Pojęcie "sztucznego podziału gospodarstwa rolnego" odnosi się głównie do sytuacji podziału gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych dokonanego w celu zawyżenia przysługującej pojedynczemu rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich (w związku z ominięciem przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw) oraz płatności rolnośrodowiskowych i ONW.

DZIAŁANIA I STANOWISKO ARiMR

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od kilku lat podejmuje szereg intensywnych działań mających na celu weryfikację, czy aby beneficjenci płatności bezpośrednich nie stworzyli sztucznych warunków w celu uzyskania płatności sprzecznej z danym systemem wsparcia. Tego typu działania ARiMR, co do zasady należy ocenić bardzo pozytywnie, aczkolwiek w praktyce może się zdarzyć, iż decyzja o wykluczeniu danego podmiotu z płatności będzie podjęta pochopnie. Może bowiem dojść do błędnego założenia, iż samo występowanie jakichkolwiek relacji pomiędzy danymi podmiotami starającymi się o przyznanie płatności przesądza o celowym podziale gruntu, tak aby otrzymać zwiększone kwoty dopłat. W takich sytuacjach niesłusznie pomijane są faktyczne przyczyny dokonanych podziałów, których zrozumienie udaremnia przekonanie o sztucznym podziale gospodarstw.

Jeżeli jednak dojdzie do sytuacji wykluczenia z płatności z uwagi na zarzut sztucznego stworzenia warunków do uzyskania wsparcia przy dopłatach powierzchniowych, to warto pamiętać, iż odmowa przyznania płatności nie może być uzasadniona przez organy administracji jedynie stwierdzeniem, że dla danej grupy osób czy podmiotów korzystniej jest występować o dopłaty osobno, a nie łącznie jako jeden podmiot.

W tym miejscu warto wskazać, iż zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest wystarczającym samo uznanie, iż doszło do podziału gospodarstw, a konieczne jest wykazanie przez organy administracji, iż jedynym i wyłącznym celem podziału gospodarstwa rolnego było uzyskanie dodatkowego wsparcia. Ponadto organy mają obowiązek wykazać, iż uzyskanie wsparcia przez rolnika w postaci płatności bezpośrednich w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z celami, dla których zostało ono ustanowione. Dlatego też w takich przypadkach organy Agencji winny przekonująco wykazać, iż dane podmioty działały w sposób sztuczny i że poszczególni wnioskujący o płatności rolnicy (osoby fizyczne lub spółki prawa handlowego) rzeczywiście nie prowadzą działalności rolniczej, a ich działania zmierzały jedynie do ominięcia przepisów modulacyjnych.1