PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Groch nie lubi zaniedbań

Groch nie lubi zaniedbań Fot. J. Groszyk

Autor: Joanna Groszyk

Dodano: 12-04-2017 15:50

Tagi:

Groch siewny obok łubinu jest jedną z najczęściej sianych roślin bobowatych. O powodzeniu jego uprawy decyduje kilka ważnych elementów agrotechniki, których zaniedbanie może skutkować dużymi wahaniami plonu.



Od kilku lat rośliny z rodziny bobowatych (strączkowe, w tym głównie groch, łubiny i bobik) zwiększają swój udział w zasiewach polskich gospodarstw. Według statystyk GUS powierzchnia ich uprawy w 2015 r. wyniosła 91 tys. ha i była wyższa o 71 proc. niż w roku 2014 r. W przypadku grochu siewnego wyniosła ona 38 tys. ha, co oznacza wzrost aż o 132,3 proc. w stosunku do roku ubiegłego. Jakie są przyczyny tak znacznego wzrostu zainteresowania roślinami bobowatymi, w tym grochu? Z jednej strony pozytywnym bodźcem okazały się dopłaty do uprawy roślin bobowatych, które ostatecznie nie były tak wysokie, jak szacowano początkowo (rolnicy liczyli nawet na kwotę 1300 zł do ha uprawy). Z drugiej strony wymogi "zazielenienia", które w gospodarstwach o powierzchni powyżej 15 ha wprowadziły obowiązek utrzymania min. 5 proc. obszarów proekologicznych, a do których kwalifikują się powierzchnie obsiane roślinami bobowatymi (po uwzględnieniu współczynnika 0,7). W bieżącym roku płatności do roślin strączkowych uprawianych na nasiona mają wzrosnąć do 170 euro na ha - dla pierwszych 75 ha, powyżej tego obszaru kwota będzie zmniejszona o połowę.

Czy na grochu można zarobić? Niestety, obecnie dość trudno znaleźć odbiorcę grochu, a jeśli już się to uda, to proponowane ceny nie są zbyt wysokie, kształtują się na poziomie od 700 do 850 zł w zależności od regionu kraju. Tymczasem sam koszt zakupu kwalifikowanych nasion grochu to 1900-2000 zł za tonę. Przy zalecanej dawce wysiewu około 250 kg/ ha obsianie kwalifikatem 1 ha to koszt minimum 500 zł (przy zakupie materiału kwalifikowanego można ubiegać się o dopłatę de minimis, gdzie minimalna ilość materiału siewnego dla grochu siewnego powinna wynosić 200 kg/ha). Niestety problemem w uprawie grochu jest dość duża niestabilność plonowania, którego wysokość zależy m.in. od dostępności wody. Według GUS średni plon grochu w 2015 r. wyniósł 2,7 tony. W praktyce plony wahają się często między 1,5 a 3,5 tony z ha. Nawet zakładając średni poziom plonowania, łatwo dojść do wniosku, że od strony ekonomicznej (nawet po uwzględnieniu dopłaty do strączkowych) uprawa grochu nie należy do najbardziej opłacalnych, a z pewnością jest dość ryzykowna.

Jednak nie można zapominać o korzyściach, jakie płyną z powrotu roślin bobowatych do płodozmianu - finalnie daje to również korzyści ekonomiczne. Do najważniejszych należy przerwanie dużego udziału zbóż, z czym wiąże się pozytywny efekt następczy wynikający z wiązania przez groch azotu atmosferycznego N2 przez bakterie brodawkowe z rodzaju Rhizobium. Związany azot cząsteczkowy ulega zredukowaniu do amoniaku (NH3) i w dalszym przekształceniu do formy azotanowej (NO) przyswajalnej przez rośliny. W drodze dalszych procesów powstaje z niego białko, gromadzone w znacznej części w nasionach tych roślin. Po obumarciu brodawek, część azotu trafia do gleby, podnosząc jej zasobność w ten składnik. W połączeniu z strukturotwórczym działaniem systemu korzeniowego tych roślin na glebę wywołuje to wzrost jej produktywności i żyzności.

W konsekwencji wzrasta plon rośliny następczej o 0,5 do nawet 1 t/ha. Tym samym stanowisko po roślinach bobowatych pozwala na zmniejszenie nawożenia mineralnego o 20-25 proc. Tak więc, mimo braku znaczącego zysku z uprawy grochu siewnego, przyczynia się on do uzyskania wymiernych korzyści podczas uprawy roślin następczych.

STANOWISKO UPRAWY

Groch siewny najlepiej uprawiać na glebach średnio zwięzłych, o dużej zawartości wapnia i odczynie zbliżonym do obojętnego (optymalne pH 6,5-7,2) i klasy bonitacyjnej I-IV a. Przy kwaśnym pH gleby następuje zahamowanie wzrostu korzeni, brak rozwiniętych włośników oraz zmniejszona jest aktywność bakterii brodawkowych. Do jego uprawy nie zaleca się gleb zbyt zlewnych, podmokłych, o wysokim poziomie wód gruntowych czy okresowo zalewanych lub suchych. Jest to roślina szczególnie wrażliwa na występujące susze w okresie pęcznienia nasion, a później zawiązywania pąków kwiatowych. W pierwszym wymienionym okresie brak wilgoci hamuje wschody, a w drugim utrudnia zawiązanie strąków.

Najlepszymi przedplonami dla grochu są zboża, wcześniej uprawiane na oborniku. Nie są polecane okopowe, ponieważ zwiększają ryzyko wylegania roślin. Warto pamiętać, że należy zachować 4-, 5-letni odstęp między uprawą roślin bobowatych na tym samym polu, aby ograniczyć rozwój agrofagów.

Wiosenną uprawę gleby na stanowisku pod groch należy rozpocząć możliwie najwcześniej - jeśli tylko da się wjechać w pole. Częstym błędem popełnianym przez rolników jest zbyt oszczędne nawożenie przedsiewne grochu. Owszem, dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi groch nie wymaga dużych nakładów na nawożenie azotowe. Niemniej jednak nie powinno się go wykluczać w zupełności. Dobrze jest zastosować dawkę startową 25-30 kg/ha. Natomiast bardzo ważna jest dostępność pozostałych makroskładników. W przypadku fosforu nawożenie powinno wynieść 30-50 kg P205/ha, apotasu - 65-90 kg K20/ha.

SIEW

Wczesny termin siewu zapewnia równomierne wschody i przyczynia się do lepszego ukorzenienia roślin, a tym samym do szybszego późniejszego wzrostu. Jest to roślina, która ma umiarkowane wymagania cieplne i kiełkuje już w temp. 1-2oC. Znosi przymrozki dochodzące od -6 do -7oC. Niskie temperatury występujące wiosną przy wczesnych siewach wzmagają jaryzację, a wydłużający się dzień korzystnie działa na rozwój generatywny. Trzeba pamiętać, że nasiona grochu są grube, mają trójwarstwową budowę (palisadowa, podpierająca i miękiszowa), w związku z czym do uruchomienia procesów pęcznienia potrzebują dużej ilości wody. Dlatego siew tej rośliny wczesną wiosną w jeszcze nie wysuszoną glebę daje lepsze efekty.

Ze względu na hypogeiczny sposób kiełkowania - co oznacza, że liścienie podczas wschodów nie wydostają się na powierzchnię gleby, lecz w niej zostają wraz z łodyżką podliścieniową (hypokotylem) - nasiona grochu powinny być wysiewane na głębokości 4-8 cm. Bardzo ważne dla późniejszego zbioru grochu jest wyrównanie pola po siewie. W tym celu często przeprowadza się wałowanie (czasami dzięki efektowi podsiąkania wpływa to również korzystnie na wschody). Jeśli jednak zastosuje się nowoczesny agregat uprawowo-siewny z pełnym wałem dogniatającym, wałowanie nie jest konieczne - wszystko zależy od tego, czy po jego przejściu powierzchnia jest równa, a kamienie zostały powciskane w glebę. To ważne, gdyż podczas żniw groch często wylega i dla ograniczenia strat zespół tnący kombajnu musi pracować bardzo nisko, nawet na wysokości 2-3 cm. Na 1 m2 powinno być wysiane od 80 nasion (odmiany jadalne średnio-i długołodygowe) do 120 nasion (odmiany jadalne krótkołodygowe i wąsolistne). W wypadku odmian pastewnych obsada nasion waha się od 75 (odmiany długołodygowe) do 100 (odmiany o krótkich łodygach).

ZAPRAWIANIE NASION

Przed siewem dobrze jest wykonać zaprawianie nasion. W przypadku grochu siewnego eliminuje to m.in. zgorzel siewek, który powoduje zamieranie kiełków jeszcze przed ich wydostaniem się na powierzchnię ziemi. Jeżeli siewki ulegną zakażeniu nieco później, to objawy choroby najczęściej powstają na korzeniach oraz na części podliścieniowej w postaci brunatnych plam. W wyniku uszkodzeń siewki zamierają.

Obecnie do zaprawiania nasion zarejestrowane są trzy zaprawy - Sarox T 500 FS (karboksyna, tiuram), Vitavax 200 FS (karboksyna, tiuram) i Zaprawa Nasienna T 75 DS/WS (tiuram).

Jeśli groch na polu, na którym planujemy jego uprawę, nie był wcześniej uprawiany lub przerwa była dłuższa niż 4-5 lat, to konieczne jest zaszczepienie nasion nitraginą (szczepionka zawierająca bakterie brodawkowe). Można ją nabyć w Instytucie Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowym Instytucie Badawczym (IUNG) w Puławach. Szczepienie najlepiej przeprowadzić 24 godziny przed siewem i pod dachem. Chodzi o nie wystawianie zaszczepionych nasion na promienie słoneczne, które dla bakterii (glebowych) są zabójcze. Koszt takiej szczepionki mieście się w przedziale 45-50 zł.

OCHRONA GROCHU

O powodzeniu uprawy grochu decyduje kilka elementów. Poza wspomnianymi wcześniej nie należy zapominać o ochronie plantacji przed agrofagami. Zaraz po wysiewie nasion grochu warto przeprowadzić przedwschodowe odchwaszczanie plantacji - jest to znacznie tańsze od odchwaszczania powschodowego. Jeśli jednak z różnych przyczyn doszło do zaniechania tego zabiegu, pozostaje wykonanie odchwaszczania powschodowego. Można je przeprowadzić, gdy rośliny wytworzą przynajmniej 2-3 liście i pojawią się pierwsze wąsy czepne lub przy wysokości roślin 6-12 cm. Do zwalczania chwastów dwuliściennych przeznaczone są herbicydy zawierające następujące substancje czynne - bentazon, imazamoks, MCPB w postaci soli sodowej, a na jednoliścienne - propachizafop, chizalofop-P tefurylu, cykloksydym, fluazyfop-P butylu.

Nie mniej ważny jest monitoring pojawiających się szkodników, które nalatują się już od momentu wzejścia roślin. W pierwszej kolejności pojawiają się oprzędziki, kolejno mszyce, pachówka strąkóweczka i strąkowiec grochowy. Najgroźniejszymi chorobami są akskochytoza grochu, rdza grochu oraz mączniak prawdziwy grochu. Te ważne elementy uprawy grochu szerzej omówimy w kolejnych wydaniach "Farmera".

Artykuł ukazał się w wydaniu marcowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • mily 2017-04-13 08:58:22
    Dobry artykuł! Rzeczywiscie IUNG prowadzi sprzedarz nitraginy ale jej cena jest drugie tyle wyzsza niz z Biofood Walcz..ciekawe czemu
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.83.221
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!