Rośliny bobowate uprawiać można w plonie głównym, poplonach, na nasiona lub zielonkę, a także susz. Ich niewątpliwą zaletą jest pozostawianie dla roślin następczych dużych, bo wynoszących 90 do nawet 200 kg N/ha, a przy dobrym plonowaniu nawet więcej. Aby rośliny bobowate były bogatym źródłem azotu, muszą być spełnione określone warunki.

"Farmer": Na czym polega symbioza bakterii brodawkowych z roślinami bobowatymi i jaka jest rola tego zjawiska?

Stefan Martyniuk: W uprawie roślin bobowatych na ogół nie stosuje się nawożenia azotowego. Odstąpienie od tego zabiegu jest możliwe dzięki bakteriom symbiotycznym, które zaopatrują rośliny w azot będący jednym z najważniejszych pierwiastków plonotwórczych. Proces symbiozy, czyli wymiany składników odżywczych pomiędzy partnerem roślinnym i bakteryjnym, odbywa się w specjalnych strukturach tkankowych (naroślach) na korzeniach. Są one powszechnie określane jako brodawki korzeniowe. Bakterie symbiotyczne zasiedlają wnętrza brodawek i tam właśnie przekształcają azot atmosferyczny, redukując go do formy amonowej - przyswajalnej dla roślin. W zamian zaopatrywane są przez rośliny w składniki odżywcze. Ważne są zwłaszcza cukry stanowiące materiał energetyczny, który jest niezbędny bakteriom do przeprowadzania procesu redukcji azotu atmosferycznego. Istotny wpływ na przebieg symbiozy ma odczyn gleby. Optymalny zawiera się w przedziale pH 6,5-7,2 przy czym występują preferencje gatunkowe. Bakterie współżyjące z łubinem najefektywniej wiążą wolny azot (N2) z powietrza glebowego przy pH od 5,5 do 6,0. Natomiast żyjące w symbiozie z bobikiem i grochem przy nieco wyższym, wynoszącym pH 6,0 do ponad 7,0.

Okres najintensywniejszego wiązania wolnego azotu przypada na początek kwitnienia roślin. Natomiast sam proces symbiozy pomiędzy bakteriami a rośliną inicjowany jest już w czasie kiełkowania nasion. W pierwszych tygodniach wzrostu roślin nie jest on jeszcze w pełni efektywny i w tym okresie rośliny korzystają głównie z azotu zawartego w glebie. Z tego też powodu na mniej żyznych glebach dobrze jest zastosować przedsiewne nawożenie azotem w małych dawkach wynoszących 20-30 kg N/ha.