PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Groch siewny od podszewki

Groch siewny od podszewki

Autor: Janusz Prusiński

Dodano: 20-02-2013 13:02

Tagi:

Zwiększa się zainteresowanie rolników uprawą grochu siewnego, dlatego przybliżamy zasady jego uprawy.



W krajowym rejestrze odmian grochu siewnego znajdują się odmiany przeznaczone do uprawy na nasiona jadalne lub paszowe na glebach klas bonitacyjnych I-IV a, które plonują w badaniach Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych na poziomie prawie 4-4,5 t z ha. Wszystkie aktualnie zarejestrowane odmiany mają listki przekształcone w wąsy czepne, a średnia wysokość roślin wynosi niespełna 90 cm, co gwarantuje ich mniejsze wyleganie przed zbiorem. Do najwyżej plonujących należą - ze starszych odmian - Tarchalska, z zarejestrowanych ostatnio - Batuta, Lasso i Mecenas.

Wysokie plony nasion grochu siewnego można uzyskać przy wykorzystaniu dobrej jakości kwalifikowanego materiału siewnego, który daje gwarancję wykorzystania potencjału plonotwórczego uprawianej odmiany. Odmiany grochu ulegają szybko degeneracji (utracie tożsamości) najczęściej na skutek mechanicznego zmieszania nasion z innymi odmianami lub ich porażenia przez choroby i szkodniki, które mogą przenosić się z nasionami. Warto pamiętać, że część odmian grochu siewnego objęta jest krajowym wyłącznym prawem hodowcy.

Wymagania dla grochu

Wymagania siedliskowe grochu jadalnego są wyższe niż pastewnego (peluszki).

Groch jadalny najlepiej plonuje na glebach o dużej zwartości próchnicy, zasobnych w wapń o odczynie zbliżonym do obojętnego (optymalne pH 6,5-7,2) i klasy bonitacyjnej I-IV a.

Jedną z najważniejszych właściwości gleb nadających się pod uprawę grochu jest duża pojemność wodna, zwłaszcza w okresie wiosennym, podczas kiełkowania i wschodów, oraz w czerwcu w fazie kwitnienia i wypełniania strąków. Z reguły groch uprawia się w 3-4. roku po okopowych. Nie należy uprawiać grochu po sobie lub innych roślinach strączkowych (min. 3-4 lata przerwy).

O korzyściach z uprawy grochu nie należy zapewne nikogo przekonywać, zwłaszcza w gospodarstwach prowadzących hodowlę trzody chlewnej o wysokim udziale zbóż w strukturze zasiewów. Wykorzystanie unikalnej zalety grochu polegającej na korzystaniu z azotu atmosferycznego w drodze symbiozy z bakteriami brodawkowymi pozwala na oszczędności wynikające z zerowych kosztów nawożenia azotowego, zwiększenia plonu rośliny następczej - zbożowej o 0,5-1 t/ha przy zmniejszeniu dawki azotu (N) oraz kosztów pestycydów i uprawy gleby o 20-25 proc. Stąd też należy zwracać szczególną uwagę na zabiegi agrotechniczne, które mogą obniżać wydajność układu symbiotycznego, a tym samym plonowanie grochu.

Zalety uprawy grochu

Nawożenie mineralne - groch ma dość duże wymagania pod względem pH gleby i dostępności składników pokarmowych, stąd należy unikać gleb zbyt kwaśnych (rośliny rosną źle, a proces symbiozy jest ograniczony). Wapnowanie najlepiej wykonać jesienią po zbiorze przedplonu. Nawozy mineralne z reguły stosuje się jesienią przed orką przedzimową lub wiosną przed doprawieniem pola, koniecznie po zbada niu zasobności gleby w fosfor (P) i potas (K) oraz dostosowaniu do nich dawek tych składników i spodziewanych plonów. Nawożenia azotowego pod groch siewny nie należy stosować, gdyż zasobność gleby w Nmin jest wystarczająca do pokrycia zapotrzebowania na ten składnik roślin do momentu nawiązania symbiozy. Poza tym zbyt wysoka zawartość N mineralnego w glebie przed siewem grochu może ograniczać efektywność wiązania azotu atmosferycznego.

W przypadku wystąpienia objawów niedoboru molibdenu (ważny pierwiastek wchodzący w skład nitrogenezy - enzymu uczestniczącego w wiązaniu azotu) korzystnie jest zastosować pogłównie molibdenian sodowy lub amonowy w dawce 0,04 kg Mo/ha.

Uprawa roli

Po zbiorze przedplonu należy wykonać podorywkę lub kultywatorowanie i bronowanie w celu zniszczenia wschodzących chwastów. Często konieczne jest zastosowanie herbicydu totalnego z glifosatem. Późną jesienią wykonuje się głęboką orkę przedzimową lub należy zastosować uprawę uproszczoną.

Orka zwiększa dostępność N na skutek szybszego rozkładu resztek pozbiorowych, ale zmniejsza różnorodność bakterii brodawkowych, której z kolei sprzyja uprawa uproszczona (bezpłużna).

Wiosną najważniejszym zabiegiem jest przygotowanie pola do siewu na głębokość 6-8, a nawet do 10 cm. Na glebach zwięźlejszych jest to warunkiem niezbędnym do prawidłowego wysiewu nasion grochu, najlepiej siewnikiem z redlicami do głębokiego siewu.

Ważne jest dobre wyrównanie pola po siewie, co pozwoli na niskie ustawienie hedera w sytuacji częściowego wylegnięcia łanu.

Siew bliżej poznany

Groch należy wysiewać jak najwcześniej, tj. kiedy tylko można wjechać na pole. Minimalna temperatura dla kiełkowania nasion wynosi tylko 1-2oC, a siewki znoszą krótkotrwałe przymrozki nawet do -6oC. Każde opóźnienie terminu siewu, zwłaszcza w I połowie kwietnia, przynosi z reguły lepsze warunki cieplne dla kiełkowania i wzrostu siewek, ale z reguły też pogorszenie dostępności wody pozimowej.

Wyjątek stanowią gleby cięższe, w tym zwłaszcza czarnoziemy i czarne ziemie, gdzie z powodu dużej pojemności wodnej i ich znacznego uwilgotnienia na wiosnę, siew grochu jest możliwy dopiero w drugiej połowie, a czasami pod koniec kwietnia.

Wcześnie zasiany groch wysoko plonuje, a nasiona równomiernie dojrzewają dzięki wykształceniu przez rośliny silnego systemu korzeniowego oraz zwiększonej odporności na choroby.

Ilość wysiewu - oblicza się z przemnożenia zalecanej obsady roślin po wschodach (w sztukach) i sprawdzonej masy 1000 nasion (w g) używanych do siewu, których wynik należy podzielić przez aktualną zdolność kiełkowania (w proc.). Dla dostępnych odmian grochu siewnego, charakteryzujących się średniodługimi łodygami, obsada po wschodach powinna wynosić 100 roślin na 1 m2. Masa 1000 nasion grochu siewnego wynosi średnio 270 g, co przy 100 proc. zdolności kiełkowania daje normę wysiewu 272 kg na ha. Optymalna rozstawa rzędów wynosi 15-20 cm, a głębokość siewu: 6-8 cm.

Chemią w nasiona

Zaprawianie należy do podstawowych zabiegów agrotechnicznych i nie można z niego rezygnować, zwłaszcza w latach, w których zbiór nasion siewnych grochu przebiegał w niesprzyjających warunkach pogodowych, kiedy nasiona mają obniżony wigor i często są porażone przez grzyby.

Szczepienie nasion - nasiona zaprawiane należy też szczepić bakteriami brodawkowymi za pomocą nitraginy, szczególnie gdy groch nie był na danym polu nigdy uprawiany lub gdy przerwa w jego uprawie była dłuższa niż 5 lat.

Koszt zabiegu szczepienia nasion grochu nie przekracza 70-80 zł (1,5-2 opakowań) na ha i należy go przeprowadzić tuż przed siewem, dodając do wodnej zawiesiny nitraginy cukru w celu zwiększenia jej lepkości. Po wyschnięciu nasiona należy wysiać tego samego dnia (unikać wystawiania szczepionych nasion na dłuższe działanie promieni słonecznych). Powszechnie uważa się, że dzięki symbiozie większość gatunków strączkowych pokrywa swoje zapotrzebowanie na azot w 50-70 proc., co w połączeniu z azotem glebowym z reguły wystarcza do wydania przynajmniej średniego plonu nasion.

Ze względu na powolne początkowe tempo wzrostu grochu siewnego podstawowym zabiegiem jest przygotowanie pola pod zasiew wolnego od chwastów.

Wiosną najskuteczniej zwalczać chwasty po siewie, a w razie konieczności, przy dużym nasieniu dwu- lub jednoliściennych - także po wschodach według zaleceń IOR-u.

Skutecznym zabiegiem odchwaszczającym jest też bronowanie zasiewów (do zwarcia wąsów czepnych). Do zwalczania chwastów po wschodach roślin polecane są m.in. Focus Ultra 100 EC i Targa Super 05 EC nie wcześniej niż w fazie 2-4 liści grochu siewnego, a także Basagran 480 SL+ Olbras.

Zwalczanie chorób i szkodników - w uprawie grochu najczęściej występują: askochytoza, fuzarioza, rdza oraz mączniak. Do ich zwalczania wykorzystać można m.in. fungicydy Amistar 250 SC, Sancozeb 80 WP, Switch 62,5 WG. Jednak skuteczniejszym sposobem jest stosowanie zdrowego materiału siewnego - kwalifikowanego - i zaprawianie nasion. Stosunkowo poważnym problemem w uprawie grochu są też szkodniki, a wśród nich oprzędziki, mszyce, pachówka strąkóweczka i strąkowiec grochowy - wszystkie dość trudne w zapobieganiu i zwalczaniu.

Najskuteczniejsze sposoby niszczenia szkodników, oprócz zaprawiania materiału siewnego, to stosowanie insektycydów z chwilą pojawienia się pierwszych osobników (śladów żerowania), np. Fastac 100 EC, lub po przekroczeniu progów szkodliwości.

Zbiór i postępowanie z plonem po zbiorze

Z powodu wiotkich łodyg, groch tuż przed zbiorem może wylegać, co jest wynikiem kruszenia się wąsów czepnych, które utrzymują łan w pozycji pionowej niemal do końca wegetacji.

Warunkiem koniecznym do właściwego zbioru jest niskie ustawienia hedera, czemu służy dobre wyrównanie pola pozbawionego kamieni. Pewnym sposobem na wyeliminowanie trudności w zbiorze łanu grochu są siewy mieszane ze zbożami, które zdecydowanie zmniejszają wyleganie i straty podczas zbioru do mniej niż 5 proc. Szczególną uwagę należy zwrócić na elementy robocze kombajnu decydujące o dobrym wymłóceniu nasion bez ich mechanicznych uszkodzeń. Maksymalna wilgotność przechowywanych nasion grochu nie powinna przekraczać 14-15 proc. Groch siewny należy od grupy średnio intensywnych roślin, co oznacza, że wysokie plony uzyskać można przy umiarkowanym zużyciu przemysłowych środków produkcji, a dalsze ich zaangażowanie nie daje już uzasadnionych ekonomicznie zwyżek plonu nasion.

Nie oznacza to jednak rezygnacji z podstawowych zabiegów agrotechnicznych, które pozwolą roślinom grochu w pełni wykorzystać swój potencjał biologiczny, głównie poprzez zwiększenie liczby strąków na jednej roślinie i masy 1000 nasion.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Stella 2016-05-17 10:38:13
    Nauka czyni mistrza,,wiedza pogłębia naukę , nauka nie idzie w las
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.212.152
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!