet niewielkie i z pozoru mało znaczące, jest uznawane za na tyle naganne, że uzasadnia uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.

UZNANIE ZA NIEGODNEGO DZIEDZICZENIA

Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. W praktyce oznacza to, iż z takim żądaniem wystąpią do sądu pozostali spadkobiercy - czy to ustawowi, czy testamentowi.

Niegodność dziedziczenia nie następuje z mocy prawa. O tym, że spadkobierca jest niegodny dziedziczenia, decyduje...

Cały artykuł w najnowszym numerze miesięcznika Farmer (10/2016)

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.2.123
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!