Celem przyjętej przez Sejm ustawy jest m.in. zwiększenie liczby gmin korzystających z funduszu o 15 proc., czyli do 70 proc. ogółu gmin. Aby uzyskać ten wynik, przewidziano zwiększenie o 10 proc., czyli do poziomu 20, 30 i 40 proc., wysokości zwrotu z budżetu państwa wydatków wykonywanych w ramach funduszu sołeckiego (obecnie wydatki wykonane w ramach funduszu podlegają zwrotowi w 10, 20 i 30 proc.).

Za ustawą głosowało 83 senatorów; nikt nie był przeciw ani nie wstrzymał się od głosu.

Podczas wczorajszej debaty nad ustawą senatorowie wskazywali na istotny wpływ, jaki ma fundusz sołecki na rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz na kondycję wsi. Marek Konopka (PO) mówił o "niezwykłej doniosłości" ustawy ze względu na skalę zmian w środowiskach wiejskich, które dzięki niej zachodzą. Wsparł go też Ireneusz Niewiarowski (PO), który podkreślał, że fundusz sołecki ułatwia mieszkańcom wsi prowadzenie wielu przedsięwzięć, pomaga wyłaniać liderów, wzmacnia pozycję sołtysów i zwiększa u nich "poczucie bycia gospodarzem", a także sprzyja utrzymywaniu liczebności we wsiach. Zaznaczył, że teraz czas pomyśleć o utworzeniu linii grantowej dla sołectw.

Według ustawy z 2009 r., fundusz sołecki to forma budżetu partycypacyjnego, który jest wykorzystywany głównie na terenach wiejskich. Składają się na niego wyodrębnione w budżecie gminy środki, stanowiące ustandaryzowany system wsparcia inicjatyw lokalnych. Obliczane na podstawie ustawy środki są przekazywane do dyspozycji poszczególnym sołectwom. Wydatki wykonane w ramach funduszu są w części refundowane przez budżet państwa. Decyzja o tym, czy utworzyć fundusz sołecki, pozostaje w gestii rad gmin.

Według samorządowców dotychczasowa praktyka funkcjonowania funduszu pokazała pewne mankamenty, podobnego zdania było Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. Dlatego w MAC przygotowano projekt ustawy o funduszu sołeckim, który uwzględnił uwagi działaczy samorządowych i doprecyzował niektóre uregulowania tak, by nie stwarzać w samorządach pola do nadużyć.

Przyjęta w końcu lutego przez Sejm ustawa usuwa bariery dla rozwoju funduszy sołeckich. Zaproponowano m.in., by uchwała podejmowana przez radę gminy o utworzeniu funduszu sołeckiego miała charakter permanentny, czyli obowiązujący do czasu zmiany decyzji, zamiast dotychczasowej corocznej uchwały władz gminy w tej sprawie. Rozwiązanie to ma zwiększyć trwałość i stabilizację funduszy sołeckich, umożliwiając społecznościom planowanie przedsięwzięć w dłuższym okresie.